Ocena brak

SYSTEM INFORMACYJNY RACHUNKOWOŚCI

Autor /marisa Dodano /02.04.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie txt SYSTEM INFORMACYJNY RACHUNKOWOŚCI

Transkrypt

1. SYSTEM INFORMACYJNY RACHUNKOWO

ŚCI

A. Podporządkowanie systemowi zarządzania1

  Rachunkowość,   jako   źródło   zasilania   systemu   informacyjnego   zarządzania,   powinna   być 
ukierunkowana   na   obsługę   systemu   zarządzania   przedsiębiorstwem.   Podporządkowanie   systemu 
rachunkowości systemowi informacyjnemu. a tego z kolei systemowi zarządzania; 

Ich wzajemne oddziaływanie jest przedstawione na poniższym rysunku:

SYSTEM

SYSTEM ZARZĄDZANIA
ZARZĄDZANIA

SYSTEM
INFORMACYJNY
SYSTEM INFORMACYJNY

SYSTEM
RACHUNKOWOŚCI

STEMSYSTEM RACHUNKOWO

Istotę   rachunkowości   jako   systemu   informacyjnego   przedsiębiorstwa   trafnie   oddaje   definicja 
sformułowana przez Amerykańskie Stowarzyszenie Księgowych. Stowarzyszenie to określa rachunkowość 
jako   proces   identyfikacji,   pomiaru,   przetwarzania   oraz   przekazywania  informacji   ekonomicznych 
umożliwiających   formułowanie   opinii   i   decyzji  przez   użytkowników   tych   informacji.   Innymi   słowy, 
rachunkowość   odnosi  się  do   dostarczania   informacji,   które   mają   pomóc   ich   odbiorcom   w   ocenie 
działalności jednostki i podejmowaniu racjonalnych decyzji.

1

Nowak EdwardRachunek kosztów”, Wrocław 1999r. Str. 9-10

Rachunkowość   może   być   postrzegana   jako   proces   przetwarzania   danych,   który   obejmuje   ciąg 
następujących po sobie czynności, począwszy od obserwacji i pomiaru zdarzeń gospodarczych, przez 
gromadzenie danych, ich  rejestrację i grupowanie oraz agregowanie. W końcowym etapie procesu 
przetwarzania   danych   w   systemie   rachunkowości   następuje   przekazywanie  informacji   ich 
użytkownikom.   Można   więc   powiedzieć,   że   w   systemie   rachun­kowości   następuje   przystosowanie 
informacji   ekonomicznych   do   szczególnych  celów,   tj.   formułowania   opinii   i   podejmowania   decyzji. 
Zadaniem   rachunkowości   jest   bowiem   przekształcanie   pierwotnych   danych   księgowych   wyrażających 
zdarzenia i procesy gospodarcze w postaci nieuporządkowanego zbioru liczb w informacje ekonomiczne 
użyteczne ich odbiorcom. 

B. System rachunkowości i jego otoczenie

Na   wejściu   do   systemu   rachunkowości   znajdują   się   pierwotne   dane   księgowe,   które   po 
przetworzeniu   w   systemie   przekształcają   się   w   informacje  ekonomiczne   stanowiące   wyjście   z 
systemu. Takie informacje wyjściowe są wykorzystywane przez określone grupy decydentów i instytucje 
podejmujące na ich podstawie decyzje. Jest oczywiste, że system informacyjny zorientowany na decyzje 
powinien „produkować" informacje, które zaspokajają potrzeby ich użytkowników. Potrzeby te powinny być 
określone przez odbiorców informacji.

 
 
 
 

 

 

OTOCZENIE PRZEDSIEBIORSTWA 

Czynniki polityczne 

 
 

 
 

PRZEDSIEBIORSTWO  

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 

 

Wejście

 

 

(Pierwotne dane)

2

 

 

 
 
Czynniki społeczne 
 

Odbiorcy 
wewnętrzni 

 

 
 

 
 

 
 
 
 
 
 
SYSTEM INFORMACYJNY RACHUNKOWOSCI  
 
 

 
 
 

Przetwarzanie 

Nowak Edward „Rachunek kosztów”, Wrocław 1999r. Str. 11

Wyjście   
(Informacje)

 

 
 

 

 

 
 

 
 

 

 

 

 

 

Czynniki 
ekonomiczne 
 
 

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

 

 

 
 

 
 

Odbiorcy 
zewnętrzni 
 
 

 
 
 

 

C. Etapy przetwarzania w rachunkowości 



ETAP 1:

    Jest identyfikacja zdarzeń gospodarczych zachodzących w przedsiębiorstwie, ich obserwacja i 
pomiar   wartościowy.   Wyniki   pomiaru   zdarzeń   gospodarczych   znajdują   odzwierciedlenie   w 
dokumentacji źródłowej stanowiącej podstawę zapisów księgowych..


