Ocena brak

Teoria demokratycznej oligarchii R. Michelsa

Autor /Ted Dodano /15.07.2011

- R. Michels wskazuje na potrzebę demokratycznego charakteru partii (partie polityczne zarówno lokalne jak i narodowe muszą wyrażać silniejszą tendencję w kierunku demokracji niż ta, która jest wyrażana przez państwo).

- partie arystokratyczne musiały przyjąć „demokratyczną maskę” – arystokracja może powrócić do władzy tylko metodami demokratycznymi – „tendencja w kierunku arystokracji, czy raczej w kierunku oligarchii jest zawarta w organizacji wszystkich partii” – odnosi się to głównie do struktur partii socjalistycznych, rewolucyjnych i robotniczych, aczkolwiek w partiach konserwatywnych również można zaobserwować tendencje oligarchiczne.

- demokracja jest nie do pomyślenia bez organizacji, organizacja jawi się jako jedyny środek na stworzenie woli zbiorowej (zasada największej możliwej ekonomii energii)

- tłum jest szczególnie podatny na sugestie demagogów. Słowa czy działania są o wiele mniej starannie oceniane przez tłum niż przez jednostki czy małe grupki z których tłum jest złożony.

- nie można ciągle zbierać w jednym miejscu tysięcy członków partii, w związku z tym przy masowym charakterze partii politycznych pojawia się potrzeba wyboru delegatów; Szef służy masom, organizacja opiera się na równości wszystkich członków, wszyscy są wyborcami i wszyscy są zdatni do pełnienia urzędów – taka sytuacja jest dobra tylko w przypadku partii małych.

- następny czynnik pojawiania się tendencji oligarchicznych to skomplikowanie zadań. Gdy obowiązki stają się bardziej skomplikowane niezbędne są pewne cechy indywidualne członków takie jak dar wymowy czy poziom obiektywnej wiedzy. (np. w 1900r w Berlinie powstała szkoła kształcąca liderów, jak pisze Michels dobrze wykształceni przywódcy polityczni są niezbędni do właściwego funkcjonowania partii politycznej i osiągania jej celów).

- nasilenie tendencji oligarchicznych zależy od wielkości danej organizacji – wzrost władzy liderów jest wprost proporcjonalny do rozmiarów organizacji. (wielkość organizacji = podział pracy = funkcje przechodzą z ogólnego zebrania do komitetów = powstanie partyjnej biurokracji = koniec demokracji wewnątrzpartyjnej).

- istotną rolą partii politycznej jest walka o władzę i wpływy, powoduje to konieczność podejmowania szybkich decyzji (partia walcząca potrzebuje hierarchicznej struktury)

- tłum potrzebuje lidera (szczególnie niemiecki tłum), wielbi go jak bohatera. Ponadto tłum jest niekompetentny w różnych aspektach życia politycznego i to tworzy najbardziej solidne fundamenty władzy liderów. Masowa potrzeba bycia kierowanym budzi w liderze naturalna żądzę władzy. Rozwój demokratycznej oligarchii jest przyśpieszony przez ogólne cechy ludzkiej natury.

- im dłuższy jest okres sprawowania urzędu , tym większy staje się wpływ lidera na masy, a w związku z tym jeszcze większa jego niezależność, w ten sposób kształtuje się kolejny element oligarchizacji partii – zjawisko nepotyzmu. (wybór kandydatów jest na ogół zależny od niewielkiej kliki)

- wraz z instytucją przywództwa rozpoczyna się równolegle z powodu długiej kadencji urzędu, transformacja liderów w zamkniętą kastę.

- zasadniczą przyczyną oligarchii w partiach demokratycznych jest techniczna niezbędność przywództwa („kto mówi organizacja, mówi oligarchia”)

- demokracja wprowadza do klasy kierującej większą liczbę liderów pochodzących z klasy średniej, niż czyni to arystokracja, ale rekrutacja taka nie oznacza, że cały naród uniknął władzy liderów

- arystokracja urodzenia, występuje w towarzystwie arystokracji urzędników rządowych, arystokracji pieniądza i arystokracji wiedzy, razem tworzą arystokrację w sensie klasy rządzącej.

- klasa polityczna składa się z 3 sektorów wzajemnie powiązanych i współpracujących ze sobą: politycznego, ekonomicznego i intelektualnego.

- wyróżnił typy partii: patronatu, interesu, doktryny

- tendencja w kierunku oligarchii tworzy jedną z historycznych konieczności, jedno z żelaznych praw historii od którego nie były w stanie uciec najbardziej demokratyczne współczesne społeczeństwa, a w ich obrębie najbardziej postępowe partie.

- zdaniem Beethama R. Michels potwierdził teorię Moski (o znaczeniu klasy rządzącej) i Pareta, o cyrkulacji elit.

- Michels twierdził, że faszyzm stanowi historyczną konieczność – faszyści -> nowa, bardziej dynamiczna klasa polityczna, która zastąpiła elitę liberalną

- stara elita była ekskluzywna pod względem społecznym, luźno ustruktralizowana i miała charakter intelektualny. Elita faszystowska była społecznie otwarta, ściśle ustrukturalizowana i charakteryzowała się wysokim poziomem determinacji i politycznego wigoru. Elita liberalna odpowiadała za powojenne niepokoje we Włoszech.

- elita polityczna odgrywa w społeczeństwie strategiczną rolę i jej jakość ma istotny wpływ na wyjaśnianie procesu historycznej zmiany (adaptacja od Moski); do rządzenia potrzebna jest wola polityczna, obejmująca takie cechy jak odwaga, dążenie do władzy, wiara w siebie (adaptacja od Pareta)

- żelazne zasady oligarchii odnoszą się jedynie do dużych organizacji(powyżej 1000 osób) Michels używa terminu oligarchia jedynie w odniesieniu do rządzącej mniejszości (grupy osób)

- Michels dokonał rozróżnienia między dwoma typami przyczyn oligarchii, są to przyczyny; techniczne- wielka liczba członków i wymagający ekspertów skomplikowany charakter spraw; psychologiczne- jedynie niewielka liczba osób jest zainteresowana sprawami publicznymi, większość ludzi czuje potrzebę bycia kierowanymi, a przywódca staje się niezbędny dla mas.

- prawo oligarchii wskazuje więc, że kiedy organizacja osiąga pewną wielkość i określony poziom złożoności , osoby wykonujące władzę, dzięki swym pozycjom w organizacji są kontrolowane przez ludzi o mniejszej władzy jedynie w sposób negatywny.

- organizacja jest aktorem, który niszczy (absolutną demokrację). To nie organizacja tworzy oligarchię, ale to demokracja prowadzi poprzez organizację do oligarchii. Żelazne prawo oligarchii to twierdzenie o tym co musi się zdarzyć w grupach, które początkowo były demokracjami. Gdy demokracja jest początkowo obecna może zostać zniewolona przez organizację

- Michels w końcu uznał, że pluralizm partii politycznych umożliwia społeczeństwu wywieranie pewnego wpływu na poczynania rządzących elit.

- partia polityczna aby wygrać wybory potrzebuje; specjalizacji, podziału pracy i hierarchicznej organizacji, gdy dodamy przywództwo otrzymujemy żelazne prawo oligarchii.

- Michels na początku odnosił się do oligarchizacji negatywnie, potem jednak uznał, że jest ona niezbędna i jest zaletą partii.

Podobne prace

Do góry