Ocena brak

SZATA INFORMACYJNA MIASTA. MIEJSCA PAMIĘCI. NAZEWNICTWO ULIC I PLACÓW

Autor /Alwin Dodano /19.09.2011

Dla obserwatora, który porusza się po ulicach i placach, miasto jawi się w postaci niewyczerpanej ilości krajobrazowych widoków i perspektyw, a jednocześnie w postaci wielu warstw informacyjnych. Pejzaż współczesnego centrum bardziej niż kiedykolwiek jest kształtowany przez intensywną szatę informacyjną, która nakłada się niemal na każdy architektoniczny obiekt i wkracza do każdej przestrzeni.

Centrum posiada kilka rozbudowanych warstw informacyjnych, które kształtują zarówno jego walory estetyczne, jak i semantyczne. Rolę warstwy informacyjnej pełni zachowana w centrum zieleń, która wyraża sezonową metamorfozę przyrody. Informacyjny charakter posiada ruch uliczny: moda i wygląd przechodniów, modele i charakter środków transportowych. Autonomiczną warstwę informacyjną reprezentują semantyczne wartości architektury i urbanistyki. Warstwę samodzielną stanowi od przeszło stu lat szata informacyjna miasta.

Spełnia ona 4 różne funkcje: - założoną rolę instrumentalną - elementarne funkcje powiadamiające, dla których została ona powołana do życia; wchodzą tutaj w grę funkcje:

1. regulujące,

2. porządkujące,

3. segregujące,

4. zakazujące.

Zaliczamy tu informacje o wydarzeniach, uroczystościach, zgonach, o nowych produktach na rynku, o możliwościach sportowych.

- estetyczną, poznawczą, - ideologiczną.

Szata informacyjna centrum służy różnym celom i adresatom, że aby zapewnić skuteczność oddziaływania jej przekazów, musi być poddana określonym zasadom. Są to przede wszystkim: - dążenie do czytelności - wynika z pragnienia, by informacja była zrozumiała dla każdego i z szybkości, z jaką w warunkach wielkomiejskiego ruchu musi ona zostać przyswojona, jeżeli ma być w ogóle odebrana, - wielokrotnej publikacji - plakaty, powtarzalne reklamy i neony, wybrane symbole -wynika z rozległości obszaru centrum, jak i z propagandowej reguły przypominania tej samej informacji maksymalną ilość razy, - optymalnej lokalizacji i przestrzennej segregacji, - do indywidualizacji poszukiwania nowych form wyrazu i konkurencyjności.

Symbole miast: - wizualne - najliczniejsze i najbardziej rozpowszechnione, - dźwiękowe - sygnały radiostacji lub niektóre piosenki - plastyczne - wprowadzane i utrwalane przez dzieła graficzne i literackie oraz tradycję ustną, - niektóre ośrodki same stały się uniwersalnymi symbolami. Ikoniczne symbole miast:

- odnajdujemy je na okładkach przewodników, albumów i map, na ogłoszeniach linii lotniczych i na hotelowych nalepkach, na kartach i znaczkach pocztowych, na obwolutach książkowych i opakowaniach, w postaci drobiazgów produkowanych na całym świecie "na pamiątkę" o różnych miastach. Wielką rolę odgrywają porównania symboliczne.

Punktem odniesienia są zwykle bądź miasta-symbole, bądź ośrodki, które w określonej dziedzinie zyskały największy światowy rozgłos. Obok porównań dwóch miast mamy również porównania grupowe. Chodzi tutaj o swego rodzaju popularne, bo zawarte w przysłowiach, klasyfikacje miast. Powiedzenia obejmują najważniejsze ośrodki określonego administracyjnego lub narodowego obszaru. Miasta wyróżnione są wg najlepszych lub najcenniejszych cech w taki sposób, że żadne nie zostało ani wywyższone, ani pomniejszone (ich prestiż jest nie hierarchiczny). Stanowiły one symboliczną a zarazem stereotypową klasyfikację miast, przyjętą i stosowaną przez opinie publiczną. Użyte symbole lub przymiotniki składały się na ogólne wizerunki poszczególnych ośrodków, tworząc potoczną wiedzę o miastach na określonych obszarach.