ETAP 2:

W drugim etapie procesu przetwarzania danych księgowych skutki operacji  gospodarczych są 
ujmowane   chronologicznie   według   dat   ich   powstawania.  Odbywa   się   to   przez   dokonywanie 
zapisów w księgach rachunkowych, w urządzeniu księgowym nazywanym dziennikiem. W ten sposób 
realizowana jest rejestracyjna funkcja rachunkowości.
ETAP 3:



W   tym   etapie   procesu   przetwarzania   danych   w   systemie   rachunkowości   jest   realizowana 
klasyfikacyjna   funkcja   rachunkowości   wynikająca  z   metody   bilansowej.   Odbywa   się   to   przez 
dokonywanie   systematycznych   zapisów   księgowych   na   kontach   wykazanych   w   zakładowym 
planie   kont.  Wszystkie   konta   wykorzystywane   w   przedsiębiorstwie   nazywane   są   łącznie  księgą 
główną.


ETAP 4:

Czwartym   etapem   przetwarzania   danych   w   systemie   rachunkowości   jest   sporządzenie,   na 
koniec każdego  okresu  sprawozdawczego (miesiąca), zestawienia obrotów i sald kont syntetycznych, 
nazywanego   bilansem   próbnym,  oraz   zestawień   sald   kont   analitycznych   a   następnie   dokonanie 
uzgodnień stanów w nich wykazanych. Zestawienie obrotów i sald kont księgowych jest formą agregacji 
szczegółowych informacji zarejestrowanych na tych kontach. Inwentaryzacja stanu składników majątku 
oraz źródeł ich pochodzenia jest następną czynnością procesu przetwarzania w rachunkowości. Jej istota 
polega na porównaniu rzeczywistego stanu składników majątku i kapitałów ze stanem  wynikającym z 
ksiąg rachunkowych. W przypadku niezgodności tych stanów może zaistnieć konieczność dokonania 
skorygowanych zapisów księgowych


ETAP 5:

  Końcową   fazą   procesu   generowania   informacji   księgowych   jest   sporządzenie   sprawozdań. 
Podstawowym   elementem   sprawozdawczości   gospodarczej   jest   sprawozdanie   finansowe   stanowiące 
zamknięcie   roczne   obejmujące:   bilans,  rachunek   zysków   i   strat,   informację   dodatkową   oraz 
sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych. 

3. KOSZTY JAKO PRZEDMIOT RACHUNKU
Od pojęcia kosztów należy odróżnić pojęcie wydatków. Wydatki są ponoszone  również w celu 
prowadzenia  działalności  jednostki  gospodarczej.  Ponoszenie  wydatków  jest   jednakie   związane   ze 
zmniejszeniem   tylko   jednego   składnika  majątku   przedsiębiorstwa,   a   mianowicie   stanu   środków 
pieniężnych.

A. Koszty
Kosztami   nazywamy   zawężone   pojęcie   wydatków.   Nie   wszystkie   bowiem   wydatki   jednostki 
gospodarczej są dla niej jednocześnie kosztami. Z drugiej strony każdy koszt musi za sobą pociągać 
wcześniejszy lub późniejszy wydatek środków pieniężnych. 

Każde przedsiębiorstwo ponosi  w swojej działalności gospodarczej różnego charakteru koszty. 
Koszty ponoszone w przedsiębiorstwach są przeto złożoną kategorią ekonomiczną. Składają się one 
bowiem z wielu różnorodnych pozycji, odznaczających się odmiennymi właściwościami.

B. Wydatki, a koszty 
Wydatek oznacza każdy rozchód środków pieniężnych, z kasy lub rachunku bankowego jednostki 
gospodarczej,   w   związku   z   zapłatą   za   określone   dobra  lub   usługi   oraz   w   związku   z   regulowaniem 
różnych zobowiązań jednostki. 

Relacja między zakresem przedmiotowym pojęć koszty i

wydatki ilustruje tabela.

Wydatki

Wydatki

Wydatki

nie stanowiące kosztów

stanowiące koszty

Przykładami wydatków nie mających charakteru kosztów mogą być:
­  spłata kredytu bankowego,
­  uregulowanie zobowiązań z tytułu podatku dochodowego, 
­  wypłata dywidend. 

