Ocena brak

Sposoby i osobliwości pokrycia ciała u bezkręgowców - Pijawki (Hirudinea)

Autor /Hipolit666 Dodano /13.10.2011

Wór powłokowo-mięśniowy składa się z naskórka, warstwy mezenchymy włóknistej przylegającej do niego i niekiedy przybierającej charakter skóry właściwej oraz kilku warstw mięśni o różnym przebiegu. Jednowarstwowy nabłonek pokryty jest oskórkiem, który co kilka dni jest zrzucany i odnawiany. Dolne części komórek nabłonka są luźno ułożone, dzięki czemu mogą między nie wnikać kapilary naczyniowe, delikatne kanały jamy ciała, drobne zakończenia nerwowe, wypustki komórek barwnikowych, komórki pełzakowate oraz włókna warstwy skórnej. Powiązania tego typu komórek nabłonka z układem krążenia, ukł.nerwowym oraz komórkami barwnikowymi usprawniają wymianę gazową, reakcję na bodźce zewnętrzne, z czym wiąże się m.in. zmiana ubarwienia ciała pijawek.

Nabłonek przebijają wąskie przewody wyprowadzające jednokomórkowych gruczołów śluzowych, których wydzielina zwilża powierzchnię ciała zwierzęcia. Komórki gruczołowe skupiają się, w dużej liczbie, w okolicy obu przyssawek i uchodzą na zewnątrz na brzusznej ich powierzchni. Oprócz Glossiphoniidae w okolicy siodełkowej, poza gruczołami śluzowymi, uchodzą gruczoły chitynogenne produkujące substancję, która tężejąc tworzy osłonę kokonową oraz gruczoły o charakterze białkowym wydzielające substancję wypełniającą wnętrze kokonów. Gruczoły ślinowe mają ujścia na powierzchni szczęk lub ryjka. Są to przekształcone komórki epidermy i szczególnie dobrze rozwinięte są one u pijawek krwiopijnych, u których wydzielają substancję zapobiegającą krzepnięciu krwi - hirudynę.

Epidermalne organy zmysłów wykazują kilka stopni złożoności - od prostych zakończeń nerwowych aż do dobrze zróżnicowanych oczu. Pod epidermą leży warstwa tkanki mezenchymatycznej, która zbudowana jest z substancji podstawowej oraz elementów włóknistych o charakterze włókien kolagenowych, będących wytworem fibroblastów. W warstwie tej skupione są gwiaździstego kształtu komórki barwnikowe - chromatofory, których wypustki zbliżają się do siebie tworząc rodzaj sieci. W zależności od rodzaju ziaren barwnika występującego w ich cytoplazmie wyróżnia się chromatofory czarne, zielone, brunatne, żółtobrązowe, oliwkowe i czerwonobrunatne oraz żółto-zielono-brązowe i jasnopomarańczowe u młodych. Komórki barwnikowe występują także w głębszych partiach ciała. Ubarwienie pijawek jest dość różnorodne i czasem bardzo swoiste w porównaniu do innych pierścienic.

Zależy ono od rodzaju chromatoforów, stopnia skupienia albo rozproszenia ziaren barwnika, na co wpływają czynniki zewnętrzne poprzez układ neurohormonalny zwierzęcia. Wzory, które tworzy ubarwienie w postaci plam i linii uzależnione są od ilości nagromadzonych odpowiednio rodzaju chromatoforów, co można zaobserwować we wczesnych stadiach rozwojowych pijawek. Niektóre spośród Glossiphoniidae i Erpobdellidae są białawe i nieco przezroczyste, natomiast Hirudo i Haemopis posiadają ciemniejszy grzbiet oraz jaśniejszą, nakrapianą brzuszną część ciała. Pijawka lekarska po stronie grzbietowej posiada podłużne paski od czerwonożółtych do brązowych na ciemnozielonkawym tle.

Podobne prace

Do góry