Ocena brak

Starokatolicy polscy

Autor /LolekBB Dodano /30.04.2013

Kościoły starokatolickie w Europie nie okazywały wielkiej aktywności. Do ich Unii Utrechckiej należałydwa polskie Kościoły, które określiły się jako starokatolickie.

Mariawici, zorganizowani w osobny Kościół przy końcu poprzedniego okresu, mieli początkowo 120parafii i około 200 tysięcy wyznawców, lecz mię rozwijała się liczbowo, nawet tracąc zwolenników. Doprzyczyn należało niewątpliwie złe wrażenie, jakie sprawił list pasterski ich przełożonego, Jana Kowalskiego,o mistycznym małżeństwie księży i zakonnic. Wielu zwolenników utracili, gdy nastąpił (1923)rozłam wywołany przez ich duchownego, Ludwika Rytela, który w broszurze Mariawityzm w świetlefaktów i życia oskarżył Kowalskiego i innych o błędy i niemoralność. Sytuacji nie wyjaśniło pismo Kowalskiego Główne podstawy mariawityzmu, natomiast katolikom uświadomiło, jak daleko mariawityzmodszedł od katolickich prawd wiary.

Kowalski, konsekrowany (1909) na biskupa w Utrechcie u starokatolików, przybrał jeszcze za życia Felicji Kozłowskiej (zm. 1921) tytuł arcybiskupa starokatolickiego Kościoła mariawitów i wyświęcił biskupówpomocniczych, Romana Próchniewskiego i Leona Gołębiowskiego. Jego organ prasowy MariawickaMyśl Narodowa oświadczył (1924), że stolica apostolska została przeniesiona z Rzymu do Płocka, a Kowalskijest papieżem słowiańskim. Zniósł on mocą swej władzy celibat biskupów i księży, wprowadziłkapłaństwo kobiet i ogłosił wieczyste śluby mistyczne biskupów i kapłanów z siostrami zakonnymi.

Zarzuty Rytela przeciw Kowalskiemu, zwłaszcza o niemoralność, podjęła prasa, a prokurator wszcząłdochodzenie. Utrechcka Unia Kościołów Starokatolickich wykluczyła mariawitów, zaś ich unia z PolskimKościołem Narodowym (1928) okazała się krótkotrwała, zwłaszcza że Sąd Okręgowy w Płockuskazał Kowalskiego na 4 lata więzienia za demoralizację klasztoru płockiego mariawitek. Gdy wyrokzostał podtrzymamy mimo apelacji, kapituła generalna mariawitów (1935) pozbawiła go władzy i unieważniławszystkie jego nowości. Rozłam został utrwalony.

Grupa płocka przeciwna Kowalskiemu zachowała nazwę starokatolickiego Kościoła mariawitów. Grupafelicjanowska (20% mariawitów i 9 kapłanów) opowiedziała się za Kowalskim, który po wyjściu z więzieniawyświęcił 8 biskupów. Podczas wojny wystosował do Hitlera list z wezwaniem do nawrócenia sięna mariawityzm. Uwięziony i osadzony w obozie koncentracyjnym, zginął w Dachau (1942).

Po wojnie działały nadal obie grupy mariawitów. Kościół starokatolicki mariawitów w Płocku został podzielonyna trzy diecezje: płocko-warszawską, łódzko-śląską i lubelsko-podlaską.

Mariawici już w okresie międzywojennym tracili na znaczeniu, natomiast ekspansję podjął wówczas PolskiKościół Narodowy. Jego propagatorzy, wśród których był biskup Franciszek Hodur, przybyli zeStanów Zjednoczonych (1919). Pierwszą parafię (Kraków), choć bez zgody władz państwowych, zorganizował(1924) biskup elekt Franciszek Bończak.

Hodurowcy, nazywani tak przez katolików w okresie międzywojennym, działali przez ulotne pisma i czasopismoPolska Odrodzona. Działali też przez swoje organizacje, jak Towarzystwo Niewiast Polskich,Towarzystwo Oświatowe, Chór Szopena, Komitet Pomocy. Prostych ludzi przyciągali językiem narodowymw liturgii. Według Polaka-Katolika mieli (1925) w Polsce 10 tysięcy wyznawców, lecz doznali kilkurozłamów.

Największy rozłam spowodował ich krakowski zjazd (1931), gdy potępił biskupa Władysława MarcinaFarona (zm. 1965). Biskup ten (dawny kapłan katolicki) zachował część zwolenników i ustanowił własny Kościół polski starokatolicki, który przed wybuchem wojny liczył 3 biskupów, 38 księży i około 50 wspólnot parafialnych, lecz przestał istnieć (1948), po powrocie Farona do Kościoła katolickiego.

Hodurowcy tworzyli polskonarodowy Kościół katolicki, którego biskupem został (1935) Józef Padewski,konsekrowany przez Hodura w Scranton. Oba Kościoły (1939) nie przekraczały liczby 15 tysięcywiernych, lecz dzieliły się na diecezje, dekanaty i parafie. Polskonarodowy Kościół katolicki przyjąłewangelicką strukturę synodalną, zachował jednak na czele pierwszego biskupa ze Scranton, zwanegoniekiedy prymasem, z władzą w Stanach Zjednoczonych i w Polsce. Po drugiej wojnie światowej częśćKościoła w Polsce zerwała (1951) jedność z Ameryką i popierana przez reżim warszawski tworzyła Kościółpolskokatolicki, którego biskup Maksymilian Rode przyjął tytuł Prymasa Polski i głosił hasło tysiącakościołów narodowych na 1000-lecie Chrztu Polski.

Podobne prace

Do góry