Ocena brak

Spór o przedmiot socjologii prawa

Autor /bomberman Dodano /11.04.2011

W polskiej literaturze socjologicznoprawnej ukształtowały się dwa podejścia do przedmiotu socjologii prawa: szersze i węższe. Wedle pierwszego z nich zastosowanie w dowolnej dziedzinie prawoznawstwa metod i technik badań socjologicznych wystarcza, aby przeprowadzone badania uznać za należące do socjologii prawa. W ujęciu węższym natomiast socjologia prawa zajmuje się z jednej strony rejestrowaniem i wyjaśnianiem ogólnych zależności między prawem a innymi czynnikami społecznymi, a z drugiej strony formułowaniem ogólnych twierdzeń i teorii tłumaczących procesy społeczne przez wskazanie roli, jaką w ich przebiegu odgrywa prawo. Spór o przedmiot socjologii prawa jest w istocie sporem o to, czy dyscyplina ta jest nauką prawniczą czy socjologiczną.

Niektórzy prawnicy jeszcze nie tak dawno wyrażali pogląd, że socjologia prawa jest tylko jednym z działów tak zwanej teorii państwa i prawa, tym mianowicie, który zajmuje się społecznym kontekstem tworzenia, stosowania i przestrzegania prawa. Z kolei część socjologów była skłonna traktować teorię państwa i prawa jako naukę pomocniczą socjologii prawa. Na tle tych kontrowersji wyłoniły się dwie (niezbyt ostro jednak odcinające się od siebie) orientacje w polskiej socjologii prawa — socjologiczna i prawnicza. Różnice między nimi są spowodowane nie tylko zawodowym przygotowaniem badaczy w zakresie jednej lub drugiej dyscypliny, lecz także różnym sposobem interpretowania granicznych problemów socjologii i prawa.

Dla prawniczej orientacji w socjologii prawa charakterystyczne jest skupianie uwagi przede wszystkim na skutkach wprowadzania do ustawodawstwa określonych norm prawnych. Zjawiska prawne są rozpatrywane przez pryzmat funkcji, jaką pełnią w utrzymaniu określonego porządku ustrojowego. Odmienne cele przyświecają socjologii prawa traktowanej jako dział socjologii. Dąży ona przede wszystkim do opisania i wyjaśnienia rzeczywistości społecznej w takim zakresie, w jakim jest ona powiązana z czynnikami prawnymi.

Nie ogranicza przy tym pojęcia prawa do norm sankcjonowanych przymusem państwowym, lecz uznaje za prawo również te wszystkie normatywne powinności i uprawnienia, które są aprobowanymi społecznie wzorami zachowań. I o ile reprezentanci prawniczej wersji socjologii prawa kładą nacisk głównie na skutki unormowań prawa pozytywnego, o tyle przedstawiciele orientacji socjologicznej starają się uchwycić specyfikę zjawisk i procesów społecznych, na które oddziałuje zarówno prawo pozytywne (oficjalne), jak i prawo intuicyjne (zwyczajowe).

Podobne prace

Do góry