Ocena brak

Systemy partyjne i partie polityczne

Autor /Norbert999 Dodano /04.01.2012

Systemy partyjne to sposób zorganizowania w systemie politycznym partii politycznych, znaczenia tych partii politycznych, sposobów zdobywania władzy tych partii. System partyjny to całokształt stosunków istniejących między partiami politycznymi, jak również między partiami politycznymi a organami władzy państwowej. Podział partii (wg Wiatra):

1.Alternatywne to system, w którym wyborcy mogą swoimi głosami wybierać partię polityczną. Inaczej mówiąc istnieje możliwość wyboru między kilkoma, przynajmniej dwoma partiami politycznymi W ramach tej grupy wyróżniamy: system wielopartyjny (żadna partia nie ma trwałej przewagi, rządy sprawowane są przez zmieniające się pod względem składu koalicje)

System dwublokowy (istnieją liczne partie polityczne, które dzielą się na dwa trwale rywalizujące bloki polityczne)

System dwupartyjny (istnieją wprawdzie mniejsze partie, ale rzeczywista rywalizacja o władzę tocz się między dwiema największymi partiami systemu)

2.Niealternatywne, gdzie nie istnieje rzeczywiście licząca się rywalizacja o władzę między partiami politycznymi, dzieli się na dwa podsystemy partyjne: system kooperacji partii, charakteryzujący się trwałym zblokowaniem głównych partii politycznych i zanikiem skutecznej opozycji.

System partii porozumienia narodowego (lub partii dominującej ) to system, w którym istnieją inne partie polityczne, ale wiadomą rzeczą jest, że jest jedna partia dominująca, która z różnych powodów utrzymuje całokształt władzy, np. ze względu na religijne wyznanie państwa. Partia ta ma również uprzywilejowaną pozycję, ma monopolizację środków komunikacji masowej, w ten sposób partia polityczna może stać się partią dominującą.

Ograniczone systemy partyjne, w których istnieją różne partie polityczne i toczy się między nimi rywalizacja o wpływy polityczne, ale władza znajduje się w ręku innej siły politycznej – najczęściej wojska – deklarującej się jako niezależna od partii i stojąca ponad nimi;

System partii hegemonicznej, w którym hegemonia jednej partii opiera się na tym, że pozostałe uznają jej szczególną pozycję i uczestniczą w ograniczonym stopniu w sprawowaniu władzy. System jednopartyjnymonopol partyjny, istnieje tylko jedna partia (np. w byłym ZSRR)

Oczywiście w państwach demokratycznych istnieje tylko podział alternatywny. Partia polityczna to ustrukturyzowana organizacja mająca wewnętrzny status, której jedynym celem jest zdobycie władzy, zrealizowanie swojego programu i jak najdłuższe utrzymanie tej idei.

Identyczne zadanie ma partia w systemie demokratycznym, tutaj ma jednak tylko jeden środek tzn. poprzez realizowanie swojego programu, odpowiedzenie na zapotrzebowanie lektoratu, utrzymanie swojej władzy.

Obok partii politycznych istnieje ruch polityczny, który ma podobny cel zdobycia i utrzymania władzy. Z reguły ruch polityczny jest zorganizowany wokół jakiejś idei zmian. Ruch polityczny tym się różni od partii, że ma mniejszy stopień zorganizowania, nie ma władzy i struktury hierarchicznej, jest słabo zorganizowany. Z reguły ruch skupia się wokół jakiego przywódcy politycznego. Najbardziej zorganizowaną formą ruchu politycznego jest partia polityczna.

Charakter partii zależny jest od systemu politycznego.

Podział partii politycznych (wg Wiatra):

Podział historyczny – partie polityczne na początku były to tzw. partie koteryjne (kanapowe, klubowe) – tworzące się początkowo w Wielkiej Brytanii, w okresie przełomu XVII/XVIIIw. Składały się z kilkudziesięciu, najwyżej kilkuset osób, związanych z jakąś elitą polityczną, wokół jakiego przywódcy politycznego. Członkowie, to były osoby z wyższych sfer. Były to partie, który istniały w demokracji ograniczonej, gdzie tylko część obywateli miała prawo do wyborów, np. kobiety zdobyły prawo wyborcze dopiero na pocz. XXw. W Wielkiej Brytanii, w Polsce po I wojnie światowej.

