Ocena brak

SZYMAŃSKI ADAM

Autor /czesio01 Dodano /31.03.2012

SZYMAŃSKI ADAM, ur. 16 VII 1852 w Hruszniewie (Podlasie), zm. 6 IV 1916 w Moskwie, prozaik. Pochodził z drobnej szlachty; studiował na wydz. prawa ros. UW, współpracując równocześnie z prasą pozytywist. („Opiekun Domowy", „Tygodnik Powsz."); za udział w spisku patriot. (1877 z J.L. Popławskim założył Zw. Synów Ojczyzny, związany z Konfederacją Narodu Pol.) zesłany 1878 do Jakucji; 1885 pozwolono mu zamieszkać w majątku żony w gub. kostromskiej; wrócił do kraju 1895. W tym okresie nadsyłał do „Kraju" i „Tygodnika Powsz." opowiadania z życia zesłańców, wydane łącznie w zbiorach Szkiców (t.1-2 1887-90), które zdobyły mu ogromną popularność. Ceniono je za akcenty patriot., głęboki liryzm oraz odkrywcze portrety psychol. bohaterów-katorżników z „dna" społ.; najbardziej znanym utworem był —» Srul z Lubartowa. Ze względu na egzotykę syberyjską i naturalist. technikę opisu Szkice zostały szybko (1888-1902) przełożone na języki franc., niem., ros., szwedz., serb. i in. W 1902 Sż. przeniósł się do Krakowa, gdzie zajął się gł. sprawami szkolnictwa, był red. i wydawcą rocznika „Reforma Szkolna" (t. 1 1904, t. 2 1913). Jego późniejsze utwory; legenda o jakuckim Chrystusie Z jakuckiego Olimpu (1910), czy Aksinia. Opowieść z życia moskiewskiej Lechii (1910) - połączenie półfantast. eseistyki etnogr. z prozą fabularną, wykazują nie zharmonizowane wpływy poetyki naturalist. i modernist., toteż nie zyskały uznania krytyki. Ponadto opublikował parę broszur okolicznościowych; Lew Tołstoj. Istota jego działalności (1911), Głos w sprawie raperswilskiej (1911), oraz kilka rozpraw etnogr. o Jakutach w nauk. czasopismach rosyjskich. W rkpsie pozostała praca Ziemia jakucka i jej mieszkańcy.

Szkice, wstęp A. Grzymała-Siedlecki, Lw. 1921. OLP IV 4 (J. Kądziela); DANIEL-ROPS [H. PETIOT] A.Sz., „Le grande revue" 1928 nr 12; K. KALINOWSKI Wiara w człowieczeństwo. Na marginesie „Szkiców" A.Sz., W. 1933; A. GRZYMAŁA-SIEDLECKI Słowo wstępne do „Szkiców" A.Sz., w: Ludzie i dzieła, Kr. 1967; A. MALUTINA A.Sz. w Sibirii, „Sybirskije ogni" 1976 nr 11.

Podobne prace

Do góry