Ocena brak

Szakłak pospolity

Autor /florida Dodano /22.02.2013

Jest to krzew z rodziny Szakłakowatych (Rhamnaceae), występujący w stanie naturalnymniemal w całej Europie. W Polsce dość pospolity na całym niżu, rzadszy w położeniach górskich.Rośnie w lasach, zaroślach i zboczach górskich.Szakłak pospolity osiąga wysokość do 3 m. Ma pędy z krótkimi cierniami na szczytachmłodych i w rozwidleniach starszych gałązek. Liście eliptyczne o brzegach drobno piłkowanychz odchodzącymi od nerwu głównego z obu stron trzema skośnie łukowatymi nerwamibocznymi. Kwiaty drobne, niepozorne, zebrane w kwiatostany wyrastające na młodszych gałązkachw kątach niższych liści. Owocem jest pestkowiec wielkości ziarna grochu, po dojrzeniuczarny, o 4 pestkach.

Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się wiosną korę z młodych gałązek, suszy w suszarniachnaturalnych i otrzymuje korę szakłaku pospolitego - Cortex Rhamni catharticae, syn. -Cortex Spinae cervinae.We wrześniu zbiera się dojrzewające owoce, gdy zmieniły barwę zieloną na fioletowoczarną,ale nie są jeszcze zbyt miękkie i soczyste, ponieważ te ostatnie łatwo przy suszeniusklejają się w bryły. Suszy się owoce w suszarni ogrzewanej, początkowo w temp. 30-40°, anastępnie dosusza w temp. około 60°C. Uzyskuje się owoc szakłaku pospolitego - FructusRhamni catharticae, syn. - Bacca Spinae cervinae.Podstawowe związki czynne. Kora szakłaku zawiera 2-2,5% antrazwiązków (m.in. frangulinęi emodynę), flawonoidy (m.in. ksantoramninę), ponadto garbniki i sole mineralne.W owocach szakłaku pospolitego znajduje się około 0,7% mieszaniny wolnych i związanychglikozydowo antrazwiązków (m.in. glikofrangulina i frangulina), flawonoidy (m.in.kwercetyna i ramnetyna), cukry i sole mineralne.

Działanie. Zarówno kora, jak i owoce szakłaku pospolitego działają przeczyszczające, cojest uwarunkowane obecnością antrazwiązków. Pobudzają one ruchy perystaltyczne jelita grubegoi powodują wypróżnienie po upływie 8-10 godz. od chwili zażycia preparatu. Obserwujesię jednocześnie łagodne pobudzenie czynności wątroby i działanie żółciopędne.

Działania niepożądane. Należy unikać podawania środków przeczyszczających osobom zprzewlekłym zapaleniem jelit, zapaleniem wyrostka robaczkowego oraz kobietom ciężarnym,gdyż może to spowodować niebezpieczne powikłania.

Zastosowanie. Obydwa wymienione wyżej surowce stosuje się jako środki przeczyszczającew zaparciach wywołanych osłabieniem lub brakiem ruchów perystaltycznych jelita grubego,zwłaszcza u otyłych i osób starszych. Pomocniczo stosuje się przetwory z szakłaku jako lekżółciotwórczy i żółciopędny w mieszankach z innymi surowcami o podobnym działaniu.

Przetwory. Sproszkowane owoce szakłaku pospolitego: 1 łyżeczkę owoców rozdrobnić dokładniew moździerzu lub młynku, zmieszać z miodem lub dżemem i przyjąć doustnie wieczoremjako środek przeczyszczający. Popić 1/2 szklanki płynu.Odwar z owoców szakłaku: 1-1 1/2 łyżki rozdrobnionych owoców zalać 1 szklanką wodyciepłej i gotować powoli pod przykryciem 3-5 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Wypićwieczorem 1/2 szklanki odwaru, a jeśli rano nie nastąpi wypróżnienie, wypić resztę. Należypamiętać, że wyciągi wodne są mniej aktywne w działaniu niż rozdrobnione owoce szakłaku,ponieważ nie wszystkie związki czynne rozpuszczają się w wodzie.

Zioła ułatwiające wypróżnienie: zmieszać po 30 g owoców szakłaku i rozdrobnionego korzenialukrecji oraz po 20 g kory kruszyny i rozgniecionych owoców kopru włoskiego lubowoców anyżu. Zalać 1 łyżkę ziół 1 szklanką wody ciepłej i pozostawić na 1 godz. Ogrzać dowrzenia i odstawić na 15 min, po czym przecedzić. Pić rano i wieczorem po 1 szklance odwaruw zaparciach nawykowych.Depuraflux (Nattermann, RFN), gęsty wyciąg w tubie z 9 ziół. Stosuje się w ostrych i przewlekłychzaparciach spowodowanych osłabieniem lub zanikiem ruchów perystaltycznych jelitoraz w często powtarzających się wzdęciach.

Podobne prace

Do góry