Ocena brak

Św. Jan Fidanza - Bonawentura (1221 - 1274) - Gnoseologia

Autor /Miecio Dodano /13.07.2011

Poznanie zaczyna się od postrzeżeń, następnie - dzięki abstrahowaniu - od obrazów zmysłowych dochodzi się do pojęć i dalej do najogólniejszych prawd. Umysł, aby mógł odróżnić prawdę od fałszu, musi posiadać „naturalną zdolność sądzenia”, która zakłada znajomość „niezmiennych i wiecznych reguł prawdy”. Na ich podstawie są wydawane sądy o prawdach szczegółowych. Prawdy szczegółowe poznajemy zatem przez ich „wieczne zasady”.     

„Wrodzona”  znajomość wiecznych prawd nie jest niczym innym jak oglądaniem prawd o Bogu; a jest to możliwe dzięki boskiemu oświeceniu. Empiryzm jest więc jedną z form poznania zaś „iluminizm” drugą. Formy te wykorzystywane są jednak tylko w poznaniu świata zjawisk, natomiast poznanie Boga jest poznaniem mistycznym, udzielanym przez szczególną łaskę.     

Bonawentura  uważał,  że poznanie mistyczne to ukoronowanie poznania racjonalnego. Rozróżnił trzy stopnie wzniesienia się do Boga: przez  świat zmysłowy, ujawniający  ślady Boże, przez duszę i ducha jako przez obrazy Boże; przez wieczną, złączoną z naszym umysłem prawdę. Stopniowe wznoszenie się do Boga realizuje się dzięki sześciu stopniom widzenia, a są to widzenia umysłu:

1) przyrodzonego;

2) podniesionego przez wiarę;

3) pouczonego przez Biblię;

4) natchnionego przez kontemplację;

5) objaśnionego przez proroctwa;

6) pogrążonego w zachwycie. Na wyższych szczeblach poznania dusza jednoczy się coraz bardziej z Bogiem.   

Z gnoseologii tej wynika,  że człowiek poznaje Boga bezpośrednio, nie na drodze rozumowania, lecz poprzez odnajdowanie go we własnych myślach. Stąd istnienie Boga nie wymaga żadnego dowodu.   

Podobne prace

Do góry