Ocena brak

Spór na temat stosunku rozumu do wiary w wiekach średnich. Podaj przedstawicieli

Autor /Olaf Dodano /06.07.2011

Filozofia średniowieczna służyła wyjaśnianiu i systematyzowaniu prawd wiary. Na pierwszym planie znajduje się teologia, a dopiero na drugim miejscu jest filozofia. Czerpie ona inspiracje z antyku. W okresie średniowiecza żyją dwaj filozofowie: św. Augustyn i św. Tomasz. Św. Augustyn czerpie wzorce od Platona, a św. Tomasz od Arystotelesa. Św. Augustyn żył prawdopodobnie na przełomie IV i V w.n.e. Urodził się w Tagoście na północy Afryki. Posiadł gruntowne wykształcenie. Zgłębiał retorykę, dialektykę. Bardzo dobrze poznał utwory Cycerona, Wergiliusza, Horacego. Związał się z doktryną Maniego, która uznawała dualistyczną koncepcję świata. Według niej ciągle ścierają się dwie wartości: dobro i zło, jednak żadna nie jest w stanie zwyciężyć. Walka ta toczy się także w organizmie człowieka. W 33 r. Swojego życia św. Augustyn porzuca maniheizm i przyjmuje chrzest. Umacnia swoją wiarę walcząc ze sceptykami, arianami, maniheistami. Zginał w 430 r. Podczas oblężenia Hipony przez Wizygotów.

Koncepcja augustynizmu: Byt złożony jest z ciała i duszy. Ciało jest tym co materialne, grzeszne i przemijające, a dusza to element wieczny, powołany do rządzenia ciałem bo jest rozumna i myśląca. Ten podział mógł być zaczerpnięty z platońskiego modelu dualistycznego. Ludzkie poznanie świata to poznanie ograniczone, gdyż aby poznać prawdę człowiek musi posługiwać się wiarą. Św. Augustyn przedkłada poznanie poprzez wiarę nad poznaniem czysto rozumowym. "Credo ut intelligan" - wierzę abym poznał - to jego motto. Bóg jest najwyższą prawdą i ostatecznym celem wszystkiego; to jedyny prawodawca i sędzia. Bóg jest nieśmiertelny, nieskończony wszechmocny, niewidzialny, jest najwyższą wartością. Św. Augustyn dochodzi do wniosku, że zło to brak dobra; każda rzecz stworzona przez Boga ma postać, porządek i miarę. Im te elementy są bliższe doskonałości tym dana rzecz jest bardziej doskonała. Człowiek ma wolny wybór i musi wybrać świat doczesny (materialny) lub Boga. Istnieje predestynacja- przeznaczenie; człowiek z góry przeznaczony jest na zbawienie lub potępienie. W "Wyznaniach" św. Augustyn przedstawia jak ważne na świecie jest miłość. Jest ona tym co popycha ludzi do Boga, dlatego że jest to miłość doskonała. Św. Tomasz jest przedstawicielem scholastyki, żyjącym w XIII w. Przed nim żyło jeszcze trzech scholastyków.

Koncepcja tomizmu: Tomizm przedkłada wiarę nad rozum. Wiara ma pomóc człowiekowi w dążeniu do Boga, natomiast rozum jest potrzebny aby odkrywać i zgłębiać tajemnice wiary. Św. Tomasz nawiązuje do filozofii antycznej. Czerpie wzorce od Arystotelesa, jednak tylko te, które są zgodne z zasadami wiary. Sięga do retoryki i dialektyki. Według tomizmu człowiek to "compositum humanum", czyli istota złożona z ciała i duszy. Dusza jest tym co boskie i niesmiertelne. Natomiast ciało łączy człowieka z tym co doczesne. Św. Tomasz określa człowieka także jako mikrokosmos, który jest odbiciem makrokosmosu. Człowiek jest także jakby pomniejszonym wszechświatem. Tomizm określa Boga jako byt transcendentny, istniejący poza światem. Mówi o nim "causa sui" co oznacza, że Pan jest przyczyna samego siebie, nikt Go nie stworzył, istniał od początku. Św. Tomasz na wieki ukształtował myślenie teologiczne, z którego wielu współczesnych artystów czerpie inspiracje. O ile człowiek jest bytem złożonym to Bóg jest bytem prostym, najdoskonalszym. W tomizmie występuje hierarchia bytów. Najwyżej stoi oczywiście Stworzyciel, następnie są aniołowie, niżej człowiek a na końcu zwierzęta, rośliny, minerały. Ponieważ człowiek ma wolną wolę może wybierać między dobrem a złem. Aby dostąpić prawdziwej wolności należy wybrać to co jest zgodne z wolą Bożą. Wiedza dla samej wiedzy jest haniebna ciekawością. Należy używać wiedzy do pogłębiania i zrozumienia wiedzy.

Św. Augustyn - wprowadził dualistyczny podział na Państwo Boże, które jest celem ludzkiej egzystencji i na świat doczesny. Ten drugi jest tylko przygotowaniem, próbą przed uzyskaniem wiecznego zbawienia lub potępienia. Fundamentalne dzieło Augustyna: "O państwie Bożym". Dualistyczna doktryna światopoglądowa, stworzona przez Augustyna, dominowała w chrześcijańskiej Europie do XII wieku, a więc przez osiemset lat. W oparciu o nią tworzono dydaktyczne utwory literackie, propagujące określony wzorzec życia. Ideałem było doskonalenie wewnętrzne, wyrzeczenie się dóbr doczesnych w celu zasłużenia na zbawienie. Niektóre myśli Augustyna (zwłaszcza te z zakresu pojęć moralnych) po dziś dzień nie straciły na aktualności.W nawiązaniu do poglądów Augustyna w średniowieczu rozwinęła się scholastyka - nauka próbująca rozumowo udowodnić dogmaty wiary. We wczesnym średniowieczu scholastyka odegrała pozytywną rolę. Z potrzeby rozwoju tej nauki wyrosły uniwersytety. Późnośredniowieczna scholastyka nie miała już wartości intelektualnych, była wtórna i pusta myślowo. Wybitnym średniowiecznym scholastykiem był francuski filozof Abelard.Św. Tomasz z Akwinu zastąpił dualistyczną doktrynę Augustyna gradualizmem (gradacja, stopniowanie). Mówił o hierarchicznej strukturze wszechświata (hierarchia duchowa). Wszelkie stworzenia, w tym i człowiek, mają określony stopień doskonałości - trzeba żyć i służyć Bogu na miarę swoich możliwości i dążyć do doskonalenia się.Tomasz z Akwinu szczegółowo zinterpretował w swojej filozofii istotne zagadnienia: stosunek rozumu i wiary. Za dwa główne źródła poznania uznał Objawienie, zawarte w Piśmie Świętym, i rozum ludzki. Rozum Tomasz pojmował tak, jak Arystoteles. Tomasz przeprowadził tzw. pięć dowodów na istnienie Boga - przez analizę świata materialnego udowadniał istnienie pierwszej przyczyny - Istoty Doskonałej. Był twórcą spójnego systemu teologicznego i etycznego, nazwanego później tomizmem.

Podobne prace

Do góry