Ocena brak

Symetria i asymetria organizmu ludzkiego

Autor /wiktoria Dodano /30.12.2011

Ustrój ludzki zawiązuje się obustronnie symetrycznie; prawa połowa ciała jest zwierciadlanym odbiciem połowy lewej i ta obustronna symetria dotyczy zarówno zewnętrznych kształtów ciała, jak i narządów wewnętrznych. Podobieństwo strony prawej i lewej jest objawem bardzo częstym w świecie organicznym. Jest ono wyrazem ogólnego prawa rozwojowego życia organicznego, które rozpoczyna się wraz z podziałem na dwie połowy zapłodnionej komórki jajowej, a znajduje swój ostateczny wyraz w podobieństwie prawej i lewej połowy ciała, w obustronnej symetrii rozwiniętego ustroju. Jednak już bardzo wcześnie w rozwoju ontogenetycznym zaczynają stopniowo występować odchylenia od tej ogólnej zasady symetrii, które prowadzą wreszcie do tego, że obie połowy ciała wykazują silne i liczne asymetrie; niektóre z nich mają wielki wpływ na topografię poszczególnych części. A więc możemy mówić nie tylko o symetrii, ale i o asymetrii ustroju, typowej i normalnej dla człowieka.

Narządy parzyste różnią się stale wielkością, często również kształtem i położeniem. Lewa półkula mózgu jest większa niż prawa, jak również obwód lewej połowy czaszki zwykle jest wriększy niż prawej. Oba płuca są nierówne pod względem pojemności, kształtu i położenia. Również narządy nieparzyste, zawiązujące się symetrycznie, wykazują następnie bardzo znaczną asymetrię. Żołądek np. wstępuje bardziej w lewą połowę jamy brzusznej, a dwrunastnica w prawą. Z wielkich gruczołów przewodu pokarmowego

wątroba przesuwa się zdecydowanie na stronę prawą, a trzustka w lewą. Poza przemieszczeniem narządów w wielu przypadkach odbywa się również ich obrót. Tak np. serce wstępuje w lewą połowę klatki piersiowej, poza tym obraca się dokoła swej długiej osi na lewo i skierowuje do przodu swą powierzchnią prawą Żołądek, odwrotnie, wykonuje obrót na prawo, zwracając do przodu swą lewą ścianę. Wszystko to wpływa oczywiście również na nerwy, które wtedy przebiegają asymetrycznie (np nerw przeponowy, nerw błędny).

Zewnętrzne kształty ciała odzwierciedlają w znacznym stopniu asymetrię układu mięśniowego i kośćca; dostrzegamy np. skośne położenie mostka, pochylenie miednicy, boczne skrzywienie kręgosłupa; nos kostny odchyla się zwykle w lewo Również czesci miękkie twarzy wykazują pewną asymetrię, co oddaje nawet rzeźba Wenus Milońskiej Właściwość ta potęguje tylko estetyczne wrażenie, zbyt symetryczna twarz bowiem, nawet ładna, jest zimna i bezduszna, brak jej wdzięku i indywidualności. Prawa częśc twarzy jest w 59% przypadków szersza od lewej, szerokość nosa w 68% z prawej strony większa niż z lewej Prawa połowa ciała jest najczęściej nieco cięższa niz lewa; różnicę tę powroduje głównie, choć nie wyłącznie, większa masa kończyny górnej prawej (u praworęcznych). Kończyna ta jest przeciętnie o 1 cm. rzadko powyżej 2 cm. dłuższa niz lewa, natomiast kończyna dolna lewa jest zwykle dłuższa niz prawa tl— 1.3 cm). Większość ludzi jest praworęczna, a tylko ok. 3% jest leworęcznych (przy czym kobiety jakoby rzadziej niż mężczyźni), natomiast większość ludzi jest lewonożna. W tej skrzyżowanej zgodności kończyn, jak również w skrzyżowaniu jednoznacznym ruchu (równoczesny ruch do przodu prawej ręki i lewej nogi), stosunki ludzkie przypominają stosunki zwierzęce. Praworęczność człowieka polega przypuszczalnie na jego lewomózgowości, gdyż wiąże się z większym wykształceniem lewej półkuli mózgu dla subtelniejszych ruchów. U leworęcznych (mańkutów) występują stosunki odwrotne Przyczyny tej asymetrii nie są ściśle ustalone. Przypuszczalnie sprowadzają się one do nierównomierności rvtmu wzrastania, a w każdym razie istotna przyczyna spoczywa w morfodynamice rozwoju ontogenetycznego.

W rzadkich przypadkach to co normalnie leży w ustroju po stronie prawej, występuje po lewej, i na odwrót. Dziś u zarodków niższych kręgowcow doświadczalnie wywołujemy odwrotne położenie trze w (situs nscerum inversus), aby badać warunki jego występowania. Zjawisko to jest o tyle wyjaśnione, że jednostkę, u której ono występuje, możemy uważać za jedno z dwóch jednojajowych bliźniąt; mianowicie prawe, w przypadku gdy lewe zaginęło już w najwcześniejszym okresie rozwojowym (może już w stadium dwu komórkowym.

Podobne prace

Do góry