Ocena brak

Teoria czynnikowa H.J. Eysencka – Podstawowe założenia i wymiary osobowości (podłoże neuronalne wymiarów, mechanizm ich kształtowania)

Autor /Wiesio123 Dodano /05.07.2011

H. J. Eysenck

Teoria jego jest również teorią czynnikową

Osobowość jest to całość aktualnych i potencjalnych układów zachowania organizmu zdeterminowanego przez dziedziczność i środowisko.

Rozwój osobowości według niego jest możliwy dzięki interakcji czterech składników:

  1. sferze poznawczej - buduje ona intelekt człowieka.

  2. sferze wolitywnej - rozwija ona charakter człowieka. Niektórzy uczeni mówią, że jest to moralna strona osobowości.

  3. sferze afektywnej - jest to temperament.

  4. sferze somatycznej – jest to konstytucja ciała.

Osobowość rozwija się dzięki funkcjonalnej interakcji tych czterech sfer. Nie ma szans na rozwój osobowości jeżeli któraś z nich szwankuje. Wtedy jest dysharmonia. Nie można zrozumieć rozwoju osobowości jeżeli którąś z tych sfer się pominie. Osobowość jest zdeterminowana przez dziedziczność i środowisko.

Cecha jest to coś wewnętrznego, ukrytego. Jest statystycznym odpowiednikiem posiadanych tendencji. Np. podłożem rozwoju ekstrawersji – introwersji są procesy neutralne zachodzące w systemie centralnym: procesy pobudzania i hamowania. W wyniku tego u osób, u których szybciej następuje pobudzenie (jest ono silniejsze) to szybciej się warunkuje i szybciej rozwija się uczenie. Człowiek, który ma przewagę pobudzania nad hamowaniem dla wyrównania tego stanu jest prowokowany do zachowań introwertywnych. Pobudzenie ma to do siebie, że kora mózgowa jest za bardzo drażniona i w efekcie jest tak jakby za bardzo "przegrzana" (teoria Zająca). U osób, gdzie przewagę ma hamowanie, kora jest nie dostymulowana to osoby te zachowują się ekstrawertywnie.

Na poziomie obserwowalnych postaw, nawyków i myśli rozwija się typ umysłowości człowieka.

Są trzy typy umysłowości. Jedne nazywa "miękkie" a drugie "twarde". Miękki typ rozwija w sobie inne cechy postaw a twardy inne. Pierwszym wymiarem budującym osobowość jest wymiar ekstrawersji – introwersji. Jest on szczególnie mocno akcentowany i dokładnie dopracowany. Drugim wymiarem jest wymiar neurotyczny. Trzecim wymiarem jest wymiar psychotyczny.

Konstytucja ciała według Eysencka jest istotną rzeczą i znajduje się u podłoża wszelkich form zachowań. Eysenck mówi o typach budowy ciała. Każdy wymiar jest opisywany wg krzywej Gaussa. Różnicuje typy budowy ciała ze względu na wielkość:

makrosomatyka – dużo ciała mezosomatyka – średnia wielkość mikrosomatyka – mało ciała.

Z tymi typami wiążą się pewne cechy zachowania, mianowicie:

typ makrosomatyczny ujawnia przede wszystkim tendencje do niezależności w swoim zachowaniu, ma szersze zainteresowania, w sytuacjach zagrożenia jest bardziej agresywny i aktywny

typ mikrosoamtyczny: ma na ogół tendencje hipochondryczne. Jest bardziej zależny, ma większy poziom niepokoju. Cechuje się słabszym zdrowiem psychicznym i ma często zahamowania seksualnie, brak agresji i niższą inteligencję.

Drugi podział jest nie ze względu na wielkość ciała, lecz na kształt ciała:

leptomorfik - "chudzina" są częściej sumienni w pracy, częściej skupieni na sobie, wykazują wyższe poczucie winy. Nie zawsze w postępowaniu kierują się społecznymi motywami Neurotycy, którzy mają budowę leptomorficzną często mają natręctwa, częściej mają bóle głowy, zaburzenia w trawieniu i tendencje do utraty wagi – bulimia i anoreksja.

mezomorfikśredni

eurytmorfik – tłusty i rozrośnięty.

Jest to myśl teorii cech, że cechy mają charakter budowy hierarchicznej. U podłoża są podstawowe cechy, które budują cechy wyższego rzędu. Najwyższymi cechami są: ekstrawersja-introwersja, neurotyzm i psychotyzm. Najniższy poziom to jest poziom bodźca –reakcji. W wyniku powtarzalności bodźcowej tworzy się poziom drugi – poziom nawyków. Nawyki łączą się w pewne podukłady i tworzą cechę . Konfiguracja cech tworzy typ.

bodziec-reakcja -> nawyki -> cechy -> typ

Do góry