Ocena brak

SZKOLNICTWO - Informacje Ogólne

Autor /Onufry Dodano /02.11.2011

Stanisław Konarski (1700-1773) - prekursor szkolnictwa zreorganizował szkolnictwo pijarskie (był pijarem). W 1740 r. założył Collegium Nobilium - szkoła dla synów bogatych szlachciców, patriotyczne wychowanie w duchu patriotycznych obowiązków. Główne reformy Konarskiego:Wprowadził przedmioty ścisłe. Nacisk na przedmioty przyrodnicze. Samodzielna analiza i rozumowy sposób przyswajania wiedzy. Zastępowanie łaciny językiem polskim. Wprowadzenie języków obcych. Wprowadzenie języka polskiego - język pomocniczy. Kładł nacisk na wychowanie w duchu odpowiedzialności obywatelskiej. Kładł nacisk na potrzebę rozumienia w procesie nauczania.

KEN - Komisja Edukacji Narodowej

Kontynuowała reformy Konarskiego. Reforma dotyczyła wszystkich poziomów nauczania. Stopnie szkolnictwa: Szkoły Wyższe - Akademia Krakowska, Wileńska - które nazwano szkołami głównymi. Podlegały im szkoły wydziałowe (średnie wyższego typu) oraz podwydziałowe (średnie niższego typu) i te z koleji pełniły nadzór nad szkołami najniższego stopnia czyli parafialnymi.

Działalność KEN-u reformy :

Ograniczenie łaciny na rzecz języka polskiego, co wywołało ogromną replikę kół zachowawczych i natrafiło na opór starej kadry nauczycielskiej popartej przez opinię szlachecką. Radykalnie zmieniony program nauczania. Najważniejsze do tej pory były poetyka i retoryka, wysunięte na na plan pierwszy. KEN przywiązywała wagę do retoryki i logiki, starano się rozbudzić w uczniach umiejętność logicznego myślenia. Poetyce przywrócono analizę, interpretację tekstów (praca z tekstem) oraz rolę lektury. Wprowadzono na dużą skalę zajęcia praktyczne (teoria wprowadzana w praktyczne zajęcia).

Chodziło o to, aby wiedza była mniej abstrakcyjna (utwory antyczne zastępowano rodzimymi). Tematy do ćwiczeń związane z życiem, czerpano z literatury współczesnej. Do szkół średnich wprowadzono obok łaciny nowożytne języki obce: niemiecki i francuski, uczono też matematyki, fizyki, botaniki, historii, geografii, higieny, zaś w szkołach parafialnych: ogrodnictwo i rolnictwo. Każdy uczeń miał poznać, zrozumieć swoje przyszłe obowiązki obywatelskie i nauczyć się żyć tak, aby "jemu było dobrze i z nim było dobrze". Kładziono nacisk na obywatelskie kształcenie młodzieży (świadomość patriotyczna, obowiązki wobec państwa).

Wykładano również świecką etykę. KEN zalecał, aby w szkołach jednakowo traktować dzieci różnych stanów. Udostępnienie szkół parafialnych dzieciom chłopskim. Powołanie KEN uważano za rozwiązanie pionierskie, za jeden ze sposobów ratowania ojczyzny. Towarzystwo Ksiąg Elementarnych zajmowało się opracowywaniem i wydawaniem podręczników szkolnych. Sekretarzem został pedagog ks. Grzegorz Piramowicz (1735-1801, sprawował funkcję kierowniczą. W ciągu kilkunastu lat Towarzystwo wydało 27 typów podręczników do różnych przedmiotów nauczania, niektóre z nich zyskały opinię najlepszych podręczników szkolnych w ówczesnej Europie.

Zasługi KEN-u

Zapewniono dobry status społeczny nauczycielowi. Pierwsza w Europie centralnej władza szkolna zależna bezpośrednio od sejmu. Założono z inicjatywy króla w 1766 r. Szkołę Rycerską zw. Korpusem Kadetów, komendantem był ks. Adam Kazimierz Czartoryski. Utrzymywano szkoły z funduszów po zniesionym w 1773 r. zakonie jezuitów. Przeprowadziła reformy Akademii Krakowskiej (Uniwersytetu Jagiellońskiego) i Akademii Wileńskiej. Zorganizowała państwowe, świeckie szkoły o nowym programie nauczania, w którym łacina straciła uprzywilejowane miejsce na rzecz języka ojczystego. Stworzyła szkoły parafialne i udostępniła je dzieciom chłopskim. Przy pomocy Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych opracowała i wydała podręczniki szkolne"Gramatyka języka polskiego" i "Elementarz do szkół parafialnych" Wychowanie wielu tysięcy Polaków na dobrych obywateli kraju.

Uwolnienie oświaty spod wpływów Kościoła. Inspiracja publicystyki (m.in. dyskusja w czasopismach nad modelem człowieka oświeconego) i literatury pięknej (np. powieści I. Krasickiego). KEN - 14. X. 1773 roku sejm postanowił iż sprawami oświaty i wychowania zajmie się specjalnie w tym celu powołana Komisja Edukacji Narodowej. Była ona jakby pierwszym ministerstwem oświaty w Polsce, także jednym z pierwszych w Europie. Prezesem KEN był I. Massalski, od 1776 r. M. J. Poniatowski, zaś najwybiniejszymi komisarzami: I. Potocki, A. K. Czartoryski, A. Zamoyski, H. Kołłątaj. KEN podlegało całe szkolnictwo polskie od Akademii Krakowskiej do szkół parafialnych.

Podobne prace

Do góry