Ocena brak

System przyrodniczy Ziemi

Autor /Czesiek Dodano /27.05.2011

System przyrodniczy Ziemi tworzą wyodrębnione w ciągu miliardów lat geosfery. W zależności od ich położenia w stosunku do powierzchni Ziemi można wyróżnić geosfery wewnętrzne i zewnętrzne. Geosferami wewnętrznymi są jądro i płaszcz Ziemi, natomiast zewnętrznymi atmosfera, hydrosfera, litosfera, biosfera i pedosfera.

We wszystkich wydzielonych geosferach zachodzą liczne procesy spo­wodowane różnorodnymi przyczynami. Natomiast między sferami zachodzi wymiana energii i materii. Geosfery zatem wzajemnie na siebie oddziaływują i wspólnie tworzą wewnętrznie spójny system przyrodniczy. System przyrodniczy Ziemi nie jest sumą wszystkich sfer lecz układem geosfer powiązanych między sobą relacjami przyczynowo-skutkowymi. Aby go zrozumieć należy:

poznać budowę wszystkich geosfer i procesy w nich zachodzące,

zrozumieć przyczyny, przebieg i skutki procesów zachodzących w poszczególnych geosferach,

poznać związki przyczynowo-skutkowe warunkujące relacje między poszczególnymi sferami,

zrozumieć, na czym polega przepływ energii i materii między sferami Ziemi,

zrozumieć, że zmiany zachodzące w jednej geosferze znajdują odbicie w pozostałych.

Przyczyną wszelkich zmian zachodzących we wszystkich geosferach jest energia. W przypadku sfer zewnętrznych głównym jej źródłem jest promieniowanie słoneczne. Promieniowanie słoneczne decyduje o bilansie cieplnym Ziemi, wpływa na przebieg procesów kształtujących klimat, obieg wody w przyrodzie oraz rozwój biosfery. Z kolei warunki klimatyczne i hydrologiczne obszaru oraz organizmy żywe mają wpływ na przebieg zewnętrznych procesów rzeźbotwórczych. Ponieważ oświetlenie Ziemi zróżnicowane jest strefowo, to w ten sam sposób zróżnicowany jest przebieg procesów zachodzących na powierzchni Ziemi. W efekcie powstaje powłoka krajobrazowa również strefowo zróżnicowana.

Wewnętrzne sfery Ziemi pobierają energię z innego źródła. Jest nim ciepło wnętrza Ziemi. Ciepło to przedostaje się z jądra Ziemi ku jej po­wierzchni strumieniami, które powodują przemieszczanie się płyt litosfery a w konsekwencji zmiany w rozmieszczeniu lądów i mórz oraz powstawanie łańcuchów górskich. Z kolei zmiany w ukształtowaniu powierzchni powodują zmiany w przebiegu procesów klimatotwórczych i wpływają na obieg wody, przez co kształtuj ą biosferę i pedosferę.

W ten sposób wszystkie geosfery znajdują się w stanie równowagi. Równowaga ta może zostać zaburzona przez gospodarkę człowieka, jeśli będzie ona prowadzona bez znajomości lub zrozumienia mechanizmu funk­cjonowania systemu przyrodniczego Ziemi.

Podobne prace

Do góry