Ocena brak

Szereg filogenetyczny korony zęba

Autor /judy Dodano /06.01.2012

W szeregu rodowym wraz ze zróżnicowaniem morfologicznym i czynnościowym wyodrębniają się coraz bardziej złożone postacie zębów.

1. Typ haplodon tyczny przedstawia najpierwotniejszą formę zęba; jest to ząb chwytny; cechuje go korona w kształcie stożka kończącego się jednym ostrym wierz-chołkiem. Z punktu widzenia morfologicznego budowę kłów wszystkich ssaków możemy uważać za zbliżoną do typu haplodon tycznego.

2. Typ protodontyczny stanowi już wyższą formę zęba. Posiada on tę samą budowę zasadniczą, na koronie jednak wytwarza się przedni i tylny ząbek boczny,, a korzeń ma rynienkowate wyżłobienie jako oznakę późniejszego podziału. Guzek dodatkowy położony do przodu od głównego guzka (protoconus) nosi nazwę paraconu> (w żuchwie paraconoid), położony zaś do tyłu od guzka pierwotnego — metaconus (w żuchwie metaconoid). Wszystkie trzy stożki są umieszczone jeden za drugim. Typ ten występował u najstarszych wymarłych torbaczy.

3. Typ trikonodon tyczny (trójstożkowy) ma koronę trój wierzchołkową, wierzchołki której ustawione są jeden za drugim w jednym rzędzie. Korzeń może być już podzielony. Różnica w stosunku do typu protodontycznego polega na tym, że ząbki boczne rozwinęły się silniej w samodzielne stożki. Typ ten zjawia się po raz pierwszy u mezozoicznych torbaczy (Poplewski).

4. Typ trój guzkowy powstaje z typu trójstożkowego. Również i tutaj korona ma trzy stożki, które jednak przesunęły się poprzecznie w stosunku do siebie. W zębach górnych paraconus i metaconus przesuwają się w kierunku policzkowym, w zębach dolnych paroconoid i metaconoid — w kierunku językowym. Listewki łączą guzek nieparzysty z parzystymi. Zęby są dwu lub trój korzeniowe. Postać ta występuje u opossum, poza tym u wielu wymarłych form, jak np. u najstarszych zwierząt drapieżnych i kopytnych.

5. Typ wieloguzkowy. Dalszym różnicowaniem korony zęba jest pojawienie się w tylnej okolicy korony występu zwanego stopką albo piętą (talon). Na występie fym widnieje nowoutworzony guzek, hypoconus na szczęce, hypoconoid na żuchwie. Jest on przypuszczalnie odpowiednikiem guzka zębowego (tuberculum dentale) siekaczy. Guzek ten może się dzielić na guzek czwarty i piąty. Korona tego typu jest więc koroną cztero- lub pięcioguzkową. Przez rozwój dodatkowego guzka powstaje korona sześcio-auzkowa; natomiast dość odrębne stanowisko zajmuje typ wieloguzkowy, charakteryzujący wymarłe ssaki owadożerne (multituberculata).

Podobne prace

Do góry