Klasa lub warstwa społeczna, która znajduje się u władzy, może bez większych przeszkód wznosić symbole swego prestiżu i znaczenia. Inna jest sytuacja klasy lub zbiorowości, która z politycznych lub społecznych względów jest tych możliwości pozbawiona (szuka wówczas dróg pośrednich, nieraz pretekstów). Wśród wielu hierarchii, jakie tworzą współczesne miasta, a które wiążemy z siecią administracyjną kraju, z wielkością poszczególnych ośrodków, z ich udziałem w gospodarce narodowej, czy też w rozwoju wysoko notowanych dziedzin ludzkiej aktywności, istnieje hierarchia prestiżu. Ambicją wielkich społeczności jest dążenie, by własne miasto nie znalazło się pod względem prestiżu w tyle za innymi miastami, uznawanymi za równorzędne.

Drogi do podnoszenia własnego prestiżu:

- wznoszenie na terenie miasta budowli i pomników o wysokim prestiżu, tworzenie zakładów i instytucji przynoszących rozgłos i chwałę, mecenasowanie sztuce, - lansowanie pociągających symboli miasta i jego wizerunków, co osiąga się poprzez wydawnictwa, obchody, popularyzację dziejów miasta, tworzenie jego legendy, rozpowszechnianie jego imienia w świecie, - organizowanie na terenie miasta zjazdów, spotkań i imprez o charakterze naukowym, sportowym, politycznym i artystycznym.

W poszukiwaniu źródeł prestiżu, szczególną ("magiczną") rolę odgrywają unikalne cechy miast oraz posiadanie przez nie palmy pierwszeństwa w jakiejś dziedzinie. Symbole ucieleśniają ludzkie uczucia, postawy i przekonania, tworzeniu nowych symboli towarzyszy zapominanie, usuwanie, a nawet niszczenie istniejących symboli. Zwłaszcza, gdy dawne symbole nie są w zgodzie z uczuciami i przekonaniami zbiorowości rządzących. Ważnym rysem wielu symbolicznych i stereotypowych określeń jest to, że odpowiadają one publicznym wyobrażeniom o społecznych podziałach. Zawierają one nieraz elementy klasyfikacji, a nawet typologii. Istotne, gdyż klasyfikacje te funkcjonują w społecznej świadomości. Zawierają w sobie świadomość podziałów klasowych, kulturalnych i ekonomicznych.

Typologia ma z reguły charakter dychotomiczny; podziały dychotomiczne są używane również w tych przypadkach, kiedy w sposób oczywisty przy danym zjawisku występuje hierarchia wielu szczebli. Możliwość rozumienia symboli wiąże się z pewnym kwantum wiedzy. W przypadkach gdy symbole odnoszą się do spraw znajdujących się poza zasięgiem społecznej lub historycznej świadomości odbiorców, pozostają one dla nich nieczytelne. W ten sposób funkcja symboliczna pewnych przedmiotów i pojęć zostaje ograniczona w czasie i przestrzeni przez zasięg kultury lub subkultury, która te symbole wytworzyła. Zaletą symbolu jest to, że kwantum wiedzy niezbędnej dla jego zrozumienia może być niewielkie i może być przekazywane wraz z wychowaniem jednostki przez grupę rodzinną.

Informacyjne walory większości symboli są jak hasła wywoławcze, które pozwalają nam połączyć z pewnym przedmiotem, dźwiękiem lub pojęciem określoną część naszej wiedzy i doświadczeń emocjonalnych.

Symbole miejskie wzbogacają naszą kulturę, pozwalają nam porządkować zdobytą wiedzę o miastach i ułatwiają porozumiewanie się z innymi. Stereotypy, które mnożą się w wyniku wzmożonej wymiany informacji między ludźmi, zubożają naszą wiedzę, narzucając schematyczne wyobrażenia i uproszczone drogi rozumowania o miejskiej kulturze.

