Ocena brak

STRUKTURY PRZESTRZENNE WEWNĄTRZ MIAST: CENTRA I INNE STREFY. TYPY PRZESTRZENI MIEJSKICH WG. CASTELSA

Autor /Alwin Dodano /19.09.2011

CASTELLS - zamiast urbanizacji używa pojęcia "społeczne wytwarzanie przestrzeni"

Cechy ośrodka miejskiego, które wskazują na jego społeczną strukturę:

1. prestiżowo-funkcjonalne zróżnicowanie architektury - może być ono silne, lub słabe, paro- lub wielostopniowe, oparte na licznych elementach architektoniczno-urbanistycznych lub jednym czy dwóch; występuje niezmiennie we wszystkich miastach. W zróżnicowaniu tym przejawiają się podziały klasowe i ekonomiczne, przyjęta w danej społeczności hierarchia prestiżu, jak i podstawowe funkcje pełnione przez miasto.

2. podział miejskiego obszaru na centrum (główny plac, śródmieście, dzielnice śródmiejskie) i otaczające je obszary (peryferie, dzielnice peryferyjne). --- Wieś lub osada posiada swój geometryczny środek, lecz może się obejść bez społecznego centrum (miejsce spotkań kościół lub targ; wydłużony kształt wsi - ważność dostępu do drogi i własnego kawałka ziemi - wskazuje jednocześnie no mniejszą ważność przypisywaną lokalizacji gospodarstwa w stosunku do środka wsi. W mieście, niezależnie od jego wielkości, centrum pełni kilka lub kilkanaście funkcji żywotnych dla całej społeczności. Centrum jest koniecznym warunkiem istnienia i rozwoju miasta. Obszar ten nie pokrywa się z geometrycznym środkiem miasta, wyznacza kilka podstawowych urbanistycznych jego rysów, a także przebieg wielu społecznych procesów (rozwój sieci ulicznej, lokalizację i przeznaczenie innych placów, lokalizację gmachów użyteczności publicznej, ekologiczną orientację prestiżowego zróżnicowania budowli i dzielnic.  

3. przestrzeń miejska - przestrzenny aspekt określonych społecznych procesów lub instytucji, przestrzeń możemy klasyfikować na: o otwartą - place, ulice, mosty, o półotwartą - podwórka, podcienia, kawiarnie na ulicy pod daszkiem, o zamknięta - wnętrza. Pojmowanie i odczuwanie przestrzeni w mieście. Rozróżniamy obszary świeckie i sakralne oraz prywatne i publiczne. Występują również liczne podziały wyznaczające nasze zachowanie. Przede wszystkim wy stępuj ą rozmaite odcienie naszego stosunku do przestrzeni publicznej. Występuje wyraźna zależność między naszymi grupami odniesienia a przestrzenią, z jaką te grupy się identyfikują.

Komponenty społecznej przestrzeni:

1. przeznaczenie - określa ono instytucjonalny charakter przestrzeni, taki jak ulica, plac, most, park, cmentarz, stadion, dworzec, teatr, dzielnica mieszkaniowa, mieszkanie, itd.

2. własność: - formalna: prywatna, spółdzielcza, komunalna, klubowa, państwowa, kościelna, itd. - nieformalna: własność tych grup społecznych, które z danej przestrzeni w pełni korzystają i identyfikują się z nią.

3. kształt - mały, ciasny, wąski, długi, rozległy, proporcjonalny, jednolity, zwarty, rozczłonkowany, zróżnicowany, łatwo dostępny, itd.

4. oprawa - piękna-brzydka, nowoczesna-tradycyjna, zabytkowa-zwykła, monumentalna-kameralna, stereotypowa, przypadkowa, przyjemna, nastrojowa, neutralna, niegustowna, odpychająca, przytłaczająca, itd.

Obszary kulturowe - ważne i w swych najlepszych wydaniach bliskie rozwiązaniom optymalnym:

1. dobrze zaprojektowane i zagospodarowane mieszkalne wnętrze,

2. świątynię, zwłaszcza gotycką lub barokową katedrę,

3. harmonijnie wykształcone zabytkowe centrum miasta średniej wielkości.

Na rozpatrywanych obszarach zachodzi proces kumulacji wyselekcjonowanych wartości materialnych i symbolicznych. W odniesieniu do mieszkania zachodzi w ciągu całego życia rodziny lub jednostki. W odniesieniu do świątyni i centrum miasta jest dziełem kolejnych związanych z nim pokoleń. Dlatego obszary te możemy traktować jak wytwory swych grup i zbiorowości, jak też jako środowiska kulturowe, które na te grupy i zbiorowości nieustannie oddziałują. Z jednej strony są one wyrazem smaku, upodobań, potrzeb, stylu życia i zdolności użytkowników, z drugiej same nieustannie ich kształtują, utrwalając w nich określony zespół wartości.

Występuje tu najbardziej doniosłe w kulturze sprzężenie zwrotne. Wspomnianemu procesowi obszary te zawdzięczają wyposażenie w wartości artystyczne i estetyczne. Jest to wynik działania świadomego, które podlega zarówno indywidualnym, jak i stereotypowym potrzebom działających ludzkich podmiotów. Wnętrze przez przedmioty o najrozmaitszym przeznaczeniu potrafi narzucić jednostce (grupie, zbiorowości) odczucie tysięcznych więzi z jej środowiskiem społecznym i całym społeczeństwem. Wnętrza te pełnią doniosłą rolę identyfikacyjną oraz integracyjną.

