Ocena brak

„Stopiło się w nim dwóch ludzi”. Scharakteryzuj Stanisława Wokulskiego jako romantyka i pozytywistę.

Autor /Stacy Dodano /06.04.2011

 

Stanisław Wokulski to bohater „Lalki” B. Prusa. Jest to postać niejednoznaczna. Jego osobowość posiada cechy ukształtowane przez epokę romantyzmu (na ten okres przypada dzieciństwo i młodość Stanisława), jak i typowo pozytywistyczne. Jednym z najczęściej stawianych pytań dotyczących go jest: kim był, romantykiem czy pozytywistą? Jako młody chłopiec był subiektem w winiarni Hopfera. Pracował wtedy bardzo ciężko, wykorzystując każdą nadarzającą się okazję, każda wolną chwilę na naukę, bo tylko studia na uniwersytecie mogły zagwarantować mu ziszczenie marzeń. Po porzuceniu pracy zamieszkał u Rzeckiego, skończył Szkołę Przygotowawczą i został słuchaczem Szkoły Głównej. Posiada więc wykształcenie, które zdobył pomimo niezwykle trudnych warunków finansowych. Jest człowiekiem przedsiębiorczym, uczciwym, odważnym, o niezłomnym charakterze, konsekwentnym w podjętych działaniach. Jego spojrzenie na rzeczywistość charakteryzuje się trzeźwą oceną, refleksyjnością i realizmem. Oprócz cech racjonalistycznych Wokulski posiada romantyczną uczuciowość, skłonność do idealizowania miłości. Przez małżeństwo z wdową po kupcu stał się właścicielem sklepu, na handlu żywnością dla wojska w czasie wojny na Bałkanach dorobił się majątku, który stale pomnażał. Motywem chęci wzbogacenia się była miłość do Izabeli Łęckiej, zubożałej arystokratki. Swoje bogactwo spożytkowywał nie tylko na interesy i przyjemności związane z osobą ukochanej, ale także na działalność filantropijną. Pomógł m. in. młodej prostytutce wrócić na uczciwą drogę, opiekował się rodziną furmana Wysockiego i młodym kamieniarzem Węgiełkiem, starał się ulżyć w trudnej sytuacji Helenie Stawskiej. O młodości bohatera dowiadujemy się z pamiętnika Rzeckiego. Wokulski był uczestnikiem powstania styczniowego, za co zesłano go na Syberię. Po powrocie do ojczyzny pracował usilnie, pragnąc przyczynić się do rozwoju kraju poprzez swoją wiedzę i naukowe zainteresowania. Świadczy to o patriotyzmie Stanisława. Był zwolennikiem nauki, postępu technicznego i zmian w strukturze społecznej. Fascynowały go utopijne badania profesora Geista, a w młodym fantaście Ochockim widział swego duchowego następcę i spadkobiercę. W Wokulskim spotkało się dwóch ludzi: romantyk sprzed roku 1863 – niezrozumiany przez otoczenie, nieszczęśliwie zakochany, wybitny indywidualista, wrażliwy, poświęcający się dla ideałów oraz pozytywista – wierzący w naukę i postęp, praktyczny realista, zapalony społecznik mający receptę na wykorzenienie nędzy i biedy, energiczny, przedsiębiorczy handlowiec dający pracę wielu ludziom. To wewnętrzne rozdarcie przyczynia się do narastania życiowych dramatów i ostatecznie do klęski bohatera. Wokulski żyje na przełomie dwóch epok, romantyzmu i pozytywizmu, w okresie rozkładu społeczeństwa feudalnego, a przed wykrystalizowaniem się społeczeństwa kapitalistycznego, w okresie, który rozpoczął się poezją, a zakończył się nauką i pracą, zaczął się poświęceniem dla ojczyzny, a skończył się gonitwą za pieniędzmi i bogaceniem się. Uległ wpływom obu epok – romantyzmu i pozytywizmu. Ukształtowany został w pierwszej z nich, a żył i działał w drugiej. Jego cechy romantyczne i pozytywistyczne poprzez swą przeciwstawność doprowadzają do klęski bohatera. Kiedy ponosi on ostatecznie miłosną klęskę, która doprowadza go do próby samobójstwa, przypomina on wielkich bohaterów romantycznych i sentymentalnych: Wertera, Gustawa, Kordiana, dla których miłość też była najważniejsza w życiu. Najtrafniejsze zatem wydają się słowa Szumana, mówiące, że w jednym człowieku stopiły się dwie osoby, romantyk sprzed roku 1863 i pozytywista lat siedemdziesiątych XIX wieku.

Do góry