Ocena brak

Szaty liturgiczne

Autor /Odillo Dodano /01.06.2013

Paramenty, a także dawniejsze stroje zakonne wywodzą się — przeszedłszy najprzeróżniejsze przeobrażenia — z szat używanych w starożytności, rzymskiej i greckiej. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa szaty, które nosił kapłan sprawując czynności liturgiczne, nie różniły się od zwykłego ówczesnego stroju. Jednak do sprawowania świętych tajemnic kler zmieniał strój codzienny na świąteczny. Składał się on z długiej, przepasanej, ozdobionej dwoma purpurowymi paskami (ćlavi) tuniki z rękawami (tunica talaris), fałdzistej narzuty (pallium) i sandałów.

Od IV w. modną stała się paenuła, szata okrywająca całe ciało, i ją też zakładali kapłani idąc do ołtarza. Stanowi ona formę pierwotną kloszowego ornatu, którego boki później mniej lub bardziej przykrawano, aby zapewnić większą swobodę ruchom rąk.

Od IX w. paramenty święcono. Szczegółową symbolikę przydano im dopiero w średniowieczu. Odnosi się ona do Chrystusa, Jego męki, albo do dyspozycji moralnej, która przystoi temu, kto je nosi. To ostatnie znaczenie znalazło wyraz w tekstach liturgicznych święceń i modlitw przygotowawczych do Mszy św. Humerał, zwany również amiktem, jest symbolem castigatio vocis, co najlepiej zapewne tłumaczyć jako „karność w mowie”. Ze względu na nakładanie go na głowę w modlitwie przygotowawczej nazywa się go „galea salutis — hełmem Zbawienia” (por. Ef 6,17).

Alba oznacza czystość serca, cingułumpowściągliwość (por. Pas).

Manipularz (początkowo chustka do ocierania potu) jest nazwany w słowach wypowiadanych przy wręczaniu go subdiakonowi symbolem ,.ovjocu dobrych uczynków”, zapewne z racji tak samo brzmiącego ..manipu-lum” — wiązka, snopek. Modlitwa odmawiana w czasie jego nakładania określa go jako „manipulum fletus et doloris”, być może w nawiązaniu do Ps 126,5 n.: ,,Którzy we łzach sieją, żąć będą w radości. Postępują naprzód wśród płaczu, niosąc ziarno na zasiew: Z powrotem przychodzą wśród radości, przynosząc swoje snopy”.

Stuła jest charakterystyczną oznaką urzędu diakonów, kapłanów i biskupów. Zdaniem średniowiecznych liturgistów wyobraża ona jarzmo Pana, czemu daje wyraz również formuła towarzysząca przekazywaniu tej części stroju liturgicznego w czasie święceń kapłańskich. Odmawiana dzisiaj modlitwa przy nakładaniu stuły określa ją jednak jako symbol laski uświęcającej i wiecznego przemienienia.

Ornat, którym zostaje przyodziany kapłan w czasie święceń, stanowi właściwy strój kapłański i symbol miłości, którą Bóg ma pomnażać i doskonalić w tym, kto go otrzymuje. W missale ornat oznacza ,,jarzmo

Pańskie'’.

Tunicella jest „szatą radości”, dalmatyka — również symbolem radości i sprawiedliwości.

Rękawiczki pontyfikalne oznaczają czystość i moc błogosławieństwa.

(Na temat liturgicznego okrycia stóp por. Obuwie, na temat mitry por. Róg.)

Ponad szczegółowymi symbolicznymi interpretacjami paramentów znajduje się ich ogólna, istotna symbolika: kapłan sprawujący liturgię odziewa się niejako Chrystusem, w którego zastępstwie działa. Jego własna osoba usuwa się na plan dalszy. Wchodzi on w święte tajemnice, na obszar tego, co święte, ponadziemskie, ponadczasowe, całkowicie oddzielone od wszystkiego, co zwyczajne, świeckie. Wyrazem tego jest również jego strój, zupełnie inny od codziennego.

Podobne prace

Do góry