Ocena brak

Stambuł i Lepanto

Autor /Chrystiano Dodano /24.04.2013

Trzy wielkie patriarchaty prawosławne znajdowały się nadal pod panowaniem islamu, a że państwoosmańskie było u szczytu potęgi za Sulejmana II Wspaniałego (1522-1566), którego politykę religijnąkontynuował mniej wybitny Selim II (1564-1572), sytuacja chrześcijan znacznie się pogorszyła. Sułtanogłosił, że głową wszystkich chrześcijan w całym państwie jest patriarcha konstantynopolitański, ale dokonywałsamowolnie jego inwestytury, łatwo wysyłając patriarchów na wygnanie. W XVII wieku piastowalioni swój urząd przeciętnie nie dłużej niż dwa i pół roku. Wszelkie kontakty patriarchów z Rzymembyły uznawane za zdradę stanu.

Sytuację wyznaniową katolików łagodził nieco protektorat religijny Francji, który ukształtował się wXVI wieku dzięki układom francuskich ambasadorów z Wysoką Porta, W jednym z nich (1604) uzyskałambasador Savary de Breves pozwolenie dla frankońskich duchownych na poruszanie się po całym ImperiumOsmańskim. Pod określenie frankońskich duchownych podciągali się wszyscy kapłani łacińscy.Jezuici wyjednali sobie (po 1623) podobny firman, dzięki poparciu Austrii. Działalność tych duchownychbyła wszakże ograniczona do katolików w państwie tureckim, wyjątkowo mieli oni sposobność prowadzićją wśród prawosławnych, do czego nie tylko nie dopuszczały władze tureckie, ale także patriarchowie,zakazując ortodoksom obcowania z łacinnikami. Jezuitom nie udało się też otworzyć domu w Jerozolimie,gdzie tolerowano tylko franciszkanów, sprawujących od dawna kustodię Ziemi Świętej, lecz zograniczeniem działania do niewielkiej grupy katolików.

Ekspansja turecka była nie tylko politycznym zagrożeniem dla państw europejskich i nie tylko wiązaładługo siły Portugalii w walce o Etiopię, a Hiszpanii o Tunis, ale pomogła także reformacji, zmuszająccesarza do liczenia się z innowierczymi książętami dla dobra obrony przed nią. Sulejman zdobył bowiem(1521) Belgrad, zajął wyspę Rodos i uderzył na Węgry. Jego zwycięstwo pod Mohaczem (1526), śmierćkróla węgierskiego Władysława II, walka o tron węgierski między Janem Zapolyą i Ferdynandem, oblężenie Wiednia przez wojska tureckie (1529), wszystko to wiązało siły cesarstwa, czyniąc zagrożenie tureckiejego najważniejszą sprawą, aż do wyprawy Karola V na Węgry (1532), kiedy zmusił chwilowoTurków do zaniechania ekspansji.

Węgry wszakże pozostały problemem, gdyż uległy podziałowi: częśćwłączyli Turcy do swego państwa, część miała za władcę lennika Stambułu, a tylko niewielka część pozostaławe władaniu Habsburgów. Papieże wspomagali Habsburgów w zmaganiach z Turkami, którzy poustabilizowaniu się politycznej sytuacji na Węgrzech skierowali swe podboje ku wschodniej części MorzaŚródziemnego.

Zajęcie Cypru (1570) przez Selima II skłoniło Piusa V do utworzenia świętej ligi, do której weszła Hiszpaniai Wenecja. Inne państwa, nakłaniane przez niego: Francja, cesarstwo, Moskwa i Polska, kierowałysię własnymi interesami i nie chciały włączać się do walki z Turcją. Silna flota świętej ligi stoczyła (7.10.1571) bitwę z równą co do siły flotą turecką pod Lepanto w cieśninie korynckiej. Zniszczenie flotytureckiej stanowiło cios dla potęgi Selima II. Wprawdzie Hiszpania i Wenecja nie wykorzystały politycznietego zwycięstwa, lecz wewnętrzne trudności Turcji sprawiły, że do połowy XVII wieku zaniechała wojen zaborczych. Pius V, po zwycięstwie pod Lepanto wdzięczny za nie Bogu i Najśw. Maryi Pannie,ustanowił święto Matki Boskiej Różańcowej, do dziś obchodzone (7 X) w Kościele.

Podobne prace

Do góry