Ocena brak

Strefy oświetlenia Ziemi

Autor /Czesiek Dodano /27.05.2011

Różnice w oświetleniu poszczególnych części Ziemi w ciągu roku są najlepiej widoczne w zestawieniu maksymalnych i minimalnych wysokości Słońca w momencie górowania na charakterystycznych szerokościach geo­graficznych.

Analizując powyższe zestawienie, stwierdzamy, że najwięcej cieplnej energii Słońca otrzymują obszary niskich szerokości geograficznych, natomiast w miarę przesuwania się w kierunku biegunów ilość dostarczanego ciepła maleje. Wynika to ze zmniejszającej się wysokości Słońca nad horyzontem w momencie górowania, a w ślad za tym mniejszej koncentracji promieni słonecznych na jednostkę powierzchni (patrz: rys. 12). Zróżnicowanie wa­runków oświetlenia układa się strefowo, przy czym granice stref wyznaczają zwrotniki i koła podbiegunowe. Biorąc pod uwagę dwie skrajne wysokości Słońca w południe, tj. 90° i 0°, na Ziemi można wyróżnić pięć stref oświe­tlenia:

międzyzwrotnikową - w której Słońce góruje w zenicie dwa razy w roku, a na każdym ze zwrotników raz w roku. Zwrotnik Raka i Koziorożca stanowią granicę tej strefy, ponieważ na północ lub południe od nich Słońce nigdy nie osiąga zenitu. Najmniejsze różnice wysokości Słońca w południe, w skali roku, występują na równiku i dochodzą do 23° 27'. Im dalej na północ i południe od równika, tym różnice te są większe - na zwrotnikach dochodzą do 46° 54'. Niewielkie w ciągu roku są także różnice długości dnia i długości nocy. Na zwrotnikach różnica ta sięga tylko 2 godzin i zmniejsza się wraz z szerokością geograficzną do zera, tak że na równiku dzień i noc trwaj ą zawsze po 12 godzin. Duże wysokości Słońca nad horyzontem oraz wyrównana długość dnia decydują o dużej ilości ciepła, dlatego strefa ta nazywana jest również strefą gorącą. Strefa międzyzwrotnikowa obejmuje ok. 40% powierzchni Ziemi.

dwie strefy podbiegunowe - obejmujące na obu półkulach obszary od kół podbiegunowych po bieguny. Granice tych stref wyznaczane są przez koła podbiegunowe, tj. równoleżniki, na których dzień lub noc może trwać 24 godziny. Zatem tylko w tych strefach występuje zjawisko dnia i nocy polarnej. Czas trwania dnia lub nocy polar­nej wzrasta w kierunku biegunów, tak że na biegunie trwają one po pół roku. W strefach podbiegunowych wysokości Słońca są niewielkie, co powoduje rozproszenie promieni słonecznych na większych po­wierzchniach, a tym samym niższą temperaturę. Dlatego strefy podbiegunowe nazywane są również zimnymi. Zajmują one nie­wielką powierzchnię Ziemi - ok. 8%.

dwie strefy umiarkowane - położone na obu półkulach między zwrotnikami a kołami podbiegunowymi. Słońce nigdy nie góruje tu w zenicie, nigdy również dzień lub noc nie trwa dłużej niż 24 godziny. Róż­nice między długością dnia i nocy rosną wraz ze wzrostem szero­kości geograficznej do kilku godzin. Duże różnice wysokości Słońca w momencie górowania między latem i zimą oraz duże zróżnico­wanie długości dnia zależnie od pory roku powodują duże różnice temperatur. W żadnej innej strefie oświetlenia nie ma tak wyraźnie zaznaczonych termicznych pór roku. Średnie roczne temperatury są wyższe niż w strefach podbiegunowych i zdecydowanie niższe niż w strefie międzyzwrotnikowej. Termicznie są to więc strefy umiar­kowane.

Podobne prace

Do góry