Ocena brak

Średniowiecze pojęcia

Autor /Lily Dodano /07.04.2011

 

- uniwersalizm

- przenikanie się całości i części we wszystkich sferach i na wszystkich stopniach życia

- dążność do sharmonizowania wszystkich elementów w olbrzymi kosmos, ład - zasadnicza cecha średniowiecznej umysłowości (gradualizm i corpus Christianum)

- np. społeczeństwo chrześcijańskie składające się z różnych stanów, ale jednoczone dążeniem do zbawienia

- feudalna Europa, rozwarstwiona stanowo i monarchicznie, stanowiła jednak swego rodzaju jedność, wspólnotę spojoną tą sama religią i zwierzchnictwem Kościoła reprezentującego powszechną, łacińską, ponadnarodową kulturę

- uznanie dominacji całości nad częściami, ogółu nad jednostkami

- katedra gotycka ideałem uniwersalizmu, symbolem ducha średniowiecznego

- kultura średniowiecza była nieodłącznie związana z wiarą

- powszechność Kościoła - wyłączna prawdziwość wiary i jej otwartość dla wszystkich, jedność Boga z ludźmi

- teocentryzm - idea podporządkowująca Bogu wszystkie sprawy ludzkie

- scholastyka (gr. scholastikos - szkolny) - główny kierunek filozofii średniowiecza zajmujący się rozumowym tłumaczeniem dogmatów religijnych np. próba wyjaśnienia istnienia Boga za pomocą rozumu

- była objawem przeświadczenia, że nie wystarczy tylko wierzyć w cud, ale trzeba starać się go ując przu pomocy zasad rozumu

- zasady logiczne obowiązujące w procesie dowodowym scholastyka przejęła od Arystotelesa

- wybitnymi przedstawicielami scholastyki byli Ablert Wielki (XII/XIII w.) i jego uczeń św. Tomasz z Akwinu

- mistyka

- wielki prąd ortodoksyjny, miał wspólny ze scholastyką cel: poznanie prawd nadprzyrodzonych, ale gdy scholastyka widziała drogę do nich w rozumowaniu, mistycyzm widział ją w kontemplacji i uczuciu

- dwie odmiany mistycyzmu średniowiecznego - w jednej (św. Bernard) miał zastąpić scholastykę, a w drugiej tylko ją uzupełnić

- pareneza (gr. parenesis - zachęta, ostrzeżenie, rada) - przykład, wzór

- literatura parenetyczna

- literatura dająca gotowe wzory do naśladowania

- w średniowiecznej literaturze parenetycznej zawarte są między innymi:

- ideał ascety (św. Aleksy)

- ideał wladcy (król Bolesław Śmiały)

- ideał rycerza (hrabia Roland)

- hagiografia (gr. hagios - święty, grapho - piszę)

- żywoty świętych, żywotopisarstwo świętych

- zajmuje się opisywaniem życia i (przeważnie) męczeńskiej śmierci ludzi uznanych za świętych

- ten rodzaj literatury rozwinął się we Włoszech już w okresie wczesnego chrześcijaństwa (początki naszej ery)

- poczatkowo hagiografie opiewały życia pustelników egipskich i syryjskich, wyliczały ich rozliczne cnoty oraz cuda, jakie towarzyszyły ich działalności

- ponieważ prześladowania chrześcijan za wiarę były częste we wczesnym średniowieczu, literatura hagiograficzna lubowala się w opisach wszelkiego rodzaju tortur i męczarni, jakim święci byli poddawani przez swych pogańskich oprawców

- przykładem literatury hagiograficznej jest Legenda o świętym Aleksym”

- historiografia -

- dział piśmiennictwa obejmujący utwory o charakterze historycznym

- na plan pierwszy wysuwa się opis dziejów świata, państwa lub czyny wybranego władcy

- wyróżniamy kilka gatunków historiograficznych, przede wszystkim: kroniki, roczniki i gesta

- kroniki (z gr. chronos - czas)

- dzieła historyczne, w których nacisk zostaje położony na chronologiczną kolejność wydarzeń i ukazanie ich współzależności

- ważne jest pokazanie związków rzeczowych między poszczególnymi wydarzeniami

- często ambicją kronikarza jest opisanie dziejów powszechnych, sięgających nawet do początków świata

- roczniki

- opierają się na chronologicznej kolejności faktu, są jednak o wiele bardziej ograniczone terytorialnie niż kroniki - zwykle dotyczą obszaru mniejszego od państwa

- powstaja przeważnie „na żywo”, autor rok po roku wpisuje kolejne daty i zwięźle odnotowuje najważniejsze wydarzenia

- gesta (z łac. dzieje) - opis czynów historycznych władców lub historyczno-legendarnych bohaterów

- ordo - porządek, który istnieje we wszechświecie, porządek kosmiczny

- fatalizm - wiara w przeznaczenie

- alegoria

- motyw (postać, zdarzenie), którego właściwe znaczenie jest nadbudowane nad znaczeniem dosłownym

- od symbolu różni się tym, że jej znaczenie jest ściśle określone (np. kobieta z kosą to śmierć)

- alegoryzm - wykorzystywanie alegorii jako środka przekazu służącego do ujawnienia głębszego znaczenia zjawisk materialnych

- moralitet - utwór dramatyczny o celu dydaktycznym

- prezentuje określoną hierarchię wartości i narzucający stosowanie się do niej

- występują postacie alegoryczne

- misteria (łac. dosł. tajemnica) - sztuki dramatyczne prezentujące najczęściej jakiś fragment historii biblijnej (często poszerzonej)

- konstruowane były z myślą o ukazaniu akcji jako wielkiegu dramatu chrześcijańskich dziejów ludzkości

- początek tego dramatu to upadek człowieka, punkt kulminacyjny to odkupienie, a koniec - sąd ostateczny

- mirakl (fr. miracle - cud)

- utwór dramatyczny przedstawiający cuda spełniane przez świętych i Matkę Boską dla rozwiązania spraw ziemskich, na ogół bardzo codziennych

- kontrast między wzniosłością uczuć religijnych a przyziemnością spraw codziennych

Podobne prace

Do góry