Ocena brak

STAN OŚWIECENIA W POLSZCZE w ostatnich latach panowania Augusta III (1750-1764), praca H. Kołłątaja

Autor /edulek Dodano /30.03.2012

STAN OŚWIECENIA W POLSZCZE w ostatnich latach panowania Augusta III (1750-1764), praca H. Kołłątaja, jedyna ukończ, z projektowanych 21 różnorodnych tematycznie części t. 1 dzieła Pamiętniki historyczne do objaśnienia dziejów mego czasu służące, które objąć miało w chronol. podziale na 6 t. całość hist. obrazu Polski 2 poł. XVIII w.; powst. prawdop. 1803-10, na podstawie własnych obserwacji i więziennych przemyśleń (wcześniej gromadzone materiały do historii Akad. Krak. i nauki pol. zaginęły); wyd. (z opuszczeniami) przez E. Raczyńskiego 1841 w Poznaniu jako t. 11-12 serii Obraz Polaków i Polski w XVIII w. Autor scharakteryzował wszelkie formy wychowania (także dziewcząt) oraz naukę i literaturę okresu, obciążając winą za żałosny ich stan wyjęcie szkolnictwa spod „dozoru zwierzchności krajowej", dominację szkół jezuickich, podróże zagr. i służbę na dworach magnackich jako uzupełnienie edukacji. Na wstępie wystąpił z żarliwą obroną języka pol., wypartego ze szkół przez łacinę, a z życia codziennego warstw wyższych przez francuszczyznę. „Pamiętnik" Kołłątaja, którego publikacja przeszła początkowo bez echa, wywarł nast. znaczny wpływ na sądy o epoce saskiej; czerpali z niego W. Smoleński, W. Tokarz, M. Loret, A. Jobert, a zwł. A. Bruckner. Poczynając od prwdr. wydawany był razem z fragmentem in. ogniwa tegoż cyklu: Pamiętnika o stanie Kościoła polskiego katolickiego i o wszystkich innych wyznaniach w Polszczę.

Wyd. i wstęp J. Hulewicz, Wr. 1953 BN 1144.

Podobne prace

Do góry