Ocena brak

TANIEC ŚMIERCI, motyw popularny w eur. sztuce

Autor /pocahontas85 Dodano /31.03.2012

TANIEC ŚMIERCI, motyw popularny w eur. sztuce (zwł. w malarstwie) i literaturze od późnego średniowiecza (XIV w.), o genezie dostatecznie nie wyjaśnionej; być może wywodził się z obrzędów roku liturgicznego (przetrwał w rel. dramacie popularnym XVII w.); najwcześniej pojawił się w Niemczech i we Francji (danse macabre, der Totentanz). T. ś. przedstawiał upersonifikowaną Śmierć (początkowo najczęściej w postaci rozkładającego się trupa, później - szkieletu), zagarniającą do tańca przedstawicieli wszystkich stanów i wieku, od papieża po chłopa, błazna i dziecko. W Europie do najbardziej znanych przedstawień t.ś. należy wielokrotnie drukowany t.ś. z Bazylei oraz cykl drzeworytowy H. Holbeina mł.; w Polsce zachowały się 3 tablicowe obrazy z XVII-XIX w., opatrzone w każdym wypadku 4-wersową rymowaną inskrypcją: w Krakowie w kościele bernardynów na Stradomiu, w Kalwarii Zebrzydowskiej, w Warszawie w kościele na Czerniakowie; t.ś. z muzeum w Grodnie zaginął. W pol. XV-wiecznym poemacie —> Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, daje autor niezwykle plastyczną wizję skaczących przed Śmiercią „kardynałów i biskupów" i „wszystkich mądrych tego świata", a postać, jaką ona przybiera, też wywodzi się z ikonograficznych wyobrażeń w t.ś. Na schemacie t.ś. oparł kompozycję cyklu żartobliwych dewocyjnych wierszy ks. J. Baka (—> Uwagi śmierci niechybnej). Do motywu nawiązywali później m. in. F. Faleński w misterium Tańce śmierci, W. Berent w —> Żywych kamieniach., W. Wandurski w Śmierci na gruszy.

S. GLIXELLI Studia i szkice porównawcze, Lw. 1919; S. VRTEL--WIERCZYŃSKI, wstęp w: Średniowieczna poezja polska świecka, Wr. 1952 BN I 60; C. PIROŻYŃSKA Łacińska ,,Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią" w: Średniowiecze. Studia o kulturze (zbiór.), t. 3] Wr. 1966.

Podobne prace

Do góry