Ocena brak

Synteza scholastyki i mistyki

Autor /Waldemar1888 Dodano /21.04.2011

HUGON OD ŚW. WIKTORA (1096 – 1141)

FILOZOFIA

NAUKA – DZIAŁY

Wiedza (Nauka) dzieli się na działy:

  1. teoretyczna (szukająca prawdy): teologia, matematyka, fizyka

  2. praktyczna (kierująca obyczajami): etyka indywidualna (właściwa), etyka domowa (ekonomika) i etyka polityczna (polityka)

  3. mechaniczna (kierująca czynami): sztuki niewyzwolone – 7 gałęzi (tkactwo, rolnictwo, medycyna itp.)

  4. logiczna (uczy mówić i dyskutować): gramatyka, sztuka dyskutowania, teoria dowodu, retoryka, dialektyka

Podział wg koncepcji Arystotelesa (znanego mu z Boecjusza), ale uzupełniony o dwa działy.

WIEDZA – SPOSOBY POZNANIA (DOŚWIADCZENIE, ROZUM, INTUICJA), RODZAJE WIEDZY (RACJONALNA I MISTYCZNA), CELE WIEDZY (ŻYCIE ZIEMSKIE – BOSKIE)

Sposoby zdobywania wiedzy (poznawania bytu w pełni):

a) doświadczenie empiryczne (zewnętrzne), następnie abstrahowane przez rozum – pozwala wytłumaczyć złożoną rzeczywistość w kategoriach prostych, nie istniejących samodzielnie; myślenie (oczy ciała), poznanie zmysłowe – dotyczy rzeczy zewnętrznych (świata)

Za Arystotelesem.

b) doświadczenie wewnętrzne – pozwala na pewne poznanie dotyczące istnienia, odrębności i substancjalności duszy; rozmyślanie (oczy rozumu), poznanie pojęciowe, dotyczy siebie

Elementy mistycyzmu.

c) doświadczenie mistyczne możliwe dzięki łasce (a nie z natury!), pozwala na poznanie prawdy; kontemplacja, wszechogarniające poznanie intuicyjne, dotyczy Boga: ma sześć szczebli (rozszerzenie umysłu, podniesienie umysłu, przemiany umysłu – umysł wychodzi poza siebie i łączy się z Bogiem)

Mistycyzm.

Rodzaje wiedzy: racjonalna – służąca życiu ziemskiemu (scientia) i mistyczna – służąca upodabnianiu się do Boga (intelligentia).

Wiedza racjonalna i oparte na niej nauki świeckie bardzo przydatne. Jednak od poznania racjonalnego ważniejsze jest poznanie mistyczne, a od wiedzy racjonalnej – wiedza mistyczna, a od nauk świeckich - teologia.

Przeciwieństwo do św. Bernarda, który krytykował wiedzę racjonalną, ale wpływ mistycyzmu.

WIARA A WIEDZA W POZNAWANIU PRAWDY

Cztery rodzaje prawd:

  1. wywodzące się z rozumu (przedmiot wiedzy)

  2. zgodne z rozumem (przedmiot wiedzy lub/ i wiary)

  3. będące ponad rozumem, przekraczające rozum (przedmiot wiary)

  4. sprzeciwiające się rozumowi, sprzeczne z rozumem (nie mogą być przedmiotem wiedzy ani wiary)

Wiedza to ujmowanie rzeczy jako obecnych, ujmowanie prawd obecnych. Jej podstawą są zmysły (poznanie jasne), rozum (poznanie zamglone), kontemplacja (poznanie bardzo niewyraźne), pozwalające na ujęcie prawd wywodzących się z rozumu i zgodnych z rozumem.

Wiara to ujmowanie rzeczy jeszcze nieobecnych, przyszłych. Jest mniej pewna niż wiedza, ale bardziej pewna niż domysł. Jej podstawą jest pobudzenie woli poprzez objawienie, pozwalające na ujęcie prawd przekraczających rozum.

Prawdy sprzeczne z rozumem nie mogą być przedmiotem ani wiary, ani wiedzy.

WIARA I WIEDZA W POZNAWANIU BOGA

Drogi poznania Boga:

  1. rozum (korzystający z doświadczeń wewnętrznych i zewnętrznych) i wiara/ stany mistyczne (objawienie wewnętrzne i zewnętrzne, poparte cudami),

  2. świat wewnętrzny i zewnętrzny,

  3. natura i łaska

PODSUMOWANIE

FILOZOFIA: połączenie scholastyki i mistyki (poznanie racjonalne, oparte na wewnętrznych i zewnętrznych doświadczeniach, naturalne + poznanie mistyczne, oparte na objawieniu wewnętrznym lub zewnętrznym – popartym cudami, wynikające z łaski); cztery rodzaje prawd (wynikające z rozumu, zgodne z rozumem, przekraczające rozum i sprzeczne), duża rola intuicyjnych i introspekcyjnych czynników w poznaniu (objawienie i samowiedza obok dialektyki); oddzielenie wiary (oparta na objawieniu, to pobudzenie woli) od wiedzy (oparta na doświadczeniu i racjonalnym rozumowaniu); postulat absolutnej wolności Boga (ogniwo między Augustynem a Bonawenturą i Dunsem Szkotem); układ systematyczny teologii

WPŁYW I KONTYNUATORZY

Uczniowie: Ryszard od św. Wiktora – XII n.e. (świetny dialektyk, wierzący w potęgę rozumu i pragnący empirycznie uzasadniać dogmaty, z drugiej strony - gorliwy mistyk i systematyk stanów mistycznych, teoretyk kontemplacji); Walter os św. Wiktora –XII/ XIII n.e. (ekskluzywna mistyka św. Bernarda, nieufność do nauki – zwalczanie Abelarda, Piotra Lombarda, Gilberta z la Porree i Piotra z Poitiers.

Podobne prace

Do góry