Ocena brak

STAROSTA

Autor /Innocenty Dodano /17.04.2012

W dawnej Polsce od XIV w. urzędnik mianowany i odwoływany przez króla jako namiestnik prowincji a. ziemi; obok starostów generalnych (ruski, podolski, wielkopolski, krakowski) byli starostowie grodowi, sprawujący władzę policyjną, skarbową i sądową, i niegrodowi, dzierżawcy dóbr królewskich; w Polsce międzywojennej (i do 1954)- podległy wojewodzie szef administracji ogólnej i reprezentant rządu w powiecie. Albo starosta, albo kapucyn zob. Kapucyni (Albo kapucyn...).

Pan Starosta powieść (1826) Fryderyka Skarbka, pierwsza w literaturze polskiej współczesna powieść obyczajowa, nie pozbawiona akcentów satyrycznych.

Starosta bartny dawn. szlachcic wybrany na przewodniczącego w sądzie bartnym. Starosta generalny, generał w dawnej Polsce - starosta sprawujący władzę w całej prowincji. Starosta kaniowski powszechne określenie Mikołaja Bazylego Potockiego, ok. 1712-82.

Jeden z najbogatszych magnatów kresowych swego czasu, właściciel olbrzymich dóbr na Rusi, od Buczacza po Kaniów, niefortunny uczestnik konfederacji barskiej, patologiczny sadysta, awanturnik, warchoł, gnębiciel słabszych, sprawca gwałtów i morderstw, przeszedł do legendy i pieśni ludowej polskiej i ukraińskiej (zob. Pan kaniowski i bondarówna.

U młynarza dolnego), a także do literatury (Henryk Rzewuski, J. I. Kraszewski, Michał Grabowski, Aleksander Groza i in.). Pankracy w Nie-Boskiej Komedii, 3, Zygmunta Krasińskiego mówi o Potockim: „Ów, starosta, baby strzelał po drzewach i Żydów piekł żywcem."

A ja sobie boćkiem przed panem Potockiem cytat ze Śpiewu Żydka w jasełkach, umieszczonego w Pastorałkach Leona Schillera za Kolbergiem; piosenka z anegdoty o Żydzie, któremu Potocki każe śpiewką wykupić się od powroza.

Starosta weselny gospodarz wesela, zarządzający weselem.

Podobne prace

Do góry