Ocena brak

Stan wyższej konieczności

Autor /Tymoteusz Dodano /01.12.2011

Stan wyższej konieczności to taka sytuacja, gdy człowiek, stając w obliczu zagrożenia jakiegoś dobra, aby je ratować, musi poświęcić inne dobro.Oczywiście nie istnieje pełna dowolność w wyborze dóbr, które mogą być poświęcone kosztem innego dobra. Sytuacje te reguluje prawo. Warto pamiętać, że inaczej rzecz ujmuje prawo karne, a inaczej prawo cywilne.

Zgodnie z KK działanie musi być podjęte w celu uchylenia niebezpieczeństwa, które grozi dobru chronionemu prawem. Dobrami takimi są np. zdrowie, życie, mienie (a więc ratowanie życia czy dobytku osób zagrożonych powodzią, zawaleniem się budynku, pożarem itp.). Niebezpieczeństwo może mieć swoje źródło zarówno w bezprawnym zachowaniu człowieka, jak i w działaniu sił przyrody czy ataku zwierzęcia.

Niebezpieczeństwo musi mieć charakter bezpośredni; nie wystarczy sama niesprecyzowana obawa zagrożenia. Bezpośredniość oznacza, że niebezpieczeństwo jest aktualne i zwłoka w ratowaniu dobra spowoduje, że działania te nie będą miały sensu. Niezwykle istotne jest także to, aby działanie ratujące dobro było ostatecznością. Jeżeli dobro można uratować przez działanie, które nie narusza innego dobra lub spowoduje minimum szkód, to jesteśmy zobowiązani do podjęcia go – jest to tzw. zasada subsydiarności.

aby działać w granicach stanu wyższej konieczności, musi zaistnieć jedna z poniższych sytuacji:- dobro, które poświęcamy, musi przedstawiać wartość niższą od dobra ratowanego, np. ratujemy życie niszcząc jakąś rzecz;

- przy względnej równowadze dóbr ratowanego i poświęcanego (co czasem trudno ocenić) dobro poświęcone nie może przedstawiać wartości oczywiście  wyższej od dobra ratowanego.

Ocena proporcji dóbr i ich wartości należy całkowicie do organu prowadzącego postępowanie.

Działanie w ramach stanu wyższej konieczności powoduje, iż osoba taka nie popełnia przestępstwa, czyli działa legalnie. W konsekwencji postępowanie wobec sprawcy czynu działającego w stanie wyższej konieczności powinno zostać umorzone, a w etapie postępowania przed sądem powinien zostać wydany wyrok uniewinniający.

Istnieją jednak sytuacje, gdy w zasadzie istniał stan wyższej konieczności, ale czyn, który został dokonany, przekroczył granice zakreślone w Kodeksie karnym dla tego typu sytuacji. Stanie się tak wtedy, gdy:– niebezpieczeństwo, które chcieliśmy uchylić, nie było bezpośrednie,– nie było konieczności poświęcania dobra chronionego prawem,– w celu uchylenia niebezpieczeństwa została naruszona proporcja dóbr (poświęcono dobro przedstawiające wyższą wartość od dobra ratowanego, ale nie ma między nimi rażącej dysproporcji).

Przekroczenie granic stanu wyższej konieczności daje sądowi możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet odstąpienie od jej wymierzenia.

Do góry