Ocena brak

Status libertatis

Autor /Demetriusz Dodano /17.11.2011

Według Gaiusa najważniejszym podziałem w prawie osobowym był podział na ludzi wolnych i niewolników. Ludzie wolni dzielili się zaś na „wolnourodzonych”ingenui oraz na „wyzwoleńców”libertini.

Niewolnik nie był traktowany jak podmiot, lecz jak przedmiot prawa. Zatem niewolnik nie mógł być właścicielem, ani wierzycielem, ani też być podmiotem w sferze prawa familijnego, nie mógł pozywać ani być pozwanym. Właściciel miał wobec niewolnika prawo życia i śmierci.

Pożycie niewolnika z niewolnicą, a nawet z osobą wolną, nie było uznawane za małżeństwo, lecz za stan faktyczny zwany contubernium. Dzieci zrodzone z takiego związku były również niewolnikami, stanowiły własność właściciela matki.

Właściciel niewolnika mógł mu przekazać część swego majątku w zarząd, jako tzw. peculium, ale majątek oraz uzyskiwane z niego pożytki stanowiły własność właściciela niewolnika.

Obok osób wolnych i niewolników istniała kategoria osób półwolnych. Były to osoby formalnie wolne, ale ich wolność nie była jednak pełna. Ich stanowisko zbliżone było do stanowiska niewolników. Do tej kategorii osób zaliczani byli:

a) dłużnicy poddani egzekucji osobistej (addicti),

b) najemnie gladiatorzy,

c) przedsiębiorcy poddani surowej dyscyplinie (auctoratii),

d) osoby wykupione z niewoli nieprzyjacielskiej, a także personae in mancipio – dzieci sprzedane przez swoich ojców osobom postronnym w specyficzny stan zależności (tylko na terenie państwa) oraz coloni – drobni dzierżawcy gruntów rolnych, początkowo wolni, ale w okresie dominatu trwale przytwierdzeni do ziemi.

Podobne prace

Do góry