Ocena brak

STANLEY Sir Henry Morton

Autor /Innocenty Dodano /17.04.2012

1841-1904, Bryt. podróżnik, odkrywca i dziennikarz, ur. w Walii jako John Rowlands, wyjechał do Nowego Orleanu i przybrał nazwisko kupca, który go adoptował.

Zdobył dziennikarską sławę w czasie wojny secesyjnej, w której walczył kolejno po stronie Konfederacji i Północy. James Gordon Bennet Mł., wydawca dziennika „New York Herald", wysyła go do Afryki, przede wszystkim dla odnalezienia zaginionego Davida Livingstone'a (zob.). Wyprawę tę, która zyskała mu światową sławę, opisał w książce Jak odszukałem Livingstone'a (1872, wyd. pol. 1877).

W czasie swej drugiej wyprawy afrykańskiej w 1874-77, którą opisał w reportażu Przez Czarny Ląd (1878, wyd. pol. 1879 pt. Tajemnicza część świata), mającej na celu dotarcie do źródeł Nilu i Konga, przemienił się z dziennikarza w odkrywcę i kolonizatora, który poruszał się po nieznanych krajach otoczony przez oddziały dobrze uzbrojonych najemników murzyńskich.

W czasie tej fantastycznej, 999-dniowej, ekspedycji dotarł z Zanzibaru nad O. Indyjskim do Lualaby i stwierdziwszy, że jest ona górnym biegiem Konga, spłynął na statku Livingstone'a „Lady Alice" w 1877 aż do ujścia Konga do Atlantyku. Czytelnicy „New York Herald" i „Daily Telegraph" musieli czekać 2 lata na reportaż z tej wyprawy, który przyniósł rewelacyjną informację, że rzeka Kongo jest wielką drogą wodną udostępniającą bogactwa większej części środkowej Afryki.

Anglicy przyjęli tę wiadomość jako zwykłą sensację dziennikarską, ale król Belgii, Leopold II, dostarczył Stanleyowi pieniędzy na następną wyprawę (1879-84), na której ten uzyskał koncesje terytorialne dla Międzynarodowego Towarzystwa Afrykańskiego zał. przez Leopolda w 1876.

Tak powstało Kongo belgijskie, dziś Zair, którego stolica Leopoldville, od 1966 Kinszasa, zał. przez Stanleya w 1885, sąsiadowała przez rzekę z osiedlem tubylczym Ntamo (późniejszą stolicą Franc. Afryki Równikowej), nazwanym Brazzaville na cześć fr. badacza Afryki, Pierre Savorgnan de Brazza, 1852-1905.

Swoją ostatnią wyprawę afrykańską, opisaną w książce W najczarniejszej Afryce (1890, wyd. pol. 1891 pt. W czeluściach Afryki), przedsięwziął na polecenie rządu bryt., aby pospieszyć na ratunek Eminowi Paszy, nm. gubernatorowi egipskiej prowincji w Sudanie, otoczonemu przez mahdystów. Pasza został uratowany, a Stanley przy sposobności odkrył w 1889 masyw górski Ruwenzori i uzyskał od miejscowych plemion koncesje terytorialne dla Brytanii. Po powrocie został w 1895 wybrany członkiem Izby Gmin.

Stanley Pool, dziś Nkuma, jeziorne rozszerzenie rzeki Zair (Kongo) powyżej Wodospadów Livingstone'a, odkryte przez Stanleya w 1877. Stanleyville, od 1966 Kisangani, miasto w Zairze, duży port nad rzeką Zair (Kongo) poniżej Wodospadów Stanleya; założone przez Stanleya w 1883.

Wodospady Stanleya 7 katarakt na Lualabie (górny bieg Zairu).

Podobne prace

Do góry