Ocena brak

Symfonie i inne utwory instrumentalne Haydna

Autor /Burchard Dodano /10.04.2013

Istotne znaczenie dla rozwoju muzyki orkiestrowej maja 104 symfonie Haydna pisane w ciagu 36 lat; pierwsze z nich były jeszcze muzyka dla rozrywki, ostatnie—przejmuja głebia wyrazu.Haydn wprowadził do orkiestry szereg zasadniczych innowacji (indywidualne traktowanie instrumentów, rozwój całosci z jednej komórki tematycznej. przemiany tematów i motywów),choc w zakresie formy lubił trzymac sie tradycji neapolitanskiej, wiedenskiej imannheimskiej.

Niektóre symfonie Haydna maja rysy programowe lub okolicznosciowe:Poranek (Symfonia nr 6), Południe (7), Wieczór i burza (8), Filozof (22}, Poegnalna (55), Udistratto (Roztargniony, 60), Królowa (85. ulubione dzieło francuskiej królowej MariiAntoniny), Polowanie (73), Z uderzeniem ir kocioł (94) czy Zegarowa (101). Konstrukcyjniezwarte sa zwłaszcza zaopatrzone wstepem czteroczesciowe symfonie „londynskie" w liczbie 12.

W symfoniach Haydna uderza bogactwo tzw. pracy tematycznej, polegajacej na zasadziewydobycia z jednego motywu czy tematu maksimum rónych pochodnych, w wynikukombinacji motywów, powtórzen, przemian, rozwiniec i wariacji za pomoca srodkówharmonicznych, modulacyjnych, polifonicznych, rytmicznych i dynamicznych. Pracetematyczna Haydn -przejał od Karola Filipa Emanuela Bacha (ale ju szeroko stosował ja J. S.Bach). Dzieki niej kompozytor uzyskiwał jednosc w rónorodnosci. Dzieła wszystkie Haydnaobejmuja 80 tomów.

Przez długie lata Haydn stał jakby w cieniu wielkosci Mozarta iBeethovena. Haydn jest wszake wielkim prekursorem, a na polu kwartetu smyczkowego isymfonii musi byc uznany za jednego z najwiekszych mistrzów formy sonatowej. Szczególniekwartety smyczkowe Haydna imponuja rónorodnoscia pomysłów i rozwiazan technicznych iformalnych, wiele z nich wyposaył kompozytor w liczne kombinacje polifoniczne. Obaostatnie kwartety antycypuja ju pokrewienstwa tercjowe. Koncertów solowych Haydn napisałokoło 50 (w tym a 20 na fortepian), z nich zachowały sie tylko nieliczne (popularny Koncertfortepianowy D-dur i Koncert wiolonczelowy w teje tonacji).

Dorobek kameralny Haydna jest olbrzymi: 83 kwartety, 11 sonat na skrzypce i fortepian. 41 triów fortepianowych, 21 smyczkowych, a 125 triów na baryton, altówke i wiolonczele, wielka ilosc livertimenti naróne instrumenty. Do tego dochodzi twórczosc fortepianowa (około 50 sonat i Wariacje fmolt).

Podobne prace

Do góry