Ocena brak

ŚRODKI BUDOWY ZAUFANIA W EUROPIE – PIERWSZA GENERACJA

Autor /adas Dodano /29.03.2011

W Europie przebiega główna linia konfrontacji między Wschodem a Zachodem , w okresieZimnej wojny na kontynencie europejskim istniało największe ryzyko wybuchu konfliktu zbrojnego . W 1975 roku podpisano chlubny AKT KONCOWY KBWE . W tym dokumencie przyjęto wspólny katalog zasad i reguł postępowania , oraz środków budowy zaufania oraz niektórych aspektów bezpieczeństwa i rozbrojenia Sprecyzowano 5 punktów - środków budowy zaufania:

1. uprzednie powiadamianie o wielkich manewrach wojskowych

2. uprzednie powiadamianie o innych manewrach wojskowych

3. wymiana obserwatorów

4. uprzednie powiadamianie o wielkich ruchach wojsk

5. inne środki budowy zaufania

Kierując się Zaleceniami Końcowymi Konsultacji w Helsinkach uznano , że państwa mogą według własnego uznania powiadamiać o wielkich ruchach wojsk , co przyczyni się do budowy zaufania . Do innych środków zaliczono wymianie personelu , w tym delegacji wojskowych na podstawie odpowiedniego zaproszenia . W sprawie dotyczącej rozbrojenia stwierdzono , że w interesie wszystkich uczestników KBWE leży zmniejszenie konfrontacji i popieranie kroków rozbrojeniowych dla uzupełnienia, odprężenia polityki w Europie i umocnienia bezpieczeństwa . uczestnicy KBWE zawiadamiali się o wielkich manewrach wojskowych. Tylko do poł. 1978r. Notyfikowano wszystkie wielkie manewry wojskowe w Europie w łącznej liczbie 15. Wielokrotnie zapraszano obserwatorów na ćwiczenia wojskowe organizowane przez ugrupowania militarne (NATO, Organizacja Układu Warszawskiego), jak również przez narodowe siły zbrojne.

Odpowiednim przykładem są pierwsze po zakończeniu KBWE manewry wojskowe pod kryptonimem „Kaukaz” przeprowadzone na przełomie stycznia i lutego 1976r.Związek Radziecki zaprosił na nie obserwatorów z Grecji, Turcji, Rumunii i Jugosławii. W trzy miesiące później, w manewrach „Siewier” udział wzięli obserwatorzy z Finlandii, Norwegii, NRD, Szwecji i Polski. Innym przykładem jest udział zagranicznych obserwatorów wojskowych, m.in. z Austrii, Włoch, Francji, RFN i Jugosławii w manewrach wojsk radzieckich w zachodniej Ukrainie pod kryptonimem „Karpaty”, w lipcu 1977r. We wrześniu 1976r. Polska powiadomiła o manewrach wojsk Organizacji Układu Warszawskiego (ZSRR, Czechosłowacja, NRD, Polska) pod kryptonimem „Tarcza –76”. Korzystając z zaproszenia, na manewry przybyli obserwatorzy z Austrii, Danii, Jugosławii, Szwecji i Finlandii. Wykonywania w praktyce postanowień Aktu Końcowego KBWE w sprawie budowy środków zaufania i niektórych aspektów bezpieczeństwa i rozbrojenia towarzyszyła zwiększona aktywność polskiej dyplomacji.

Część problemów przewijających się w stanowisko Polski prezentowanym w drugiej połowie lat siedemdziesiątych było przedmiotem obrad Konferencji „Belgrad –77”. Na Sesji Specjalnej Zgromadzenia Ogólnego ONZ poświęconej rozbrojeniu 25 V 1978r. prezydent Francji Valery Giscard d’Estaing zaproponował wszystkim państwom zainteresowanym przyszłością bezpieczeństwa europejskiego i uczestniczącym KBWE, zebrania się na konferencji na temat rozbrojenia w Europie. Koncepcja zwołania takiej konferencji znalazła poczesne miejsce w polskim programie działalności na rzecz odprężenia i bezpieczeństwa.