W XIXw. Zaczyna tworzyć się partia masowa. XIXw. Przynosi rewolucję w układzie społecznym, zaczęła tworzyć się klasa robotnicza. Ze względu na rozwijającą się industrializację, urbanizację, w efekcie tego społeczeństwo podzieliło się na warstwy, które Marks nazwał klasami. Zaczęły pojawiać się partie polityczne, które zaczęły adresować swe programy do robotników (Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone). Były to partie, które swój program kierowały nie do kilku małych grup, nie do poszczególnego lektoratu, tylko do całej klasy społecznej, którą byli robotnicy. Pierwsze patie masowe to partie pracy, czy partie robotnicze odwołujące się do klasy robotniczej. Były to partie, które zaczęły głosić hasła socjalistyczne, hasła poprawy warunków pracy. Okazało się, że partia polityczna, która nie miała pieniędzy (w przeciwieństwie do koteryjnych), poprzez swoją masowość uzyskuje pewną siłę. Takie partie działały na zasadzie jak największej ilości członków, to był ich elektorat, do którego się odwoływali. Była przedstawicielem warstwy społecznej.

Kiedy okazało się, że partie robotnicze mają potężny wpływ na jedną klasę społeczną, spowodowało to kontrreakcję dotychczasowych sił politycznych. Konserwatyści zaczęli tworzyć partie konserwatywne, które odwoływały się do klasy średniej. Tworzyły się partie ludowe, które odwoływały się do warstwy wiejskiej. Okazało się ze warstwy ludowe, robotnicze zaczęły wymykać się również spod wpływu kościoła. Wtedy pojawiły się partie chadeckie chrześcijańsko-demokratyczne, które odwoływały się do społecznych warstw kościoła, do religii. Partie konserwatywne i chrześcijańsko-demokratyczne reprezentowały klasę średnią.

Okazało się, że kto nie ma partii masowej nie istnieje w polityce, partia masowa stała się najważniejszą formułą zdobywania władzy. Elektorat był skazany na partie polityczne, w tamtym okresie czasu partia polityczna mogła być pewna swego elektoratu. Chodziło o to, aby zdobyć dany elektorat chwiejny, który był niewielki. Okazało się, że elektorat jest elektoratem stałym, elektoratem skazanym na partie. Jak klasa społeczna nie miała swojej partii, to nie istniała. Partie masowe to partie typowo industrialne, partie w których istnieje podział na klasy społeczne.

W Stanach Zjednoczonych rok 1956 był przełomowym. Po raz pierwszy na świecie więcej osób pracowało w usługach, na własny rachunek, w małych przedsiębiorstwach niż w dużych zakładach pracy. W efekcie tego Stany Zjednoczone przeszły z epoki industrialnej w epokę postindustrialną. Proces ten zaczyna się w St. Zjednoczonych i przechodzi do Europy Zachodniej (w latach 60-70tych). W społeczeństwach, które wchodzą w epokę postindustrialną, zaczyna załamywać się podział na warstwy. Warstwa robotnicza zaczyna się kurczyć. Okazuje się, że nie ma już podziału na lewicę (partie reprezentujące klasę robotniczą), prawicę (partie reprezentujący klasę średnią). Następuje rozwarstwienie społeczeństwa.

Przestaje istnieć jasny podział. Tworzą się podklasy. Partie polityczne musiały zmienić swoją opcję. Partie masowe przekształcają się w partie wyborcze. Partie wyborcze zaczynają zmniejszać ilość członków, którzy należą do partii, zaczynają przekształcać się w machiny wyborcze. Inaczej mówiąc, partie polityczne, które są małe kadrowo, natomiast stają się prężną machiną w momencie wyborów, tworzą kampanie polityczne. Te partie wyborcze przestają odwoływać się do jednej warstwy. Zaczynają szukać swojego elektoratu w różnych warstwach, zaczynają skupiać się wokół jakiejś idei, zaczynają tworzyć program polityczny, tak, aby odpowiadał potencjalnym wyborcom.

Partie kadrowe, które działają od ok. lat 90tych, które są nastawione na tworzenie kampanii marketingowych, wynajmują firmy public relations. Skupiają się wyłącznie nad zebraniem funduszy na kampanie wyborcze. Odnoszą się do elektoratu, który jest jeszcze bardziej podzielony, jest zniechęcony.

Polska jest na przełomie partii wyborczych i kadrowych.

Podobne prace

Do góry