Ocena brak

Tarczyca

Autor /makumba Dodano /21.05.2014

Tarczyca (gruczoł tarczowy) zbudowana jest z dwóch płatów połączonych cieśnią. Położona jest poniżej krtani, na przedniej powierzchni tchawicy. Jej waga wynosi 10-20 g. Gruczoł ten jest bardzo obficie unaczyniony. Jednostką funkcjonalną gruczołu jest pęcherzyk tarczycy. Pęcherzyk zbudowany jest z komórek nabłonkowych. Wewnątrz pęcherzyka znajduje się koloid, którym jest glikoproteina o nazwie tyreoglobulina. Pęcherzyki otoczone są błoną podstawną. Oplecione są przez naczynia włosowate (ryc. 6.9).

Komórka pęcherzykowa tarczycy spełnia trzy zadania:

1)    wychwytuje jod i transportuje go do koloidu,

2)    syntetyzuje tyreoglobulinę i wydziela ją do koloidu,

3)    uwalnia hormony tarczycy z połączenia z tyreoglobuliną i wydziela je

do krwi.

Głównymi hormonami wydzielanymi przez tarczycę są tyroksyna (T4) i w mniejszych ilościach trijodotyronina (T3). Obydwa te hormony są jodowanymi pochodnymi aminokwasu tyrozyny. T4 i T3 są syntetyzowane w obrębie tyreoglobuliny, na pograniczu błony komórkowej i koloidu. Następuje tam jodowanie i kondensacja cząsteczek tyrozyny wbudowanych w tyreoglobulinę. Do syntezy hormonów tarczycy niezbędny jest jod. Jod wchłaniany jest w postaci jodku. Tarczyca wychwytuje około 120 (J.g jodu na dobę. Komórki tarczycy transportują jodek czynnie z krwi krążącej wbrew gradientowi stężeń. Stężenie jodu w komórkach tarczycy jest 30-40 razy większe niż stężenie w osoczu. Za transport ten odpowiada białko symporter sodowo-jodowy. Następnie jodek jest utleniany przez H202 przy udziale enzymu peroksydazy i przyłączany do cząsteczek tyrozyny związanych z tyreoglobuliną. Powstaje monojodotyrozyna, następnie dijodotyrozyna. Dwie cząsteczki dij odo tyrozyny ulegają kondensacji, tworząc tyroksynę (T4), natomiast T3 powstaje w wyniku kondensacji monojodotyrozyny i dij odo tyrozyny. Komórki tarczycy pobierają koloid poprzez endocytozę. Wiązania między jodowanymi tyrozynami a tyreoglobuliną są rozrywane przez pro-teazy lizosomalne i T4, T3, małe ilości monojodotyrozyny i dij odo tyrozyny są uwalniane do cytoplazmy.

W tarczycy zgromadzony jest zwykle zapas T4 i T3 związanych z tyreoglobuliną. Zabezpiecza on prawidłowe stężenia hormonów we krwi przez co najmniej 2 miesiące. Hormony tarczycy przenoszone są we krwi w postaci związanej z białkami: globuliną wiążącą tyroksynę (TBG), prealbuminą wiążącą tyroksynę (TBPA) i albuminą wiążącą tyroltsynę (TBA). Tylko niewielki odsetek (ułamek procenta) T4 i T3 krąży w postaci wolnej. Okres półtrwania T4 wynosi 5-7 dni, T3 zaś 1-3 dni. W krążeniu znajduje się również tzw. odwrotna T3 (iT3). Jest ona nieaktywna biologicznie.

Hormony tarczycy wchodzą do wnętrza komórki i łączą się z- receptorem w jądrze. T3 ma znacznie większe powinowactwo do receptorów niż T4. Kompleks hormon-receptor indukuje transkrypcję odpowiednich genów. Prowadzi to do wzrostu wytwarzania mRNA i w następstwie do wzrostu syntezy białka, a zwłaszcza białka enzymów. Obecnie znane są już różne izoformy (TRa 1 i 2, TR(3 1 i 2) receptorów dla hormonów tarczycy, specyficzne dla różnych tkanek. Wyjaśnia to zróżnicowaną odpowiedź tkanek na działanie tych hormonów. Efekty działania hormonów tarczycy uwidaczniają się po pewnym czasie od podania tych hormonów. Jest to tzw. okres działania utajonego. Okres ten jest dłuższy w przypadku T4 (1-2 dni) niż w przypadku T3 (kilka godzin).

Główne wpływy hormonów tarczycy:

•    Zwiększenie zużycia tlenu.

Hormony tarczycy zwiększają zużycie tlenu przez wszystkie tkanki ustroju z wyjątkiem mózgowia, gonad męskich, macicy, śledziony i tkanki limfatycznej oraz przedniego płata przysadki mózgowej. Oznacza to, że hormony tarczycy zwiększają wielkość podstawowej przemiany materii.

•    Zwiększenie wytwarzania ciepła (termogenezy).

Wpływ ten wiąże się ściśle ze zwiększonym zużyciem tlenu. Uważa się, że przyczyną wzmożonej termogenezy jest aktywacja enzymu Na+/K+-ATPazy w błonach komórkowych. Udział hormonów tarczycy w regulacji wytwarzania ciepła jest widoczny szczególnie w stanach nadczynności i niedoczynności gruczołu tarczowego. W pierwszym przypadku może wystąpić wzrost temperatury ciała, w przypadku drugim zaś zwiększa się wrażliwość na obniżoną temperaturę otoczenia.

•    Wpływ na metabolizm białek.

Fizjologiczne stężenia hormonów tarczycy we krwi stymulują syntezę białek, natomiast nadmiar hoimonów tarczycy prowadzi do zwiększonego rozpadu tych związków.

•    Wpływ na metabolizm węglowodanów.

Honnony tarczycy zwiększają stężenie glukozy we krwi. Wpływ ten wywierają przez: a) przyspieszenie wchłaniania węglowodanów z przewodu pokarmowego, b) nasilenie glikogenolizy w wątrobie (wpływ ten widoczny jest jedynie w obecności amin katecholowych).

•    Wpływ na metabolizm tłuszczów.

Hormony tarczycy obniżają stężenie cholesterolu w osoczu. Nasilają lipoli-tyczny wpływ amin katecholowych w tkance tłuszczowej.

•    Wpływ na układ krążenia.

Hormony tarczycy nasilają wpływy amin katecholowych na układ krążenia. Przejawia się to zwiększeniem częstości i siły skurczów mięśnia sercowego oraz wzrostem ciśnienia tętniczego skurczowego. T3 zwiększa kurczliwość mięśnia sercowego.

•    Wpływ na układ nerwowy.

Hormony tarczycy są niezbędne do prawidłowego rozwoju układu nerwowego. Ich niedobór prowadzi do różnego stopnia niedorozwoju umysłowego, aż do kretynizmu włącznie. U dorosłych hormony tarczycy niezbędne są również do prawidłowej czynności tego układu. Ich rola uwidacznia się w stanach niedoczynności (spowolnienie procesów myślowych) i nadczynności gruczołu tarczowego (przyspieszenie procesów myślowych, wzmożona pobudliwość).

•    Wpływ na wzrost.

Hormony tarczycy są niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju kość-ca. Ich niedobór skutkuje różnego stopnia zahamowaniem wzrostu, aż do pełnej karłowatości.

•    Wpływ na układ kostny.

Hormony tarczycy zwiększają zarówno tworzenie, jak i resorpcję kości.

 

 

Podobne prace

Do góry