Ocena brak

SPOSOBY POMIARU POZIOMU KONSOLIDACJI DEMOKRACJI

Autor /Leon Dodano /22.07.2011

Trudności w określeniu warunków przesądzających o zakwalifikowaniu danego systemu do demokracji skonsolidowanych polegają m.in. na przyjęciu różnych możliwych definicji samej demokracji.

Pigułka dla bardziej zmęczonych :) :

Możliwe są różne definicje demokracji ==> różne są warunki, w jakich można mówić, że demokracja jest skonsolidowana ==> różne będą sposoby pomiaru i mierniki konsolidacji.

1. definicja proceduralna

- jak u Schumpetera: „demokracja to takie rozwiązanie instytucjonalne dochodzenia do decyzji politycznych, w którym jednostki uzyskują moc decydowania poprzez walkę konkurencyjną o głosy wyborców”, a więc..WYBORY, WYBORY i jeszcze raz wyborowa ;p

- głównym kryterium określania poziomu konsolidacji demokracji są tu... WOLNE WYBORY, przeprowadzane regularnie i w warunkach rywalizacyjnych.

- MIERNIKI konsolidacji demokracji dla podejścia proceduralnego:

  • dwukrotne, wolne, rywalizacyjne wybory

  • akceptacja alternacji władzy

  • niezbyt wysoki poziom chwiejności wyborczej

[+ niektórzy dodają: występowanie względnie stabilnego (niezmiennego w krótkim okresie) systemu wyborczego]

- J.J. Linz i A. Stepan uznają powyższe warunki i mierniki za niewystarczające i wymieniają je wśród innych czynników jako wymogi wstępne konsolidacji. Uważają, że proces można uznać za rozpoczęty jeśli:

- zostały przeprowadzone wolne, demokratyczne wybory, przy czym zwycięzcy nie mogą korzystać z prawa wyłączności w sprawowaniu władzy

- zostały zlikwidowane „enklawy prerogatyw” – opozycja polityczna korzysta z przywilejów wymienionych w katalogu praw demokratycznych

- dochodzi do równouprawnienia szans obywateli, a zwłaszcza konsekwentnej obrony praw mniejszości

2. (inne, co ciekawe nie mające jednoznacznego określenia, podejście :/

Więc może po prostu przechytrzmy wszystkich i nazwijmy je twórczo tym... „nieproceduralnym”? ;p)

Definicje podkreślające, iż oprócz wprowadzenia określonych rozwiązań proceduralnych konieczne jest uzyskanie w miarę powszechnej akceptacji elit i społeczeństwa dla ustanowionych instytucji

- np. J.S. Valenzuela: konsolidacja, gdy „relewantni/główni aktorzy polityczni uznają zasady systemu za obowiązujące, czyli respektują zasady systemu”

- A. Rodriquez-Diaz: konsolidacja oznacza:

  • przyjęcie nowych reguł i odmiennego postępowania przez elity polityczne i całe społeczeństwo

  • powstanie więzi między partiami politycznymi a innymi aktorami politycznymi, które to pomagają społeczeństwu zaakceptować nowe relacje między rządzącymi a rządzonymi

  • współzawodnictwo między podmiotami politycznymi, które potwierdza, że panuje powszechna akceptacja dla sposobów rozstrzygania konfliktów

= szczególne podkreślenie w tej definicji w miarę powszechnej internalizacji wartości, na których opiera się system demokratyczny (zwł. faktu uznania demokratycznych reguł rozwiązywania konfliktów)

- C. von Beyme: w samym procesie konsolidacji demokracji można wyróżnić kilka poziomów, na których zachodzą zmiany. Można więc wskazać:

  • konsolidację konstytucyjną (na poziomie porządku ustrojowego)

  • konsolidację na poziomie systemu partyjnego

  • konsolidację zachowań „nieformalnych” aktorów politycznych

(np. wojskowi, przedsiębiorcy, grupy radykalne)

  • konsolidację na poziomie społeczeństwa obywatelskiego

(zdaniem Beyme’a trwa jedną generację)

Pomiar konsolidacji demokracji jest utrudniony przez jeszcze jedną kwestię...

Transformacja niekoniecznie musi zakończyć się upragnioną konsolidacją.

Proces transformacji może bowiem zostać zahamowany, a zamiast systemu demokratycznego pojawi się jakaś postać hybrydalna.

S p o s o b y p o m i a r u p o z i o m u i m i e r n i k i h y b r y d:

HYBRYDY DEMOKRACJI wg P.C. Schmittera:

(jako przykład efektu zmiany systemowej)

- dictablanda – zliberalizowana forma autorytaryzmu (przeprowadzono liberalizację, ale bez demokratyzacji, np. nie ma rywalizacyjnych wyborów)

- democradura – demokracja „limitowana”(wybory są przeprowadzane, ale w warunkach gwarantujących zwycięstwo partii rządzącej)

HYBRYDY w Europie Środkowej i Wschodniej- A. Agh (w nawiązaniu do teorii Dahla):

- demokracje formalistyczne (coś jak „hegemonie inkluzywne” u Dahla) – brak kontrelity dla elity rządzącej; niski poziom rywalizacji, ale są mechanizmy mobilizacyjne (w tym manipulacyjne), zabezpieczające wysoki poziom partycypacji obywateli.

[Rosja, Ukraina do 2004, Serbia do 2000]

- demokracje elitystyczne (Dahlowskie rywalizacyjne oligarchie) – rywalizacja elit przy jednoczesnym niskim poziomie partycypacji politycznej obywateli, np. populistyczne dyktatury, delegatywne demokracje.

[Rumunia do 1996, Albania]

- partitokracja – partie polityczne jako aktorzy monopolizujący scenę polityczną i próbujacy wykluczyć inne podmioty społeczne i polityczne z procesów decyzyjnych. W Europie Środkowej i Wschodniej taka hybryda rodzi wiele niebezpieczeństw związanych np. z nadmiernym upartyjnieniem państwa, „przejmowaniem gospodarki” przez partie polityczne, korupcją, a jednocześnie- apatią społeczną, brakiem legitymizacji dla systemu.

- tyranizująca większość – brak respektowania przez zwycięskich aktorów politycznych racji i interesów aktualnych „przegranych”. Brak niezbędnych kompromisów społecznych i politycznych. Tę hybrydę narzucają bardzo często liderzy polityczni mający do spełnienia „historyczną i moralną misję” narzucania ogółowi kierunków rozwoju państwa ...

[Węgry 1990-94 (rządzone przez koalicję narodowo-konserwatywną), Słowacja w „epoce V. Meciara”, Chorwacja F. Tudjmana]

Zdania na temat stopnia konsolidacji demokracji państw Europy Środkowej i Wschodniej są podzielone. Przodują w tym zestawieniu państwa przyjęte w 2004 do UE oraz w 2007 (Rumunia, Bułgaria) . W pozostałych państwach można raczej mówić o rozpoczęciu procesów demokratycznej transformacji systemu (Ukraina, Chorwacja, Serbia, Czarnogóra) lub próbie konsolidacji różnych form hybrydalnych (Rosja, Albania) czy systemu autorytarnego (Białoruś).

Podobne prace

Do góry