8 XII 1980r.Polska zaproponowała w Madrycie zwołanie w Warszawie Konferencji Odprężenia Militarnego i Rozbrojenia w Europie, z udziałem uczestników KBWE. Propozycja zawierała sugestię co do możliwości rozważania i uzgodnienia prawno traktatowych kroków zmierzających do umocnienia gwarancji bezpieczeństwa i zmniejszenia groźby wybuchu wojny w Europie. Jeszcze przed rozpoczęcie Spotkania Madryckiego państwa Organizacji Układu Warszawskiego na posiedzeniu ministrów spraw zagranicznych w Berlinie 6 XII 1979r. Wyraziły gotowość uzgodnienia kilku sprecyzowanych zagadnień:

- uprzedzanie o większych ćwiczeniach wojskowych, przeprowadzanych na obszarze określonym w Akcie Końcowym KBWE, nie od poziomu 25 tys., lecz 20 tys. Żołnierzy i nie na 3 tygodnie, ale na miesiąc wcześniej;

- nie przeprowadzanie manewrów wojskowych z udziałem więcej niż 40- 50 tys. żołnierzy; - uprzedzanie o ruchach wojsk lądowych od poziomu 20tys. żołnierzy;

- uprzedzanie o większych ćwiczeniach wojsk lotniczych;

- uprzedzanie o większych ćwiczeniach sił morskich w pobliżu wód terytorialnych innych państw– uczestników KBWE;

- zawarcie przez państwa uczestniczące w KBWE porozumienia o nieużyciu przeciwko sobie –jako pierwsze- zarówno broni jądrowej, jak i konwencjonalnych;

- nie rozszerzanie ugrupowań militarno - politycznych w Europie;

- rozpatrzenie innych propozycji dotyczących budowy środków zaufania;zdecydowane pogorszenie stosunków amerykańsko

- radzieckich nastąpiło po interwencji zbrojnej ZSRR w Afganistanie (grudzień 1981r.).19 XI 1992r.

16 państw NATO i 6 OUW podpisało w Paryżu Traktat o siłach konwencjonalnych w Europie (CFE). W wyniku realizacji jego postanowień do połowy lat dziewięćdziesiątych nastąpiło bezprecedensowe obniżenie poziomu sił zbrojnych. Znaczenie skutków realizacji postanowień CFE i stosowania nowego zestawu ŚBZB, co zaowocowało większą przejrzystością i wzrostem zaufania w Europie, potwierdziły państwa procesu KBWE w Paryskiej Karcie Nowej Europy z 21 XI 1990r. Wśród nich pierwszoplanowe znaczenie mają Dokumenty Wiedeńskie z 1990, 1992 i 1994 roku. Uzgodnienia dotyczące śBZB znajdujemy również w dokumentach procesu helsińskiego:

- Dokument Berliński spotkana ministrów KBWE (Berlin 19-20 VI 1991)

- Dokument Helsiński 1992r. Wyzwanie Czasów Przemian (Helsinki 19X 1992)

- Dokument Budapeszteński 1994 ku Prawdziwemu Partnerstwu w nowej erze (Budapeszt, 6 XII 1994r.)Dokumenty Wiedeński i Dokumenty KBWE stanowią łącznie podstawę skutecznego prawno - politycznego systemu zapewniającego stabilność i bezpieczeństwo w Europie. Jego ukoronowaniem jest traktat o otwartych przestworzach z 1992r. Państwa uczestniczące w procesie KBWE postanowiły zwiększyć zdolność rozpoznawania przyczyn napięć, przez wzmocnienie struktury konsultacji politycznych i wzrost ich częstotliwości. Problemom tym poświęcono III część Dokumentu Helsińskiego 1992. Wezwanie Czasu Przemian, zatytułowanej „Wczesne ostrzeganie, zapobieganie konfliktom i postępowanie na wypadek kryzysu (łącznie z misjami wyjaśniającymi i sprawozdawczymi oraz pokojowymi operacjami KBWE), pokojowe załatwianie sporów.” Na podstawie postanowień Dokumentu Helsińskiego 1992 utworzono Forum Współ pracy w Dziedzinie Bezpiczeństwa.

Powołano je w celu podjęcia nowych rokowań w sprawie kontroli zbrojeń, rozbrojeń, budowy zaufania i bezpieczeństwa oraz rozszerzenia konsultacji i współpracy państw KBWE. W ten sposób dotychczasowe struktury rokowań rozbrojeniowych prowadzonych pod auspicjami KBWE, przez instytucję dostosowaną do wymogów sytuacji wytworzonej po zakończeniu zimnej wojny. Szczególną rolę w działalności Forum odgrywa Program działań natychmiastowych realizowanych od września 1992r. W wyniku intensywnie prowadzonych negocjacji.