Aktywność kulturalna jest zależna od spontanicznych zachowań mieszkańców i użytkowników miasta. Inne czynniki to: budżet wolnego czasu jednostki, jej możliwości ekonomiczne, jej ambicje i potrzeby. Pierwszoplanową rolę pełnią jej najrozmaitsze powiązania i uwikłania środowiskowe, zawodowe, rodzinne, nieraz religijne, towarzyskie, itd.

Instytucje kulturowe i odpowiadające im przestrzenie łączą się w świadomości społecznej z wartościami o charakterze artystycznym, historycznym i zabytkowym oraz z rozrywką, zabawą i wypoczynkiem.

Pojęcia "kultura" i "kulturalny" występują jako pojęcia klasyfikujące. Z ich pomocą spośród różnych instytucji i obszarów wyróżnia się te, które powołane są formalnie do pełnienia funkcji uznawanych zwyczajowo za kulturowe. Propozycja - "obszar kulturowy" -potrzeba pojęcia wartościującego, które byłoby ponad podziałem formalnym.

Niektóre przestrzenie społeczne stają się obszarami kulturowymi z racji swego wyposażenia i przeznaczenia - dotyczy to głównie zamkniętych i wyspecjalizowanych przestrzeni artystycznych.

Inne przestrzenie (otwarte i zamknięte) mają pewną - wysoką, średnią lub niską - możliwość stania się takimi obszarami. Żadna społeczna przestrzeń nie staje się obszarem kulturowym w sposób automatyczny. Automatycznie może stać się jedynie obszarem kulturowej konsumpcji (opartej na sprzedaży), przy odpowiednim wyposażeniu.

Ogół przestrzeni, jakie mogą stać się obszarami kulturowymi, podzielimy na:

- otwarte (miejskie parki i ogrody, zespoły zabytkowe, cmentarze, a przede wszystkim fragmenty miejskiego śródmieścia)! zamknięte (mieszkanie, kawiarnia, muzeum, teatr, filharmonia, świątynia). Przestrzenie miejskie traktowane tradycyjnie jako "pozakulturowe" - targi, wielkie magazyny, hotelowe halle, dworce i porty lotnicze.

SYMBOLE

DEFINICJA MIASTA. SYMBOLE (Wallis)

Cechy miasta:

- zróżnicowanie zawodowe (bądź społeczną heterogeniczność), zróżnicowanie zabdowy,

- przewaga grup wtórnych nad pierwotnymi,

- przewaga kontaktów rzeczowych nad kontaktami osobistymi,

- odmienne w stosunku do wsi rysy demograficzne miejskich społeczności.

Symbole stanowią nieodłączny atrybut takich zjawisk, jak:

- oznaczenie prestiżu,

- utrwalanie pamięci o wydarzeniach dziejowych i jednostkach,

- wyrażanie swej obecności, siły i władzy.

Mamy symbole:

- religijne i narodowe,

- określonych klas, warstw i zawodów,

- przyjęte przez młodzież,

- przyjęte przez grupy przestępcze,

- stosowane na użytek turystów.

Podział wg ich terytorialnego zasięgu:

- lokalny,

- ponadlokalny.

Symbolika niektórych ludzkich wytworów jest ich funkcją pierwszą - herby, ordery, pomniki, sygnały radiostacji - są wytworami, które powołano do życia w charakterze symboli. Pełnią one funkcje: - dekoracyjne, - artystyczne, - informacyjne.

Nie przesłaniają jednak funkcji podstawowej. tworzone w sposób świadomy.

Symbole utworzone w sposób spontaniczny, na drodze wyboru spośród wielu przedmiotów:

- gmachy, które stały się symbolami określonych zbiorowości, - konstrukcje, które z biegiem czasu uznano za symbole miast, - przedmioty, które z odległej perspektywy przyjęto uważać za symbol określonej w dziejach miast epoki,

Podobne prace

Do góry