Ocena brak

Systemy ojców aleksandryjskich (wschód, I p. III n.e.) – system grecki

Autor /Emil12345 Dodano /21.04.2011

KLEMENS (II n.e., Aleksandria)

  • pośrednik między nauką grecką a chrześcijańską - niesamodzielny i eklektyczny twórca, który wprowadził filozofię helleńską do tworzenia systemu wiary chrześcijańskiej

  • trzy działy pism: Upomnienie Greków – rozważania błędów pogańskich; Paedagogus – chrześcijańska nauka moralności; Barwne kobierne – podstawowa nauka chrześcijańska przedstawiona jako wiedza zgodna z filozofią starożytną

ORYGENES – (II/ III n.e., Aleksandria)

  • zwany Adamantius za swą żelazną pracę

  • uczeń Klemensa i Amoniusza Sakkasa (jak Plotyn?), korzystał z filozofii hellenistycznej, jak i twórczości Apologetów Wschodu

  • najbardziej wpływowy chrześcijański teolog Wschodu, znający zarówno pisma biblijne, jak i filozoficzne (Platon, stoicy, neopitagorejczycy)

  • uczył w Szkole Katechetów i stał jakiś czas na jej czele, potem oskarżony o herezję i potępiony przez synod aleksandryjski został pozbawiony stanowiska i usunięty z Aleksandrii, zamieszkał z Cezarei i założył tam szkołę (szybko zrobiła się sławna)

  • z wiary czerpał fakty, na podstawie filozofii (zwłaszcza greckiej) budował system tłumaczący te fakty

  • pisma: O zasadach – pierwsza próba systematycznego przedstawienia całokształtu prawd wiary; Przeciw Celsowi – odpowiedź na zarzuty tego platończyka przeciw chrześcijaństwu

FILOZOFIA

Orygenes zakładał zgodność objawienia z rozumem (fakty przedstawione w Piśmie świętym powinny być zgodne z systemem, do którego dochodzi się rozumem).

Punkt dzielący: nauka o przyjściu na świat Boga – człowieka (gdyby nie ten fakt z Pisma świętego, łatwo można by dopasować dowolny system filozofii do chrześcijaństwa). Problem ten trzeba było rozwiązać, dopasowując filozofię do tego faktu.

LOGOS

W religii: Bóg. W filozofii: Bóg Ojciec, niezmienny i pozaświatowy, doskonały.

W religii: Chrystus. W filozofii: Chrystus to Logos – pośrednie ogniwo między Bogiem a człowiekiem, stwórca świata (Bóg nie mógł stworzyć świata materialnego, gdyż jest doskonały, a świat – niedoskonały), Bóg niepierwotny, jedna z hipostaz systemu gradualistycznego (etap wyłaniania się świata z Boga).

W religii: Chrystus jako zbawiciel świata -> rola soteriologiczna. W filozofi: Chrystus jako metafizyczny czynnik świata -> rola kosmologiczna.

Podobieństwo do systemów aleksandryjskich i gnostycyzmu.

BÓG I ŚWIAT

Bóg: daleki i abstrakcyjny, wyższy ponad wszystko, niepojęty (poznawalny jedynie negatywnie i pośrednio), jeden, niezmienny, nieskończony, niematerialny (przeciwieństwo rzeczy), dobroć i miłość (z chrześcijaństwa)

Elementy filozoficzne i religijne w pojęciu Boga.

Chrystus – Logos: hipostaza bytu, drugi Bóg (pierwszy szczebel między Bogiem a światem, jednością a mnogością, doskonałością a niedoskonałością), wyłoniony z Boga stwórca świata, zbawca świata (z chrześcijaństwa)

Typowy system gradualistyczny, ale z elementem chrześcijańskim

Świat - duchy (najdoskonalsza część) + materia (część niedoskonała): powstał całkowicie z Boga, został stworzony z niczego (nie było materii przed Bogiem), ale jest odwieczny jak Bóg (odkąd jest Bóg, jest pole jego działania, a więc i świat), czyli jest stworzony odwiecznie, natomiast jego konkretne postacie mają początek i koniec, powstają i giną (obecna postać jest wyjątkowa, gdyż w niej Chrystus – Logos stał się człowiekiem) -> najoryginalniejszy element koncepcji

Różnica w stosunku do gnostycyzmu – nie ma materii obok Boga

UPADEK I ZBAWIENIE DUCHÓW

1. Duchy wraz z materialnym światem są stworzone odwiecznie.

2. Cechy duchów: odwieczne i nieśmiertelne (mają preegzystencję), równe, mające wolność korzystania z dobra i zła (różnice między duchami wynikają z ich wolności – jedne idą za Bogiem, inne nie) – dzielą się na Anioły (dobre) i ludzi (złe).

3. Dzieje świata:

  1. duchy złe upadły w materię i mogą być z niej uwolnione wyłącznie przez działanie Logosa – Chrystusa;

  2. duchy nawrócą się do Boga, gdyż ostatecznie zło to tylko odwrócenie się od Boga (nie ma zła pozytywnego), a powrót do boga możliwy jest przez poznanie, zawarte w nauce Chrześcijańskiej -> intelektualizm

  3. koniec dziejów to powrót wszechrzeczy do pierwotnego źródła, Boga -> apokatastazis

Podobieństwo do aleksandryjskich systemów filozoficznych (dzieje świata to dzieje upadku i powrotu)

PODSUMOWANIE

FILOZOFIA: prawda chrześcijańska ujęta na podobieństwo aleksandryjskiego neoplatonizmu (gradualizm, Chrystus jako Logos – jedna z hipostaz bytu, stwórca świata, koncepcja upadku i powrotu bytu do Boga), system chrześcijański (dla chrześcijan), który powstał równolegle do filonizmu (dla Żydów) i neoplatonizmu (dla Greków)

cechy systemu: chrześcijaństwo jako wiedza; Bóg niezmienny i niepoznawalny; Chrystus jako boski Logos i stwórca świata, ale i Zbawca; świat odwieczny, ale o skończonych formach; dusza wcielona wskutek upadku (odwrócenia się od Boga) i dążąca do powrotu do Boga; zbawienie przez poznanie; zakończenie dziejów jako apokastaza

cechy wyjątkowe: indywidualne pojmowanie świata (zamiast uniwersalizmu), przekonanie o wolności duchów (zamiast determinizmu)

OPOZYCJA I WPŁYWY ORYGENESA

Orygenes oparł się o Apologetów, którzy rozwiązywali poszczególne zagadnienia filozofii chrześcijańskiej, i chciał skupić je wszystkie w system, ale zbyt odbiegł przy tym od nauki chrześijańskiej.

Zarzuty: Teofil (Egipt ), Metodiusz (IV n.e.), Rzym (V n.e.) -> niezgodne z chrześcijaństwem są: odwieczność świata, preegzystencja dusz, równość naturalna wszystkich duchów, spekulatywna teoria upadku człowieka, pojmowanie ciała jako więzienia duszy

Wpływ: podstawa wszystkich późniejszych systemów patrystyki greckiej (wschodniej), w tym filozofii Ojców Kapadockich (Grzegorz Nysseńczyk)

Do góry