Ocena brak

Świat islamu po II wojnie światowej. Konflikt bliskowschodni - Iran w czasach ostatniego szacha

Autor /Ezechiel Dodano /08.05.2012

 

Kraj ten w 1941 roku został (z uwagi na proniemieckie sympatie jego władcy, Rezy Szacha) okupowany przez wojska brytyjskie i radzieckie. Od 1945 do 1947 roku młody władca Iranu, Mohammed Reza toczył walkę o wycofanie z Iranu wojsk radzieckich.

Z inspiracji Moskwy wybuchły rebelie w Azerbejdżanie Irańskim (gotowym do połączenia z „bratnim" Azerbejdżanem radzieckim) i w Kurdystanie. Dopiero amerykański nacisk skłonił Moskwę do wyrażenia zgody na wyco­fanie jej wojsk.

Mohammed Reza stanął w obliczu jeszcze jednego wyzwania w 1953 roku, gdy nacjonalistycznie nastawiony premier Mossadek znacjonalizował mienie zachodnich kompanii naftowych i przejawiał wyraźnie proradzieckie sympatie. Mossadek został obalony w wyniku zorganizowanej przy pomocy CIA rebelii plebsu teherańskiego.

Od tej pory szach umacniał - nie cofając się przed okrutnymi represjami dokonywanymi przez jego policję polityczną (Sawak) -swoją władzę. Mohammed Reza próbował zmodernizować kraj, korzystając z og­romnych dochodów z eksploatacji ropy naftowej. Zbudował przemysł i silną armię, rozwijał oświatę. Przeprowadził reformę rolną niszcząc wielkie obszarnictwo.

Ale reformy jego napotkały zdecydowany opór ze strony fundamentalistów islamskich (szyitów) z grupą ajatollahów (szyickich duchownych) na czele. Przywódca fundamentalistów, Ruhollah Chomejni zbiegł z kraju najpierw do Iraku, a potem do Paryża.

Pod koniec 1978 roku pozycja szacha zaczęła się chwiać w wyniku masowych demonstracji, zamieszek i ogólnej wrogości do jego polityki.

Do góry