Ocena brak

Symbolika Wesela

Autor /natasha Dodano /12.03.2011

Interpretatorzy utworu Wyspiańskiego zwracają uwagę na jego nowatorską formę, a zwłaszcza wykorzystanie elementów symbolicznych. Pod tym względem neutralny jest I akt Wesela, zaś największe zagęszczenie symboliki ma miejsce w akcie II. Ostatni, III akt utworu kontynuuje i dopowiada treści wniesione wcześniej przez Wernyhorę – tu następuje ocena społeczeństwa i symboliczna scena ułożonego w „błędne koło” tańca niedoszłych powstańców. Próby jednoznacznej interpretacji symboliki Wesela zawodzą – ciągle na nowo odczytywane prowokuje ono do rozszerzania analizy o nowe skojarzenia i sugestie.

Napisany w konwencji dramatu symbolicznego akt II sięga zarówno do symbolu-metafory, jak i obrazu. Uruchomione dzięki nim w świadomości odbiorcy – a także postaci utworu – treści odsyłają do idei związanych z aktualną sytuacją i tradycją narodową.

Obraz chłopów z kosami na sztorc przywołuje malarską wizję J, Matejki Kościuszko pod Racławicami i popularny w czasach Wyspiańskiego dramat W. L. Anczyca pod tym samym tytułem. Obraz-symbol – „chocholi taniec” weselników – pokazuje niemożność wyrwania się z marazmu i „błędnego koła”. Symboliczną funkcję pełnią „osoby dramatu”, każda z nich przywołuje i komentuje ważne (pozytywne i negatywne) zjawiska lub fakty. Rycerz Czarny przypomina dawne świetne karty z historii, budzi nadzieję i poczucie narodowego obowiązku, Hetman Branicki przestrzega przed powtórzeniem jego zdradzieckiego gestu. Według tego klucza funkcjonuje też Stańczyk i Widmo (por. omówienie postaci).

Postać Wernyhory – demiurga wprawiającego w ruch nitki historii mające wywołać powstanie – i odbierającego moc jego potencjalnym uczestnikom Chochoła – to dwie figury również obarczone głębszym znaczeniem. Pierwszy znamionuje tendencje wyzwoleńcze, drugi – usypia je, może odkłada na później, kiedy wiosna odsłoni to, co w nim najistotniejsze i najcenniejsze żywą, zdolną do rozwoju różę (może jeszcze nie czas na skuteczny zryw).

Funkcję symboliczną nadał autor niektórym przedmiotom. Przede wszystkim im historycy literatury, zwłaszcza dawni, przyznawali rangę symboli. Złoty róg, pozostawiony Gospodarzowi przez Wernyhorę, ma służyć jako ważny element dziejowych przemian. Zgubienie go, poświęcenie dla czapki z pawich piór symbolu próżności, pozornego bogactwa i egoizmu – przesądza o klęsce, o marnotrawstwie wszelkich zabiegów niepodległościowych. Jest zarazem znakiem przekazania narodowej misji młodemu, jeszcze nie posiadającemu świadomości narodowej, pokoleniu chłopów. Zgubiona przez Wernyhorę złota podkowa potwierdza jego obecność w zagrodzie Gospodarza i symbolizuje szczęście, zwiastuje dobry los, powodzenie. Tak interpretuje ten znak Gospodyni – chowa podkowę w skrzyni, by chronić przed obcymi rodzinne szczęście. W dosłownym sensie zamyka ową zapowiedź sukcesu, ogranicza zasięg płynącej zeń mocy i nadziei.

Symboliczna warstwa dramatu poszerza pole interpretacyjne o treści przeszłe, zapowiada także przyszłe zdarzenia. Pozwala realistycznie nakreślone rozmowy uczestników wesela uzupełnić o kontekst odnoszący do sprawy narodowej. Dzięki technice symbolicznej Wyspiański kształtuje Wesele jako dramat narodowy głos w dyskusji o najbardziej palących zagadnieniach współczesności.

 

Podobne prace

Do góry