Ocena brak

SYNESTETYCY - SYNESTEZJA NIEMOWLĘCA

Autor /Chuck Dodano /04.07.2011

Podstawę do zrozumienia postawionej przez Dafne Maurer (1993) hipotezy niemowlęcej synestezji (Neonatal Synaesthesia – NS) stanowi hipoteza Transferu Miedzymodalnego (Cross-Modal Transfer – CMT). Hipoteza NS zakłada, iż we wczesnym niemowlęctwie, do 3 miesiąca życia, wszystkie dzieci doświadczają synestezyjnej percepcji. Zamiast percepcji konkretnych przedmiotów, odczuwają zmiany rodzaju unerwień (energię ciągłą lub przerywaną), niezależnie od tego, którym zmysłowym receptorem informacja trafia do mózgu.

Nad zachowaniem noworodka panują dwie zasady:

1) utrzymywanie sumy energii wchodzącej wszystkimi kanałami zmysłowymi na optymalnym poziomie;

2) gdy jest zachowany optymalny poziom stymulacji, a schemat znanego wzoru energii jest dobrze ukształtowany niezależnie od początkowej modalności, poszukiwany jest nowy wzór energii.

W momencie urodzenia kora mózgowa jest jeszcze bardzo niedojrzała. Pod względem anatomicznym wiele komórek nie zakończyło jeszcze migracji do odpowiedniej okolicy kory, połączeń między komórkami jest mało, a wiele zachowań noworodka jest kontrolowanych przez śródmózgowie. Gdy mózg się rozwija powstaje nadmiar połączeń, które przestają funkcjonować w wyniku zdobywania doświadczeń. Te chwilowe połączenia istnieją nie tylko pod względem anatomicznym, ale mogą też funkcjonować. W pierwszych dwóch miesiącach życia w reakcji na bodziec słuchowy zostaje pobudzona nie tylko kora słuchowa (okolice skroniowe), ale również wzrokowa (okolice potyliczne). Wczesna kora mózgowa nie jest więc tak dobrze wyspecjalizowana jak w późniejszym okresie życia.

Hipoteza NS znajduje potwierdzenie w świecie zwierząt. Badania prowadzone nad noworodkiem kota i płodami małpy makak wskazują na istnienie jednokierunkowych przejściowych projekcji (wraz z rozwojem projekcje te zanikają i nie są prezentowane w dorosłości) z pierwszorzędowej kory słuchowej do pierwszorzędowej kory wzrokowej (Kennedy, Batardiere, Dehay i Barone, 1997). Temu zjawisku towarzyszą zmiany jakościowe – mianowicie podczas projekcji sprzężenia zwrotnego, u płodów naczelnych dominują neurony w warstwie supragranularnej (stanowiąc 70% - 90% dystrybucji), podczas gdy u dorosłych występuje odwrócony wzór dystrybucji (neurony supragranuralne stanowią jedynie 20%-30%). Wyższy udział neuronów supragranularnych w projekcji sprzężenia zwrotnego prowadzi do zwiększenia wielomodalnej aktywności w drugorzędowych a nawet pierwszorzędowych obszarach korowych. Autorzy eksperymentów sugerują, iż te niedojrzałe, przejściowe projekcje są filogenetyczną pozostałością wczesnych przodków współczesnych ssaków, u których najprawdopodobniej występowały stałe projekcje tego typu (jakkolwiek u współczesnych gryzoni przetrwały stałe projekcje z kory słuchowej do wzrokowej i są prezentowane również w dorosłości).

Przejściowa synestezja musi pełnić istotną rolę przystosowawczą w rozwoju funkcji poznawczych. Być może większa ilość międzymodalnych połączeń u niemowląt ułatwia, we wczesnych stadiach rozwojowych, proces nabywania języka - nazywania i różnicowania obiektów na podstawie łączenia cech pochodzących z różnych zmysłów, na stosunkowo niskim poziomie przetwarzania informacji. W dalszych etapach rozwojowych następuje restrukturyzacja, polegająca na progresywnym ograniczaniu międzymodalnych koneksji, co prowadzi do ścisłej specjalizacji modalności w odbiorze oraz analizie specyficznych informacji i poszczególnych cech postrzeganych obiektów.

Prawdopodobnie z ewolucyjnego punktu widzenia modalizacja daje lepsze, szybsze i bardziej efektywne przetwarzanie informacji i dlatego też stanowi wyższą formę przystosowania. Synestezja u dorosłych byłaby więc wynikiem genetycznego zaburzenia procesu modalizacji w okresie niemowlęctwa (Baron-Cohen, 1996; Baron – Cohen, Harrison, Goldstein i Wyke, 1993).

Podobne prace

Do góry