Wszystkie te obszary są wyrazem czasu, w jakim żyje i z jakim jest związana dana grupa (wspólnota), to znaczy czasy przeszłego, teraźniejszego i przyszłego w ich zindywidualizowanych postaciach. Z punktu widzenia pełnionych funkcji ogólnych i ściśle kulturowych każdy z obszarów jest wielofunkcyjny. Repertuar ich funkcji wtórnych podlega ewolucji. Obszary te mogą tracić jedne funkcje (zwykle na rzecz innych obszarów) i zdolne są do podejmowania funkcji nowych, jakie wyłaniają się w trakcie rozwoju społecznego. Dla swych grup i zbiorowości rozpatrywane obszary są kulturową płaszczyzną odniesienia i miarą porównawczą. Zarówno przy poznawaniu i ocenie innych obszarów, jak też przy podejmowaniu wielu decyzji kulturowych.

Obszar kulturowy nie jest - eksponatem muzealnym, zespołem szacownych i martwych zabytków, ani zaprogramowanych instytucji kulturowych, ani synonimem obszaru o najwyższych wartościach artystycznych.

Obszar kulturowy jest natomiast przestrzenią, z którą związane są niemal organicznie potrzeby kulturowe określonych społecznych grup lub społeczności. Wymieniając taki obszar tym samym stwierdzamy istnienie grupy, wspólnoty lub społeczności, która go użytkuje, jest z nim wielorako powiązana i z nim się identyfikuje.

Obszar kulturowy spełnia wobec swej grupy (społeczności) właściwą rolę wówczas, gdy może ona z niego swobodnie, intensywnie i systematycznie korzystać. Jedynie w takich warunkach obszar ten może być miejscem i katalizatorem żywotnych procesów kulturowych. Z tego punktu widzenia obszar kulturowy może znajdować się w stanie rozwoju, stabilizacji lub upadku. Proponowane pojęcie prowadzi do wyraźnego rozróżnienia wartości związanych z funkcją określonej przestrzeni, jej wartości przestrzennych i związanych z nią procesów kulturowych.

OBSZAR KULTUROWY def WALLIS - określona funkcjonalnie przestrzeń, która jest przedmiotem intensywnej i długotrwałej interakcji między skupionym na niej zespołem wartości materialnych, estetycznych i symbolicznych konkretną grupą (społecznością). Dzięki temu może ona na tym obszarze zaspokajać spontaniczne swe różnorodne potrzeby z zakresu kultury, osiągając poczucie integracji społecznej i możliwości rozwoju.

POJĘCIE CENTRUM

CENTRUM MIASTA def WALLIS - jest społeczno-kulturowym najbardziej rozległym, zróżnicowanym i skomplikowanym obszarem kulturowym, jaki wytworzyło społeczeństwo miejskie. Jest systemem o wielu poziomach, zarówno z punktu widzenia struktury przestrzennej, społecznej jak i kulturowej.

Centrum jest częścią miasta, która:

CECHY CENTRUM ;

- w stosunku do pozostałych części przestrzeni miejskiej jest obszarem odrębnym pod względem infrastruktury instytucjonalnej, kompozycji urbanistycznej i wartości architektonicznych,

- jest obszarem w stosunku do całego miasta względnie niedużym, - jest obszarem najlepiej w mieście usytuowanym pod względem komunikacyjnej dostępności dla swych użytkowników,

- jest obszarem o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania społeczności miasta, a także dla społeczności obszaru, który jest przez oddziaływanie tego miasta zdominowany,

- jest identyfikowany przez miejską społeczność jako obszar, na którym przebiegają najważniejsze procesy życia publicznego.

Pojęcie centrum łączy w sobie dwa całkiem różne zakresy:

1. geometryczne znacznie środka - środka miasta,

2. znaczenie metaforyczne - jako punkt ciężkości bądź też głównej osi określonego zjawiska.

ŚRÓDMIEŚCIE - nie jest pojęciem jednoznacznym. Jest to obszar o funkcjach mieszanych, którego dominantę stanowią funkcje usługowe charakterystyczne dla ośrodka miejskiego. Położone w środku ciężkości układów różnych rodzajów komunikacji, tworzy obszar miasta intensywnej zabudowy, a zarazem jest największym ośrodkiem pracy i aktywności.

Śródmieście - w znaczeniu śródmiejskiego obszaru lub dzielnicy - występuje w miastach wielkich i średnich, których przeszłość osiąga co najmniej paru stuleci. W takich ośrodkach w wyniku przestrzennego rozwoju miejskiego organizmu obszar miasta sprzed pewnego okresu staje się obszarem śródmiejskim otoczonym przez dzielnice nowsze. Dzięki swej dawności obszar śródmiejski skupia zarówno najcenniejsze budowle i zespoły zabytkowe, jak i najważniejsze instytucje publiczne o znaczeniu ogólnomiejskim.

Przemiany, jakim podlega śródmieście, zależne są od rozwoju na jego obszarze ogólnomiejskich funkcji miasta i aglomeracji. Z kolei funkcje ogólnomieskie rozwijają się przede wszystkim na obszarach uprzywilejowanych pod względem swego srtategiczno-komunikacyjnego położenia w miejskim organizmie.

Podobne prace

Do góry