Ocena brak

Swiety i rycerz jako wzorce parenetyczne w literaturze sredniowiecza

Autor /KingaM Dodano /14.03.2011

Celem literatury sredniowiecza bylo pouczenie, wychowanie, tworzenie odpowiednich postaw moralnych, stad czestym motywem jest afirmacja dobra i potepienie zla. Literatura sredniowieczna utworzyla dwa wzorce parenetyczne (patrz haslo: utwór parenetyczny) - swietego i idealnego rycerza.

Pierwszy z nich byl kreowany w utworach hagiograficznych (patrz haslo: hagiografia), tzn. zywotach swietych, np. sw. Wojciecha, sw. Stanislawa, sw. Kingi. "Legenda o sw. Aleksym", której wersja staropolska oparta jest prawdopodobnie na wzorze wloskim lub francuskim, prezentuje wzór swietego. Trescia jej sa dzieje bogatego rzymskiego ksiecia, który bezposrednio po slubie opuscil zone i dom rodzinny, wyrzekl sie majatku (rozdal go ubogim i Kosciolowi) oraz radosci zycia. Zyl z jalmuzny, czas spedzal na modlitwie, umartwial sie. Przez postawe ascezy chcial osiagnac swietosc i zbawienie. W zyciu Aleksego pojawiaja sie typowe dla hagiografii cudowne zjawiska: oto Matka Boska, gdy spostrzegla Aleksego modlacego sie na mrozie, schodzi z obrazu i poleca koscielnemu otworzyc drzwi i wpuscic Aleksego do swiatyni. W momencie smierci swietego równiez pojawia sie cudownosc, bowiem dzwony w calym Rzymie same dzwonia. Nad cialem Aleksego maja miejsce cudowne uzdrowienia. W postawie Aleksego sa wyeksponowane wszystkie cechy typowe dla ascety, a wiec ubóstwo, umartwiania, modlitwa i uwielbienie Boga, skromnosc i pokora oraz wyrzeczenie sie wszystkiego, co ziemskie. Aleksy swoje zycie podporzadkowuje sredniowiecznym haslom: "Ora et labora" (Módl sie i pracuj) oraz "memento mori" (pamietaj o smierci).

Drugi wzorzec osobowy - to sredniowieczny, nieskazitelny rycerz, którego dewiza zyciowa sa slowa: "Bóg, honor, Ojczyzna". Jest on bohaterem "Piesni o Rolandzie", fragmentu slynnego eposu rycerskiego poswieconego Karolowi Wielkiemu - wladcy Franków i jego wyprawie do Hiszpanii zajetej przez niewiernych Saracenów. Trescia piesni jest glównie bitwa oddzialu Rolanda, który pelni funkcje tylnej strazy wojsk króla. Saraceni, majacy znaczna przewage liczebna, z zasadzki atakuja oddzial Rolanda. Oliwier, przyjaciel Rolanda, radzi mu zadac w róg, by dac znac królowi. Jednak Roland nie robi tego, uwaza, ze wezwanie pomocy pohanbiloby jego ród i splamilo jego dobre imie w "slodkiej Francji". Francuzi odparli wiele ataków, jednak ulegli przewazajacym silom wroga. Roland, czujac zblizajaca sie smierc, dmie w róg, by król wrócil i pomscil poleglych rycerzy.

Przed smiercia Roland próbuje wyszczerbic swój miecz - Durendal, w którego rekojesci znajduja sie relikwie. Chce go zniszczyc, by nie dostal sie w rece pogan. Nastepnie poleca Bogu swych towarzyszy walki, prosi Stwórce o przebaczenie win i czeka na smierc. Do rannego i umierajacego rycerza Bóg zsyla aniola Cherubina, archaniola Michala i sw. Gabriela, którzy niosa dusze Rolanda do nieba. Wizerunek Rolanda stanowi wzór osobowy sredniowiecznego rycerza, który sluzy wiernie ojczyznie, królowi i Bogu.

Dla chwaly Boga i Kosciola walczy z poganami, w boju jest szalenczo odwazny, bohaterskimi czynami rozslawia imie swoje, króla i Francji, wysoko ceni honor i prezentuje wiele cnót rycerskich. Zobowiazuja go one nie tylko do bohaterstwa, ale takze do opieki nad slabszymi, do godnego i szlachetnego postepowania i szacunku dla kazdego czlowieka. "Piesn o Rolandzie" jest arcydzielem swego gatunku - sredniowiecznej "chanson de geste" (piesni o czynach bohaterskich), spiewanej przez truwerów juz przed XI wiekiem. Tworzy ona na Zachodzie etos rycerza.

 

 

Podobne prace

Do góry