Ocena brak

Struktura osobowości w interpretacji Murraya (np. przebiegi, serie, instytucje osobowości)

Autor /Poldek Dodano /05.07.2011

Na poglądy Murraya dotyczące struktury osobowości silny wpływ wywarła teoria psychoanalityczna lecz różni się ona pod wieloma względami od ortodoksyjnego stanowiska Freuda. M. raczej wystrzega się stosowania słowa „struktura”. Uważa, że osobowość jest zwykle w stanie płynnym. Jednak M. wyróżnia takie same układy jak Freud, tzn: ego, superego i id. Można powiedzieć, że są to elementy strukturalne, które zawiadują pewnymi procesami. Ale są pewne różnice, wg Murraya id zawiera nie tylko impulsy, które są nieakceptowane ale również impulsy, które mogą być zaakceptowane przez człowieka, ego i społeczeństwo. Chodzi o to, że w id jest coś konstruktywnego, nie tylko coś, co nie da się opanować. Id nie tylko zawiera impulsy popychające zarówno do dobrego jak i złego, lecz ponadto siła tych tendencji jest różna u różnych osób.

Ego tak, jak u Freuda to centrum osobowości, powstrzymuje impulsy, reaguje, organizuje. Ego jest tutaj traktowane jako główny organizator czy integrator zachowania. Superego w teorii Murraya jest podobne jak u Freuda, choć jest pewna różnica. U M. „ja idealne” może być całkowicie oddzielone od sumienia np. w wypadku jednostki, która aspiruje do osiągnięcia mistrzostwa w zbrodni, lub też może być z nim ściśle związana gdy jednostka dąży do realizacji osobistych ambicji w sposób całkowicie zgodny z wymaganiami społecznymi. Jeśli superego dominuje a „ja idealne” jest stłumione, to dana osoba może starać się „spełnić wolę Bożą” lub „służyć społeczeństwu” kosztem rezygnacji z wszelkich osobistych ambicji. Tzn. jeśli superego dominuje to tłumi ego idealne, natomiast jeśli dominuje ego idealne to sumienie jest jemu podporządkowane. Murray mówi, że jest pewien wzrost rozwoju, najczęściej na początku władzę nad instytucją osobowości sprawuje id (dziecko krzyczy), potem superego (dziecko budzi się w nocy ponieważ zapomniało postawić przecinka w zeszycie odrabiając lekcje), u człowieka dojrzałego dominuje ego sprawca.

Definicja osobowości Murraya jest niejasna. Uważa on, że podstawowymi danymi psychologa są przebiegi i serie.

Przebiegi – to interakcje między podmiotem i przedmiotem, między podmiotem a jakimś otoczeniem. Przebieg to nic innego jak relacja pomiędzy stanami wewnątrz samego podmiotu, np.: pomiędzy mną, który myśli a mną, który wyobraża sobie treści. Zachowanie jest wyznaczane tymi przebiegami. Żeby zrozumieć człowieka, to muszę zrozumieć jaka jest w tej chwili moja interakcja z daną osobą, jak ona przebiega.

Przebiegi można podzielić na:

wewnętrzne (marzenia na jawie, rozwiązywanie problemów, planowanie w samotności), i zewnętrzne (interakcja z osobami lub przedmiotami w otoczeniu).

Przebiegi zewnętrzne mają 2 aspekty:

  • subiektywny aspekt doznaniowy (to jak on przeżywa),

  • obiektywny aspekt zachowaniowy (to, co człowiek pokazuje sobą).

Analiza przebiegu czasem nie daje szansy uchwycenia zachowania w dłuższym układzie czasowym, dlatego M. wprowadził pojęcie serii.

Serią może być np. małżeństwo, w serię wchodzi to np. jak się oświadczyłem, jak zachowuję się w stosunku do dzieci.

M. wprowadza jeszcze pojęcie programy serii – są to uporządkowane kolejno układy celów cząstkowych, sięgające w przyszłość nawet na miesiące lub lata, które jeśli się powiedzie, doprowadzają w końcu do pewnego pożądanego stanu końcowego, np.: dana osoba stawia sobie za cel uzyskanie doktora medycyny lecz sytuację obecną dzielą od tego celu lata studiów i praktyki. Jeśli osoba ta opracuje sobie zbiór celów cząstkowych, z których każdy zbliża ją w pewnej mierze do osiągnięcia tego tytułu, to zbiór taki nazwiemy programem serii.

Doniosłe znaczenie mają także rozkłady czasowe, które pozwalają zredukować konflikty między rywalizującymi potrzebami i obiektami stanowiącymi ich cel, umożliwiając wyrażenie tych tendencji o różnym czasie. Dzięki rozkładowi czasowemu dana osoba może w maksymalnym stopniu osiągnąć różne cele.

Bardzo istotnym elementem strukturalnym osobowości są zdolności i osiągnięcia człowieka – są to komponenty, które stanowią swoiste dyspozycje i one pośredniczą między dyspozycją ku działaniu a końcowymi rezultatami, ku którym dyspozycje te są skierowane.

Podobne prace

Do góry