Ocena brak

Stanisław Wyspiański - Informacje Ogólne

Autor /Przybyslaw Dodano /05.11.2011

Był on twórcą niezwykłym.Był "wszystkim":malarzem,grafikiem,poetą, nade wszystko dramaturgiem.Był nowatorem,twórcą przestrzennego "teatru ogromnego".Kolebką jego talentu był Kraków,ale studiował też w Paryżu.Długo nieznany,zyskał sławę i popularność po triumfie "Wesela" w 1901r.A był artystą niezwykle płodnym,fascynował go antyk,historia powstań,mitologia i Kraków,i historia średniowiecza, i dzieje legendarnej Polski (np.historia Wandy).Zmarł bardzo młodo bo w wieku 38 lat.

Wyspiański urodził się i umarł w Krakowie,Kraków był sceną,na której rozegrał się krótki i tragiczny dramat jego życia.Umiał on ukazać piękno swego miasta,umiał również,jak nikt przed nim,wyrazić tęsknoty swego pokolenia.Chociaż był jednostką na wskroś odrębną na tle swojej generacji,chociaż atakował bierność i ciasnotę poglądów środowiska krakowskiego,bez miasta swego żyć nie umiał.Właśnie z tej specyficznej ,tak częśto nieznośnej dla artysty atmosfery krakowskiej czerpał soki dla swej bujnej twórczości.

Gdy Staś miał 3 lata w życiu jego rodziców zaczął się okres bardzo ciężki.Jego brat Tadeusz zmarł zaraz po urodzeniu na zapalenie mózgu a ojciec Franciszek nie potrafił opanować pociągu do alkoholu.Coraz częściej dochodziło do konfliktów pomiędzy rodzicami również z powodu choroby nerwów matki,która zaostrzała się w miarę postępujacej grużlicy.Warto wspomnieć,że rodzice Stanisława byli poniekąd artystami choć Franciszek zajmuje w historii rzeżby miejsce nieznaczne a wiersze i produkcje muzyczne Marii nie wyszły poza krąg najbliższej rodziny.

18 sierpnia 1876 r.matka umiera pozostawiając siedmioletniego synka samego z ojcem.

W 1879 r. Wyspiański mając 10 lat zaczyna uczęszczać do najstarszej polskiej szkoły średniej - Gimnazjum św.Anny czyli Nowodworskiego.

Zamieszkał z babką ze strony ojca i ciotką - Albiną Wyspiańską.

Już w tym okresie dzieciństwa zarysowuje się różnorodność jego zainteresowań,z których najsilniejsze było teatrem.Rok 1886 zaznaczył się w zainteresowaniach teatralnych Wyspiańskiego pierwszą próbą twórczości scenicznej.Był to fragment dramatyczny zatytułowany "Batory pod Pskowem" napisany pod wpływem obrazu Matejki.

Wiosną 1887 r. Wyspiański zadał maturę i wkrótce potem wybrał się na pierwszą samodzielną wycieczkę po wschodniej małopolsce.

Rozpoczyna studia w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych gdzie się zapisał bedąc jeszcze w gimnazjum jako uczeń nadzwyczajny. .Rozpoczyna jednocześnie studia na Un. Jagiellońskim w zakresiehistorii sztuki.W Szkole Sztuk Pięknych Wyspiański nie był bezpośrednim uczniem Matejki,niemniej spotkał sie ze szczególniejszym zainteresowaniem z jego strony i wyróżniajacą opieką.Dowodem zaufania starego miostrza stało sie wciagniecie młodego studenta do pracy przy projektowanej przez siebie polichromii koś.Mariackiego.

W lutym 1890r. przed ukończeniem studiów w Krakowie udał się w swą 1 podróż zagr. przez Wiedeń,pól. Włochy (Wenecja,Werona,Mediolan) oraz Szwajcarie do Francji i z powrotem przez Niemcy i Pragę powrócił do kraju.W Monachium zafascynowały Wyspiańskiego dramaty muzyczne Wagnera.To właśnie ten artysta i jego dzieła w dużej mierze przyczyniły się do wyzwolenia pragnień podjęcia własnej twórczości w dziedzinie dramaturgii.Kolejnym etapem w Życiu twórcy był wyjazd na stypendium do Paryża.Tam obok studiów i własnej praktyki malarskiej uczęszczał możliwie najwięcej do teatrów.

W tym czasie powstawały próby dramatopisarskie-niezachowane utwory "Fantaści","Hiob","Wanda", zalążek przyszłej "Legendy" i "Daniel".

W sierpniu 1894 r.powraca Wyspiański do Polski i pozostaje w Krakowie nieomal na stale.

Z pierwszych lat po powrocie do rodzinnego miasta pochodzą dość liczne portrety i w szczególności studia twarzy dziecięcych odzn.się oryginalna stylizacją i nowatorska na tle tradycji polskiego malarstwa portretowego XIX w.-prostotą.

Po przejęciu teatru krakowskiego przez Tadeusza Pawlikowskiego Wyspiański otrzymał szansę spełnienia sie jako dramaturg.W listopadzie 1898r.wystawiona została "Warszawianka" co zainaugurowało teatralne dzieje dramaturgii Wyspiańskiego.W następnym roku odegrany zostanie "Lelewel".Od września 1897r. Wyspiański podją współpracę z pismem "Życie" jako twórca jego formy graficznej i oryginalny ilustrator.

W życiu osobistym artysy zachodziły zaś fakty,które zadecydują o przyszłym jego losie.Nagle ujawniła się choroba,która przemieniła resztę jego życia w mękę do czasu tragicznie wczesnej śmierci w pełni sił kreacyjnych.Jesienią 1900 r zawarł twórca małżeństwo z młodą chłopką Teodorą Teofilą Pytkówną.W tym okresie swojego życia stworzył Wyspiański swoje najsłynniejsze sztuki.Wybiegający w stronę późniejszego w dziejach sztuki europejskiej teatru ekspresjonistycznego "Legion" nie został wystawiony ani w Krakowie ani we Lwowie.

Entuzjastycznie przyjęto zaś "Wesele",które wysoko wyniosło sławę Wyspiańskiego,który zaczął byc postrzegany jako "wieszcz narodowy", kontynuator romantycznych poetów-wieszczów na progu nowego stulecia.

Na przełomie lat 1903/1905 powstaja kolejne dramaty:"Wyzwolenie", "Bolesław Śmiały","Achilleis","Akropolis","Noc listopoadowa".

Wyspiańskiego opuszczają jednak siły fizyczne,nieuleczalna choroba wciąż postępuje.Koniec życia (od września 1906r.) spędził Wyspiański na wsi,w Węgrzcach pod Krakowem.Przewieziony do krakowskiej kliniki juz w stanie krytycznym zmarł 28 listopada 1907r. Zwłoki jego przewieziono do grobów zasłóżonych,na Skałkę.Pogrzeb stał się manifestacja narodową.

Podobne prace

Do góry