             Każdy z wymienionych wydatków nie jest dla danego przedsiębiorstwa kosztem, chociaż oznacza 
zmniejszenie stanu środków pieniężnych.
Jako  przykłady  wydatków,  które   wcześniej  czy  później  stanowią  koszty  jednostki  gospodarczej, 
mogą posłużyć: 
 ­ zapłata za zakupione materiały,
 ­  zapłata za wykonane usługi,
 ­ wypłata wynagrodzeń pracownikom,
 ­ zapłata czynszu za użytkowanie lokalu.
 Przy tym może istnieć rozbieżność czasowa między powstawaniem kosztu i wydatku. Przykładowo, 
wydatkowanie środków pieniężnych na zakup materiałów (z kasy lub rachunku bankowego) nie pokrywa 
się zazwyczaj w czasie z wykorzystaniem materiałów do produkcji. Rozbieżność czasowa występowania 
kosztów   i   wydatków   znajduje   odzwierciedlenie   w   ewidencji   księgowej   w   zmianach   stanów   zapasów, 
rozrachunków j rozliczeń między  okresowych. 
Relacje zachodzące w czasie między wydatkami i kosztami są przedstawione tabeli.

Wydatki stanowiące koszty

Wydatek 

Wydatek 

Wydatek 

nastąpił 

nastąpił 

nastąpił 

wcześniej 

w tym 

później 

niż koszt.

samym 

niż koszt.

okresie 
co koszt.

Można wskazać trzy rodzaje relacji występujących w czasie między ponoszeniem kosztów i wydatków:

­   wydatek   nastąpił   w   okresie   wcześniejszym   niż   został   poniesiony   koszt;  przykładem   tego   typu 
rozbieżności może być zapłata za zakup materiałów,  które zostaną zużyte w procesie produkcyjnym w 
terminie późniejszym, czy też wypłata zaliczki na poczet przyszłych świadczeń; opłata czynszu „z góry" na 
początku roku,

­  wydatek nastąpił w tym samym okresie co koszt, np. wypłata wynagrodzeń pracownikom za pracę 
wykonaną w danym miesiącu, zakup materiałów biurowych za gotówkę do bezpośredniego zażycia,

­  wydatek nastąpił w okresie późniejszym w stosunku do poniesionego kosztu: przykładami tego typu 
sytuacji mogą być: opłata czynszu za użytkowanie lokalu „z dołu" pod koniec roku, zapłata za wcześniej 
zakupione materiały, które zostały już zużyte do produkcji.

5. KLASYFIKACJA KOSZTÓW
Każde   przedsiębiorstwo   ponosi     w   swojej   działalności   gospodarczej   różnego   charakteru   koszty. 
Koszty ponoszone w przedsiębiorstwach są przeto złożoną kategorią ekonomiczną. Składają się one 
bowiem z wielu różnorodnych pozycji, odznaczających się odmiennymi właściwościami. 
Wykorzystanie   informacji   o   kosztach   na   potrzeby   zarządzania   wymaga  dokładnej  znajomości 
poszczególnych   elementów   składowych   kosztów.   Podział   ogółu   kosztów   na   części   składowe   jest 
podstawą prawidłowego ustalania wysokości ponoszonych kosztów oraz oceny efektywności działalności 
gospodarczej. Wszak na różne elementy kosztów określone czynniki oddziałują z niejednakową siłą. 
Poza tym na różne składniki kosztów mogą wpływać odmienne czynniki
Podział kosztów globalnych na określone części składowe ułatwia prawidłową ocenę ich poziomu, 
dynamiki i zróżnicowania. Znajomość poszczególnych składników kosztów umożliwia ustalenie kosztów 
i wyników określonych  wycinków działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Ponadto podział ogółu 
kosztów na składniki ułatwia ocenę osób odpowiedzialnych za wysokość kosztów.
Podział  kosztów  globalnych   na   odrębne   składniki  oraz  łączenie   tych  składników w odpowiednie 
grupy   jest   istotą   klasyfikacji   kosztów.   Klasyfikacja   kosztów   jest   przeprowadzana   według   określonych 
kryteriów klasyfikacyjnych. kryteria te są cechami określającymi zasady podziału i syntezy kosztów.
Struktury kosztów można wyodrębniać według różnorodnych kryteriów klasyfikacyjnych. Przy tym w 
zależności od przyjętego kryterium otrzymuje się odmienne przekroje klasyfikacyjne kosztów. Wybór owych 

