Ocena brak

Systemy premiowania i ich charakterystyka

Autor /Lara Dodano /21.04.2011

 

Skuteczne wykorzystanie premii jako instrumentu motywowania do pracy wymaga wyboru i opracowania właściwego dla danej grupy pracow­ników lub komórki organizacyjnej systemu premiowania. System premio­wania obejmuje cele (zadania) premiowania, związek między premią a wykonaniem zadań oraz procedury decyzyjne dotyczące planowania zadań, premii i uruchomienia wypłaty premii.

 

Premiowanie może dotyczyć poszczególnych pracowników, a także zespołów pracowniczych. Premiowanie zespołowe oznacza, że funkcjonuje nowy szczebel w ustalaniu premii w postaci zespołu oraz regulujący to premiowanie system. Premiowanie zespołowe motywuje pracowników do integrowania pracy w zespole i wzrostu efektu synergicznego współdziałania jego członków. Obiektami takiego premiowania mogą być małe zespoły robocze (np. brygady) oraz duże o złożonej strukturze, takie jak: wydziały, zespoły komórek organizacyjnych (w tym piony organizacyjne) itp.

Szczególną zaletą premiowania zespołowego jest możliwość motywacyjnego ukierunkowania pracowników na tak istotne efekty pracy, jak: wzrost zysku, obniżenie kosztów, zwiększenie sprzedaży i inne. Wynika to najczęściej z faktu, że takie efekty można ustalać na szczeblu zespołów, a nie pojedynczych stanowisk. Przejawem nowoczesnego premiowania zespołowego jest tworzenie tzw. centrów odpowiedzialności (za zysk, koszty i inne efekty).

Kolejny podział systemów premiowania jest dokonany na podstawie a kryterium uzależnienia premii od efektów pracy. Wyodrębnia się w nim systemy premiowania uznaniowego i sformalizowanego.

 

W premiowaniu uznaniowym uzależnienie premii od efektów pracy ma z reguły ogólny, uproszczony charakter. Oceny efektów pracy oraz okreś­lania premii pracownika (a nawet zespołu) dokonuje przełożony kierując się przy tym ogólnymi zasadami (regulaminem premiowania). Jedną istotnych zasad premiowania uznaniowego jest wyłącznie możliwość uzyskania premii w przypadku wykonania przez pracownika zadań pre­miowych, a nie pewność jej otrzymania. W takim przypadku premiowanie uznaniowe wzmacnia szczególnie pozycję przełożonego w procesie moty­wowania płacowego. Zaletą premiowania uznaniowego jest duża elastycz­ność systemu premiowania i możliwość jego stosowania przy często zmieniających się zadaniach pracownika czy zespołu.

Wadami premiowania uznaniowego są:

- możliwość konfliktu między przełożonymi i podwładnymi na tle oceny pracy oraz poziomu premii,

- możliwość osłabienia pozycji kierowników szczebla średniego w procesie premiowania przez przejęcie uprawnień do ostatecznego ustalania premii przez kierowników szczebla wyższego,

- osłabienie odpowiedzialności kierowników szczebla średniego za efek­tywne wykorzystanie premii oraz działanie w kierunku zmniejszenia napięcia zadań premiowych.

W premiowaniu sformalizowanym stosuje się ścisłe uzależnienie wysoko­ści premii od wykonania zadań premiowych. Przyjmuje ono postać formuł matematycznych lub tabel.

Premiowanie sformalizowane w sposób bardziej jednoznaczny niż uznaniowe, określa perspektywy wysokości premii zależne od wykonania zadań. Systemy takie przyjmują jako zasadę konieczność uruchomienia wypłaty premii jeśli pracownik (lub zespół) wykonał zadania premiowe na określonym poziomie, zgodnie z założeniami systemu.

Zalety systemu premiowania sformalizowanego obejmują:

- minimalizowanie konfliktów między przełożonymi i podwładnymi na tle oceny pracy oraz poziomu premii,

- wzrost pozycji kierowników komórek szczebla średniego, którzy uzys­kają zwiększone kompetencje w zakresie organizacji działalności ze­społu, a także rozdziału premii wewnątrz zespołu.

Wady systemu premiowania sformalizowanego to:

- niebezpieczeństwo powstania zobowiązań płacowych wobec zespołów, z których trudno się wywiązać w przypadkach trudności finansowych całego przedsiębiorstwa,

- niebezpieczeństwo nieuzasadnionego efektami pracy różnicowania premii pracowników i zespołów przy złym oszacowaniu parametrów systemu (tj. zadań i należnej premii),

- pracochłonność opracowaniu systemu.

 

Ta ostatnia wada wymaga zwrócenia uwagi na role systemu infor­macyjnego, zwłaszcza w zakresie ewidencji i rozliczania kosztów jednostek wewnętrznych na wynagrodzenia w omawianym systemie. Bez odpowied­niego systemu informacyjnego wprowadzenie premiowania sformalizowa­nego jest niemożliwe, a także niebezpieczne. Przede wszystkim ze względu na skutki nieuzasadnionego efektami pracy wysokiego poziomu premii wynikającego ze złego oszacowania możliwości wzrostu efektywności pracy pod wpływem systemu premiowania.

Systemy premiowania sformalizowanego można podzielić na dwie grupy, a mianowicie:

1. premiowanie prowizyjne,

2. premiowanie rozdzielcze.

Premiowanie prowizyjne oznacza, że premia jest udziałem pracowników w efektach pracy. Udział ten może mieć charakter pośredni. W tym drugim wypadku premia jest prowizją od efektów w postaci:

- udziału w dodatkowej (to znaczy powyżej planowanej) sprzedaży,

- udziału w zysku przedsiębiorstwa, zakładu i innych,

- udziału w windykowanych należnościach,

- udziału w oszczędnościach materiałów, energii i innych.

Premiowanie prowizyjne jest przejawem motywowania pozytywnego, to jest opartego na nagrodach.

Szczególną postacią premiowania sformalizowanego jest premiowanie określone jako rozdzielcze. Formalizacja dotyczy bowiem rozdziału premii. System ten zakłada, że zależnie od indywidualnych wyników pracy pracownik uzyskuje określoną ilość punktów premiowych. Wartość punktu premiowego ustala się jako iloraz funduszu premiowego kierowców i łącznej liczby punktów premio­wych wszystkich kierowców. Premia indywidualna to wynik mnożenia wartości punktu premiowego i ilości punktów premiowych uzyskanych. Omawiany system ma stworzyć sytuację motywacyjną do lepszej pracy przez uświadomienie kierowcom, że od nich a nie od uznania przeło­żonego zależy ich udział w funduszu premiowym ich grupy pracowniczej. Ze względu na to, że rozdział premii może być dokonany również w sposób uznaniowy.

Prezentowany podział systemów premiowania zamykają systemy mieszane, to jest takie, które zawierają rozwiązania różnych wymienionych systemów. Przykładem jest często występujące rozwiązanie, gdy system premiowania zespołu ma charakter sformalizowany, a premiowanie in­dywidualne członków zespołu jest uznaniowe.

Podobne prace

Do góry