Ocena brak

SPOSÓB ISTNIENIA BYTÓW

Autor /Ed123 Dodano /08.07.2011

Przeprowadzone wyżej rozważania wskazują na to, że byty mogą istnieć i istnieją rozmaicie. KaŜdy byt istnieje odręb-nym, swoim istnieniem, kaŜde istnienie jest istnieniem tego właśnie, a nie innego bytu. Pewne byty jednak mają podobną pozycję egzystencjalną - jedne np. istnieją samodzielnie, drugie niesamodzielnie, przy czym naleŜałoby jeszcze wyróŜnić odmiany czy stopnie owej niesamodzielności lub samodzielności ist-nienia. W ten sposób wyróŜniamy sposoby istnienia, np. to, co realne, moŜe istnieć substancjalnie lub przypadłościowe Istota (treść) danego bytu wyznacza sposób istnienia, jaki moŜe temu bytowi przysługiwać. Na przykład Jan czy Bu-rek mogą istnieć substancjalnie, czerwień natomiast moŜe istnieć przypadłościo-wo (jako cecha Jana czy Burka). Jednak ani „janowatość" Jana, ani „czerwoność" czerwieni nie wyznaczają faktycznego istnienia Jana czy czerwieni. Czerwień jest czerwienią, bo doskonale „ucieleśnia" to, czym jest - czerwień.

Mógłby ktoś wprawdzie sformułować pytanie „jak w ogóle coś takiego jak czerwień jest moŜliwe?", ale obawiamy się, Ŝe nie bardzo potrafiłby sobie i innym wyjaśnić, o co mu właściwie chodzi. Oczywiście czerwień rozpatrywana w abstrakcji od jej istnienia jest tylko przedmiotem naszego poznania.  Inaczej sprawa przedstawia się z istniejącą czerwienią. Istnienie czerwieni nie tłumaczy się ani czerwienią, ani istnieniem. Jakość czerwieni nie zawiera w sobie nic takiego, co byłoby racją jej faktycznego, np. realnego istnienia.

O czerwieni jako takiej moŜna jedynie powiedzieć, Ŝe nadaje się do istnienia, Ŝe moŜe zaistnieć. Gdyby było inaczej, to w kaŜdym razie raz zaistniała czerwień (jako cecha jakiegoś przedmiotu) musiałaby zawsze istnieć. Podobnie jest z Janem. Ogólnie biorąc: gdyby treść jakiegoś bytu z racji tego, czym jest (a więc z koniecznością), domagała się swego istnienia, to byt ten zawsze by istniał. Tymczasem doświadczenie mówi nam o przemianach bytów, o ich pojawianiu się i zanikaniu (nicestwieniu). Spotykamy się tu z niewątpliwą dziwnością, paradoksalnością otaczających nas bytów. Istnienie wchodzi we wnętrze kaŜdego bytu, współstanowi go, a za-razem jest czymś róŜnym, wręcz obcym w stosunku do treści bytu. Jest jakby gościem, który się dobrze zadomowił, lecz zawsze moŜe odejść. Zresztą sama treść bytu teŜ moŜe nas zadziwić. KaŜdy substancjalny byt stanowi przecieŜ zespół najróŜnorodniejszych własności. Pozostają one w ścisłej jedności nie dzięki temu, czym są.

Między np. własnościami określonego kwiatu nie zachodzi żaden konieczny związek współistnienia. Kwiat jest rozciągły, posiada  ściśle określony kształt k,  rozmiar r i barwę b  (np. zieloną). Jest rzeczą jasną, Ŝe kwiat ten nie dlatego jest zielony, Ŝe jest rozciągły, i nie dlatego posiada kształt k  i rozmiar r, Ŝe posiada barwę b.  Inaczej cokolwiek byłoby np. zielone, miałoby kształt  k,  i odwrotnie. To,  Ŝe rozmaite i róŜnorodne jakości (treści) stanowią jedność i współistnieją w ramach jednego przedmiotu, nie tłumaczy się tylko odniesieniem do wspólnego podmiotu cech. Byt  ze względu na swoją złoŜoność (jakŜe niekiedy wielostronną) sam siebie nie tłumaczy, nie tłumaczy ani swojej jedności, ani swojego istnienia. Wymaga zewnętrznej racji, dzięki której jest tym, czym jest, sobą. Byt ze względu na swoją złoŜoność (choćby tylko z istoty i istnienia) nie ma w sobie utrwalenia i ustalenia swego bytu, zawsze dopuszcza zmiany, a nawet może być rozbity i przestać istnieć. KaŜdy byt złoŜony jest bytem zniszczalnym, egzystencjalnie kruchym, niekoniecznym i pochodnym od innego bytu. UŜywając technicznego terminu: każdy byt złożony jest bytem przygodnym. KaŜdy byt zmienny jest bytem złoŜonym. A więc i każdy byt zmienny jest bytem przygodnym: nie musi istnieć.

Można by dalej róŜnicować sposób istnienia realnego czy innego (np. czysto intencjonalnego) i analizować kruchość czy niekonieczność bytów. JuŜ jednak pochodność i przygodność otaczających nas bytów prowadzi do konieczności postawienia pytania o rację ich istnienia. Dlaczego istnieją byty, których istota nie zawiera istnienia i które nie muszą istnieć?

Podobne prace

Do góry