Ocena brak

SYNESTETYCY - SYNESTEZJA A NIEKTÓRE CECHY OSOBOWOŚCI

Autor /Chuck Dodano /04.07.2011

Synestezja zdaje się współwystępować z niektórymi zdolnościami, czy cechami osobowości, co prowadzi do przypuszczenia, iż być może zjawisko to jest determinowane przez inne wymiary. Ch.M.Rader i A.Tellegen (1981, 1987) wykazali, iż badani przez nich synestetycy osiągnęli znacząco wyższe wyniki na skali absorpcji i na skali pozytywnego obrazu siebie, niż grupa porównawcza nie mająca synestezji. Nie było różnic między tymi grupami w pomiarach inteligencji i nie stwierdzono zaburzeń osobowości u synestetyków. Badania wykazały również, iż synestetycy są bardziej wrażliwi na subtelne niuanse bodźców muzycznych aniżeli niesynestetycy, a obie grupy wykazują podobny, nie różniący się sposób kojarzenia dźwięków, głosek i linii z kolorami. Naukowcy stwierdzili, że synestetycy mają większe tendencje do twórczości niż grupa porównawcza i mogą odnosić ze swej zdolności korzyści w języku żywej wzrokowej wyobraźni już w procesie kodowania, wzbogacając zasoby większą ilością informacji i transformując bodźce na wejściu, dzięki czemu ich percepcja reprezentuje dużo bardziej aktywny proces postrzegania.

Związki synestezji z twórczością są niewątpliwe. Jak już wcześniej wspomniano, wielu znanych artystów posiadało zdolność synestezji. Wśród nich należałoby wymienić, obok kompozytorów: Mikołaja Rimskiego-Korsakowa, Aleksandra Skriabina, Arnolda Schönberga, György Ligeti’ego czy Oliviera Messiaen’a; również malarzy: Eugene Delacroix, Wasyla Kandinsky’ego, Paula Klee, Roberta Delaunay’a, Davida Hockney’a; poetów: Artura Rimbaud’a i Charles’a Baudelaire’a, czy pisarzy: Theodora Hoffmana i Vladimira Nabokova.1

Peter Grossenbacher poddał ostatnio testom 84 synestetyków. Okazało się, że 26 z nich wykonuje zawody artystyczne - są muzykami albo pisarzami, zaś 44 to artyści amatorzy. Jak przekonuje Grossenbacher, synestezja stanowi nieodłączną część ich życia, decyduje o ich wyjątkowej zdolności do wyrażania odczuć (A.Underwood, 2004).

Badania, przeprowadzone wśród 358 studentów sztuk pięknych wykazały, iż 23% tej populacji posiadało zdolność synestezji (G.Domino: 1989; 1999). Badana grupa 61 synestetyków uzyskała znacząco wyższe wyniki w baterii czterech testów kreatywności niż grupa kontrolna – złożona również ze studentów sztuk pięknych. Domino wnosi, iż synestezja może być widziana jako metaforyczny styl rozwiązywania problemów, oraz jako część stylu osobowościowego, który jest mniej osądzający – a bardziej percepcyjny, mniej rozumowy – a bardziej intuicyjny. Z tej perspektywy synestetycy mogą wykazywać większą absorpcję i większe otwarcie się na pierwotne style poznawcze, ujawniane w snach.

Hipotezę tę zdaje się potwierdzać badanie A.Dailey, C.Martindale i J.Borkum (1997) nad fizjonomiczną percepcją, kreatywnością i synestezją. Fizjonomiczna percepcja jest sposobem poznania, w którym nieożywionym i statycznym obiektom przypisywany jest afekt i dynamika (np. słońce jest życzliwe, ciemny las złowrogi, powiew wiatru figlarny). Fizjonomiczna percepcja związana jest z myśleniem pierwotnym czy regresyjnym i występuje powszechnie wśród dzieci, ludów pierwotnych, psychotyków i osób, będących pod wpływem niektórych narkotyków. Podobnie, jak fizjonomiczna percepcja, synestezja jest związana z pierwotnym sposobem myślenia, w którym nie istnieje jasne różnicowanie między wiedzą a percepcyjną rzeczywistością. Osoby bardziej twórcze posiadały silniejsze skojarzenia między kolorami a czystymi dźwiękami, samogłoskami i określeniami emocyjnymi. To wskazuje na posługiwanie się w twórczości synestezyjnymi skojarzeniami i fizjonomiczną percepcją.

M.Rizzo i J.P.Eslinger (1989) wykazali związek synestezji z pamięcią ejdetyczną (fotograficzną) u badanego przez siebie synestetyka z synestezją muzyczną. Naukowcy wnioskują na podstawie swych badań, iż synestezja jest rezultatem silnej międzymodalnej zdolności asocjacyjnej, w której główną rolę odgrywają emocje. Przychylają się oni tym samym do stanowiska R.Cytowica (1993) na temat prymatu emocji w doznaniu synestezyjnym, oraz lokalizacji międzyzmysłowej integracji w podkorowym układzie limbicznym mózgu.

Korelacja między synestezją a wyobraźnią ejdetyczną, absoprcją i synkretyczną percepcją, została potwierdzona w badaniu J.Glicksohna, O.Salinger i A.Roychman (1992). Zarówno synestezja, jak wyobraźnia ejdetyczna, są – podobnie jak fizjonomiczna percepcja - typami synkretycznego przeżycia, co potwierdza szerokie związki między twórczością i synestezją. Ejdetyczna wyobraźnia wykazuje ogromne podobieństwo do silnej formy synestezji (w odniesieniu do koncepcji synestezji słabej i silnej Martino i Marksa, 2001), poprzez charakterystyki takie, jak eksternalizacja wyobrażeń, czy czas trwania. Niestety, późniejsze badania (Glicksohn, Steinbach i Elimalach-Malmilyhan, 1999) nie potwierdziły wcześniejszych wyników. Synestezja nie była istotnie statystycznie skorelowana z żadną z miar: absorpcji, dysocjacji, halucynacji, topograficznej i strukturalnej wyobraźni ejdetycznej. Co więcej, oba wyniki wyobraźni ejdetycznej, choć nie przekroczyły poziomu istotności statystycznej, były z synestezją skorelowane ujemnie. Ten zadziwiający rezultat, jak się wydaje, może być jednak podyktowany nietrafną metodą testowania zdolności synestezji.

Podobne prace

Do góry