Ocena brak

Suwerenność państwa narodowego a proces integracji europejskiej

Autor /Borys Dodano /10.08.2011

Akcesja i członkostwo Polski w Unii Europejskiej powodują zmiany w do­tychczasowym pojmowaniu zasady suwerenności narodu. Państwa człon­kowskie Wspólnoty Europejskiej — na mocy własnych decyzji, w uznaniu reguł, jakie rządzą społecznością międzynarodową — ograniczyły swoje prawa suwerenne.

Kwestia suwerenności narodu w warunkach integracji europejskiej ma kilka aspektów. Z mocy art. 90 ust. 1 Konstytucji Polska — na podstawie umowy międzynarodowej — przekazała „organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwo­wej w niektórych sprawach". Umową tą był Traktat Akcesyjny podpisa­ny przez Polskę w Atenach 16 kwietnia 2003 r. Zgodę na jego ratyfikację przez Prezydenta RP wyraził naród w referendum ogólnokrajowym (7-8 czerwca 2003 r.). Na jego mocy nasz kraj przystąpił do Unii Euro­pejskiej od 1 maja 2004 r. Referendum przeprowadzono na podstawie art. 90 ust. 3 i art. 125 Konstytu­cji.

Podstawą formalną akcesji Polski do UE był właśnie określony przepis Konstytucji. Konstytucja bywa w związku z tym ujmowana jako norma ma­terialna dla członkostwa Polski w strukturach europejskich. Takie stanowi­sko zajął TK w orzeczeniu z 11 maja 2005 r., które dotyczyło m.in. bada­nia zgodności Traktatu Akcesyjnego z art. 8 ust. 1 i art. 90 Konstytucji. Skar­żący twierdzili, w rekonstrukcji TK, że Konstytucja wyklucza przystąpienie Polski do systemu prawnego UE, gdyż. zakłada on pierwszeństwo prawa wspólnotowego nad prawem polskim (musiałoby to prowadzić do narusze­nia art. 8 ust. 1 Konstytucji).

TK, stwierdzając zgodność Traktatu Akcesyjnego z Konstytucją, przywołał następujące główne argumenty:

• art. 90 ust. 1 dopuszcza przekazanie „kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach". TK określił — negatywnie — warunki takiego „przekazywania" (wskazując, co nie podlega przeka­zywaniu),

system prawny obowiązujący na terytorium Polski jest obecnie wielo­składnikowy. Wywodzi się on z różnych centrów prawodawczych. Przed akcesją Polski do UE sytuacja była inna: parlament pochodzący z po­wszechnych i bezpośrednich wyborów — wywodzi Trybunał Konstytu­cyjny — panował praktycznie nad całokształtem prawa powszechnie obowiązującego w Polsce, gdyż bezpośrednio tworzył ustawy, pośrednio zaś — m.in. poprzez wytyczne — panował nad rozporządzeniami,

• tryb i przedmiot przekazania zachowuje cechę pozostawania „w zgodzie z Konstytucją" jako „najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej",

• przedmiot przekazania podlega ocenie konstytucyjności przez TK, z punktu widzenia respektowania suwerenności i bezpieczeństwa państwa (tj. warunków i art. 126 ust. 2 Konstytucji).

W prawie konstytucyjnym różnych państw poszczególni ustrojodawcy za­bezpieczają prawa podmiotu suwerenności (narodu).

Po pierwsze chodzi o szczególny tryb wyrażania zgody przez suwerena na akcesję do struktur europejskich.

Po drugie niektóre konstytucje określają jeszcze przed ratyfikacją traktatu europejskiego warunki, na jakich dane państwo może uczestniczyć w inte­gracji europejskiej.

Podobne prace

Do góry