Ocena brak

STOSUNKI TOPOGRAFICZNE SERCA I OSIERDZIA

Autor /ashley Dodano /18.01.2012

Serce ma na ogół kształt stępionego stożka, ustawionego skośnie w klatce piersiowej; jak wiemy, podstawa stożka skierowana jest ku górze i w stronę prawą. Worek osierdziowy jest również stożkowaty, jednak wierzchołek jego zwrócony jest ku górze, a podstawa ku dołowi. Pomimo tego różnego ustawienia oba stożki dostosowane są do siebie, ściany ich praktycznie przylegają i granice osierdzia oraz granice serca w widoku z zewnątrz odpowiadają sobie. Pochodzi to stąd, że oba te stożki nie tworzą ścisłych geometrycznych ftgur.

Dopiero w przypadkach chorobowych granice worka osierdziowego bardzo silnie mogą się odchylać od granic serca (puchlina wodna osierdzia).

O położeniu serca, które jest miarodajne dla stosunków topograficznych, mowa była poprzednio . Wskazaliśmy, jakie czynniki wpływają w ciągu życia na jego położenie; zaznaczyliśmy, że zwłaszcza środowisko odgrywa tu rolę, z jednej strony płuca (pociąganie płucne), z drugiej położenie przepony; a poza tym budowa klatki piersiowej oraz położenie i postawa ciała. Wspominaliśmy również, że położenie serca wykazuje różnice zależnie od wieku i płci, jak również wybitne różnice budowy konstytucyjnej, że oddychanie wpływa na położenie serca oraz jakie ruchy wykonuje serce w chwili skurczu.

Badanie opisowe i topograficzne serca na zwłokach jest jednak niewystarczające dla potrzeb lekarza. W każdym badaniu klinicznym lekarza interesuje żywe serce w jego rytmicznie zmiennej formie; dla tych celów oprócz znajomości stosunków anatomicznych na zwłokach konieczne jest zastosowanie metody opukiwania i osłuchiwania, a zwłaszcza metod rentgenologicznych.

W obrazie rentgenowskim w widoku od przodu tzw. «cień środkowy» dzieli klatkę piersiową na dwie połowy; po bokach leżą jasne pola płuc, zaś «cień środkowy» składa się z kręgosłupa, mostka, serca oraz pni wielkich naczyń korony serca .

Linia graniczna części sercowej cienia środkowego, czyli cienia serca  i osierdzia po stronie prawej tworzy dwa charakterystyczne wypuklenia zwane łukami, po lewej przeważnie cztery. Zmiany ich w obrazie rentgenowskim wskazują na zmiany kształtu serca. Prawy brzeg cienia serca utworzony jest u dołu przez przedsionek prawy (II), powyżej przez ż. główną górną (I). Cień ż. głównej górnej wzmocniony jest przylegającą do niej ze strony lewej aortą wstępującą. Lewy brzeg należy u dołu do komory lewej, wytwarzając łuk komorowy (IV); wyżej zaznacza się, często ledwo dostrzegalny, przedsionek lewy (ściślej uszko lewe) — łuk przedsionkowy (III); następnie łuk pnia płucnego (II) i najwyżej wyraźnie widoczne wypuklenie aorty (I).

W widoku z boku między mostkiem a cieniem serca zaznacza się jasne pole wierzchołkiem skierowane ku dołowi, pole zamostkowc; zaś drugie trójkątne jasne pole widoczne między przeponą a tylną granicą serca stanowi pole zasercowc .

Poniżej pola zamostkowego serce wraz z osierdziem bezpośrednio przylega do mostka. Tej powierzchni serca odpowiada bezwzględne jego stłumienie, ponieważ tu, ędzie serce nic jest przykryte przez płuco, odgłos przy opukiwaniu, typowy odgłos narządów zbitych, jest tępy, stłumiony, jak przy opuku każdego innego mięśnia.

Pole bezwzględnego stłumienia serca nie jest identyczne z trójkątem osierdziowym (trigonum pericardiacumj, jest ono od niego większe, bo chociaż trójkąt ten jest ograniczony opłucną, jednak granice opłucnej nie odpowiadają tu granicom płuc; tutaj  znajduje się bowiem zachyłek żebrowo-śródpiersiowy opłucnej, a nie płuco; zachyłek ten zwłaszcza po stronie lewej zwiększa pole bezwzględnego stłumienia; zresztą stosunki te są zmienne w zależności od bardziej powierzchownego czy głębokiego położenia serca  oraz oczywiście od fazy oddechu.

Podobne prace

Do góry