Forum przygotowało 4 dokumenty przedstawione następnie na szczycie państw KBWE w Budapeszcie (5- 6 X 1994):

- Kodeks postępowania w dziedzinie polityczno- wojskowych aspektów bezpieczeństwa (Budapeszt XII 1994)

- Dokument Wiedeński 1994 z negocjacji w sprawie środków budowy zaufania i bezpieczeństwa, stanowiący rozwinięcie Dokumentu Wiedeńskiego z 1992r. (Wiedeń 28 II 1994)

- Decyzje o zasadach nie rozprzestrzeniania broni masowego rażenia (Budapeszt 3 XII 1994)- Porozumienie w sprawie globalnej wymiany informacji wojskowych (Budapeszt 28 XI 1994).

I. doroczna wymiana informacji wojskowych;

a) informacja o siłach zbrojnych;

b) informacja o planach rozmieszczenia głównych systemów uzbrojenia i sprzętu;

c) informacje o budżetach wojskowych

II. ograniczenie ryzyka

a) mechanizm konsultacji i współpracy w sprawie nadzwyczajnej działalności wojskowych

b) współpraca dotycząca niebezpiecznych incydentów charakterze militarnym

III. kontakty;

a) wizyty w bazach lotniczych

b) kontakty wojskowe

IV. uprzednie powiadomienie o określonych rodzajach działalności wojskowej

V. obserwacja określonych rodzajów działalności wojskowej

VI. roczne plany kalendarzowe

VII. postanowienia ograniczające

VIII. przestrzeganie i weryfikacjaa) inspekcja

b) ocena

IX. łączność

X. doroczne spotkania oceny wykonania uzgodnionych środkówNowa generacja środków budowy zaufania i bezpieczeństwa przyjęta w Dokumencie Wiedeńskim 1994 obejmuje:

- doroczną wymianę informacji wojskowych, w tym informacji o siłach zbrojnych , ich organizacji, stanie osobowym, głównych systemach uzbrojenia i sprzętu znajdującego się w strefie stosowania śBZB, tzn. na obszarze Atlantyku po Ural łącznie z postradzieckim państwami Azji Srodkowej

- środki ograniczenia ryzyka, w tym ustanowienia systemu konsultacji i współpracy w odniesieniu do wszelkich nadzwyczajnych i nie zaplanowanych działań znaczących części sił zbrojnych poza miejscem ich stałej dyslokacji, w tym współpracy dotyczącej niebezpiecznych incydentów o charakterze militarnym

- rozwój kontaktów wojskowych, m.in. wizyty w bazach lotniczych

- uprzednie powiadomienie o określonych rodzajach działalności wojskowej, m.in. obowiązek powiadomienia na 42 dni lub więcej przed rozpoczęciem działalności wojskowej z udziałem co najmniej 9 tys. żołnierzy

- obserwacja określonych rodzajów działalności wojskowej, w tym obowiązek zapraszania obserwatorów na ćwiczenia z udziałem co najmniej 13 tys. żołnierzy

- obowiązek wymiany rocznych planów działalności wojskowej podlegającej uprzedniemu powiadomieniu

- postanowienie ograniczające, w tym zakaz prowadzania w ciągu dwóch lat kalendarzowych więcej niż jednej działalności wojskowej z udziałem więcej niż 40 tys. żołnierzy lub 900 czołgów bojowych

- środki weryfikacyjne, w tym prawo do przeprowadzania inspekcji na terytorium każdego innego państwa według określonych procedur

- utworzenie systemu bezpośredniej łączności między stolicami państw

- zwoływanie dorocznych spotkań oceniających realizację uzgodnionych środków budowy zaufania i bezpieczeństwapoważnym wkładem w doskonalenie śBZB były prace nad problemem globalnej wymiany informacji wojskowych.

W dokumencie zatytułowanym „Globalne wymiany informacji przyjęto szczegółowe ustalenia dotyczące:

- informacji o strukturze dowodzenia i stanie osobowym;

- informacje o stanie posiadania głównych systemów uzbrojenia i sprzętu;

- szczebli organizacyjnych, o których należy przekazywać informacje;

- danych technicznych i dokumentacji fotograficznej;

- systemów uzbrojenia i sprzętu wprowadzonego na wyposażenie sił zbrojnych.

Do góry