Ocena brak

SZKOŁA FENOMENOLOGICZNA

Autor /Billy Dodano /08.07.2011

Szkoła Husserla charakteryzuje się (głównie) wspólnymi koncepcjami poznania, filozofii i jej metod oraz poglądami na temat istnienia i sposobu poznawania sfery idealnej. Według fenomenologów wszelkie badania naleŜy rozpocząć od uzyskania bezpośredniego, w miarę moŜliwości źródłowego (tzn. takiego, w którym przed-miot dany jest naocznie, we własnej osobie, niejako „twarzą w twarz") kontaktu poznawczego z tym, co badane. KaŜdej kategorii przedmiotów odpowiada właś-ciwy dla nich sposób poznawania; istnieje wiele typów bezpośredniego poznania, wiele odmian doświadczenia. „Zasada wszelkich zasad" głosi: kaŜda  źródłowo prezentująca naoczność jest źródłem prawomocności poznania, wszystko, co się nam w „intuicji" źródłowo przedstawia, naleŜy po prostu przyjąć jako to, co się prezentuje, ale jedynie w tych granicach, w jakich się tu prezentuje. Opis tego, co dane, musi być maksymalnie ateoretycz-ny, nie obciąŜony uprzednimi (często nie uświadomionymi) przeświadczeniami i schematami pojęciowo-werbalnymi.

Przy nastawieniu ejdetycznym specjalna operacja ideacji czy uzmienniania prowadzi do ujęcia tego, co istotne, do poznania zawartości idei czegoś (ogląd ejdetyczny,  Wesenschau).  Dzięki temu mamy wiedzę dotyczącą tego, co istotnościowe, konieczne; wiedza ta jednak nie odnosi się wprost do jednostkowych, faktycznie istniejących bytów, lecz do sfery idealnej: ujmuje czyste konieczności i moŜliwości w oderwaniu od ich ewentualnych faktycznych realizacji czy konkretyzacji. WyróŜnić moŜna cztery zasadnicze metody fenomenologiczne:

1) metodę (maksymalnie ateoretycznego) oglądu i opisu tego, co i jak dane,

2) metodę ideacji czy uzmienniania, doprowadzającą do oglądu ejdetycznego i umoŜliwia-jącą analizę istotnościową,

3) metodę redukcji transcendentalnej (fenomenolo-gicznej £7to%f)), wyznaczającą (odsłaniającą) niepowątpiewalną sferę poznawczą („czysta  świadomość", „świadomość transcendentalna") wraz z jej podmiotem („czyste ja", „ja transcendentalne"),

4) metodę rozwaŜań (analiz) konstytutyw-nych  świadomości i jej intencjonalnych korelatów.

Metody te prowadzą do ukonstytuowania się nauk fenomenologicznych: fundamentalnej fenomenologii opisowej, fenomenologii ejdetycznej (ejdetyki, ontologii), fenomenologii trans-cendentalnej (w odmianie ejdetycznej lub nieejdetycznej). Zarówno w sprawach podstawowych, jak i szczegółowych wśród przedstawi-cieli szkoły Husserla zachodzą rozmaite rozbieŜności poglądów. WaŜna jest zwłaszcza sprawa stosowania redukcji transcentalnej, która Husserla doprowadziła do swoistej wersji idealizmu transcendentalnego; znaczna część jego ucz-niów odrzuciła tę metodę lub poddała ją krytycznej modyfikacji. W ramach szeroko rozumianej szkoły fenomenologicznej wyróŜnić trzeba:

a) idealistyczną   fenomenologię   transcendentalną   (późniejszego)   Husserla,

b) obiektywistyczną fenomenologię ejdetyczną (m. in. A. Pfander, A. Reinach H. Conrad-Martius, M. Geiger, J. Hering, takŜe M. Scheler, wreszcie R. Ingar den),

c) fenomenologię egzystencjalną lub (raczej) egzystencjalizm fenomeno logiczny (M. Heidegger, J. P. Sartre, M. Merleau-Ponty).

Do wybitniejszych przedstawicieli szkoły naleŜy zaliczyć równieŜ D. von Hildebranda, E. Stein, E. Finka, L. Landgrebego. Osobną pozycję zajmuje „ontologia krytyczna" N. Hartmanna (t 1950). Wymienić tu teŜ moŜna E. Levinasa (f 1995). Zanim Husserl sprowadził całą filozofię do transcendentalnej fenomenologii, uwaŜał, iż „pierwszą filozofią" jest fenomenologia pojęta jako ejdetyka czystych (tzn. ujętych przy zastosowaniu redukcji transcendentalnej) przeŜyć, przynależnego do nich czystego „ja" oraz intencjonalnych korelatów tych przeŜyć (noe-matów).

Dalszymi działami filozofu byłyby regionalne ontologie materialne, ontologia formalna i metafizyka. Zdaniem Ingardena  (i innych „ejdetyków") „pierwszą filozofię" stanowi ontologia (ejdetyczną analiza zawartości idei, ustalająca czyste konieczności i moŜliwości), przygotowująca metafizykę. We-dług Schelera (przynajmniej w pewnej fazie rozwoju  jego poglądów) oraz Hei-deggera (i innych egzystencjalistów) „pierwszą filozofią" jest ejdetyka osoby ludzkiej (człowieka) jako bytu szczególnego typu czy pozycji, antropologia filozoficzna lub „analityka Dasein". Metafizyka musi być uprawiana w perspek-tywie antropologicznej. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, iŜ np. u Schelera, Heideggera i Sartre'a wyróŜnić moŜna po trzy fazy rozwoju poglądów filozoficznych, u Husserla nawet cztery.

Podobne prace

Do góry