Ocena brak

STRUKTURA EMPIRYCZNYCH TEORII NAUKOWYCH - Zdania teorii

Autor /Mirek Dodano /15.06.2011

Zdania jako element teorii to zbiory twierdzeń, praw, hipotez, a więc obiektów językowych, które – obok wątpliwości dotyczących języka – rodzą liczne kontrowersje dotyczące głównie ich formy oraz sposobu ich uporządkowania w formę teorii (problematyka rozległości powiązań między twierdzeniami teorii przez relacje wynikania logicznego).

Istnieje pogląd, że zdania wchodzące w skład teorii społ. mają wprawdzie formę zdań ogólnych (praw nauki), ale nie spełniają dodatkowych warunków dotyczących treści pojęć w zdaniu.

Problem statusu metodologicznego zdań ogólnych w naukach społ. (praw nauki): „prawo nauki” = twierdzenie ogólne, opisujące jakiś schemat, regularności w zachodzeniu zjawisk społ., przedstawiające pewien wzór ich istnienia i stawania się; dodatkowo prawa te muszą być zgodne ze standardami akceptowanej metody nauk w sensie ogólnym, szerokim, a więc musi spełniać szczególne:

  1. warunki formalne:

    • ma to być twierdzenie ściśle ogólne, ma być zaopatrzone w duży kwantyfikator, mówić coś o wszystkich elementach pewnej klasy,

    • nie może być twierdzeniem równoważnym skończonej klasie zdań jednostkowych, powinno być to zdanie ściśle uniwersalne, nie dające się zastąpić koniunkcją zdań jednostkowych,

    • musi być twierdzeniem otwartym ontologicznie, czyli odnosić się przede wszystkim (lub wyłącznie) do obiektów przyszłych (twierdzenia ontologicznie zamknięte odnoszą wyłącznie do obiektów przeszłych lub teraźniejszych),

    • musi być twierdzeniem otwartym epistemologicznie, czyli odnosić się głównie (lub wyłącznie) do obiektów nie poznanych;

  2. warunki merytoryczne:

    • czynią twierdzenia dostatecznie dobrze sprawdzonymi,

    • pozwalają określić przynależność twierdzenia do jakiejś teorii,

    • sprawiają, że twierdzenie dysponuje mocą eksplanacyjną, co czyni je zdolnym do wyjaśniania zjawisk,

    • gwarantują twierdzeniu moc prognostyczną, dzięki której możliwe staje się przewidywanie zjawisk.

Gdy twierdzenie spełnia tylko wymogi formalne, to jest ono zaledwie twierdzeniem prawdopodobnym. Twierdzenia nauk społ. nie mają charakteru zdań ściśle ogólnych, uniwersalnych, a jeżeli nie odnoszą się do określonego obszaru czy epoki historycznej, to okazują się notorycznie fałszywe. Dlatego poglądy na możliwość formułowania tzw. praw, którym podporządkowane jest życie społ., są wysoce kontrowersyjne.

Podobne prace

Do góry