Ocena brak

ŚWISTEK KRYTYCZNY, felietony satyr. S.K. Potockiego

Autor /werciakol Dodano /31.03.2012

ŚWISTEK KRYTYCZNY, felietony satyr. S.K. Potockiego, ogł. w „Pamiętniku Warsz." I 1816 - III 1817 i II-III 1818. Zarówno przedmiotem satyry, wymierzonej gł. w przeżytki —> sarmatyzmu, jak i jej formą wywodziły się ze szkoły „Monitora". Pierwsze felietony pośw. były m. in. problematyce teatru., w nast. rozwijał Potocki pomysł (zaczerpnięty z franc. pisma satyr. ,,Le nain jaune" 1814-15) walczącego z „wszelkim rodzajem oświaty" Zakonu Smorgońskiego, wprowadzony za pomocą typowo XVIII-wiecznej mistyfikacji (znalezione przypadkiem akta Zakonu). Występując przeciw obskurantyzmowi i wstecznictwu, godził też we wpływy kantyzmu i tendencje wczesnoromant. (Mistyczno-Romantyczne Stany, sprzymierzone z Zakonem Smorgońskim w Konfederacji Gocko-Sarmackiej). Ś.k. wywołał ataki polemiczne, przede wszystkim ze strony bezlitośnie wykpionych w przejrzystych aluzjach (jezuicka Akad. Połocka jako Akad. Smorgońska) kół klerykalnych; w polemice z czasopismami wil. znalazło odbicie współzawodnictwo Wilna z Warszawą o prymat kult., w napaściach na W. Bogusławskiego - spór o koncepcję Teatru Narodowego. Kontynuacją i rozwinięciem motywów Ś.k. jest powieść Potockiego —> Podróż do Ciemnogrodu (1820).

Wyd. —> Podróż do Ciemnogrodu.

P. CHMIELOWSKI Liberalizm i obskurantyzm na Litwie i Rusi, W. 1898; A. KOWALSKA „Ś.k." Potockiego a „Wiadomości Brukowe", Prace Polonist. 12 (1955).

Podobne prace

Do góry