kryteriów   zależy   od  rodzaju   i   celu   rachunku   ekonomicznego.   Z   tego   względu   przeprowadza   się 
klasyfikację kosztów globalnych na potrzeby:
1) wyceny zapasów i pomiaru zysku,
2) podejmowania decyzji i planowania,
3) kontroli działalności.
Ponoszone   przez   jednostkę   gospodarczą   koszty   grupowane   są   pierwotnie  według   rodzajów 
stanowiących   dla   danego   przedsiębiorstwa   elementy   procesu  pracy.   Standardowy   układ   rodzajowy 
kosztów, wynikający z porównawczego wariantu rachunku zysków i strat, przedstawia się następująco:
— zużycie materiałów i energii,
—  usługi obce,
— podatki i opłaty,
— wynagrodzenia,
—  świadczenia na rzecz pracowników,
—  amortyzacja,
— pozostałe koszty rodzajowe.
Układ rodzajowy kosztów stanowi podstawę do wyodrębnienia kosztów prostych i kosztów złożonych. 
Kosztami prostymi są koszty w układzie rodzajowym. Kosztami prostymi są te pozycje kosztów', które w 
ramach danej jednostki gospodarczej, stanowiącej najniższą komórkę organizacyjną, nie dają się rozłożyć 
na elementy proste. Koszty złożone składają się z kilku pozycji kosztów prostych według rodzajów. W 
ramach danej jednostki gospodarczej koszty te można zawsze rozłożyć na składniki kosztów prostych. 
Kosztami  złożonymi są  przede  wszystkim koszty produktów wytworzonych przez wydziały  produkcji 
pomocniczej, na rzecz działalności podstawowej, zaopatrzenia, zbytu i zarządu.
Rachunek zysków i strat przewiduje grupowanie kosztów według typów działalności. W związku z tym 
można mówić o:
— kosztach działalności operacyjnej właściwej (zwykłej),
— pozostałych kosztach operacyjnych,
­  kosztach operacji finansowych.
Przy   tym   koszty   zwykłej   działalności   operacyjnej   można   przyporządkować  różnym   odmianom 
działalności. W związku z tym wyróżnia się:
— koszty działalności podstawowej,

— koszty działalności pomocniczej,
— koszty ogólnego zarządu,
— koszty sprzedaży.
Biorąc jako podstawę odniesienia kosztów fazy działalności przedsiębiorstwa można wskazać:
— koszty zakupu,
— koszty produkcji,
—  koszty sprzedaży.
Zgrupowanie kosztów na podstawie danych o miejscu lub przyczynie ich   poniesienia prowadzi do 
klasyfikacji kosztów według miejsc ich powstawania. W związku z tym wyróżnia się:
— koszty wydziałów podstawowych,
— koszty wydziałów pomocniczych,
—  koszty ogólnego zarządu,
—  koszty zakupu,
—  koszty sprzedaży.
Dla   potrzeb   kalkulacji   koszty   grupowane   są   według   pozycji   kalkulacyjnych.  Podstawą   układu 
kalkulacyjnego   kosztów   jest   podział   kosztów   ze   względu   na   możliwość   ich   przyporządkowania 
przedmiotom kalkulacji, tj. określonym produktom. Według tego kryterium wyróżnia się:
— koszty bezpośrednie,
— koszty pośrednie.
Kolejnym   kryterium   klasyfikacji   jest   sposób   reagowania   kosztów   na   zmiany   wielkości   produkcji. 
Wyróżnia się tu:
— koszty stałe, których poziom nie zależy od wielkości produkcji,
—  koszty zmienne, których wysokość zależy od wielkości produkcji
Koszty   podlegają   klasyfikacji   w   zależności   od   tego,   czy   mogą   być   kontrolowane   czy   nie   przez 
kierowników ośrodków odpowiedzialności. W związku z tym można wskazać:
— koszty kontrolowane, które mogą być przedmiotem racjonalnej regulacji  przez zarządzającego 
ośrodkiem odpowiedzialności, którego odpowiedzialność za te koszty została zidentyfikowana,
— koszty niekontrolowane, tj. takie koszty, na których kształtowanie się zarządzający ośrodkiem 
odpowiedzialności nie ma wpływu.

Biorąc   pod   uwagę   możliwość   przypisania   kosztów   obiektom   odniesienia,   które   bezpośrednio 
przyczyniły się do powstania kosztów, wyróżnia się dwie kategorie kosztów:
­ indywidualne koszty obiektów odniesienia, które mogą być przypisane jednoznacznie konkretnym 
obiektom odniesienia,
— wspólne koszty obiektów odniesienia, które nie dają się przypisać jednoznacznie konkretnym 
obiektom odniesienia.

Bibliografia:

Bień W.: Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa; Warszawa 1999; Difin
— Nowak E.: Decyzyjne rachunki kosztów; Warszawa 1994, PWN
— Nowak E.: Rachunek kosztów­wydanie III rozszerzone; Wrocław 1999; EKSPERT
— Sawicki K.: Analiza kosztów w przedsiębiorstwie przemysłowym; Warszawa 1988; PWE

Podobne prace

Do góry