Ocena brak

Społeczne problemy pracy - Czynniki określające wymiar czasu pracy

Autor /Edmund Dodano /17.06.2011

1. czynniki ekonomiczne - poziom sił wytwórczych – im wyższy tym mniejszy wymiar czasu pracy, społeczna wydajność pracy;

2. czynniki społeczne (dotyczy samego pracownika) – granice możliwości ludzkich:

a) fizyczne;

b) psychiczne:

- konieczność wypoczynku;

- uciążliwość pracy w jej warunkach;

- czas powszechnie obowiązujący;Ewolucja czasu pracy - wymiarProblem wymiaru czasu pracy pojawił się wraz z rewolucja przemysłową. W roku 1800 w Anglii pracowano 70h tygodniowo, niedziela wolna. Początek XX w. W różnych krajach ok. 60h tygodniowo. W 1919r. Powstała Międzynarodowa Organizacja Pracy.

Jednym z celów MOP była walka na rzecz skracania czasu pracy. MOP zaproponował 8h czas pracy. Ze wszystkich konwencji MOP- u 25% dotyczy czasu pracy. Zgodnie z poglądami MOP czas pracy rozpatruje się w sposób globalny, kompleksowy w 3 płaszczyznach:

1. Czas pracy w ciągu dnia i tygodnia

2. Płaszczyzna czasu pracy w skali roku (urlopy)

3. Czas pracy w skali życia człowieka

Czas pracy w ciągu tygodniaPierwsza konwencja z 1919r o czasie pracy w przemyśle wtedy to określono dzienny wymiar czasu pracy na 8h, 48 tygodniowo. Wtedy też określono że mogą występować godziny nadliczbowe. Konwencja zezwalała na przekroczenie godzin pracy. W skali roku mogło to być 180h. W latach 30-tych XX wieku odnotowano pierwsze przypadki skrócenia czasu pracy tylko w niektórych działach gospodarki konwencja Nr 310 pracy w górnictwie węgla. Po II wojnie światowej MOP nie uchwalił już żadnej konwencji o czasie pracy. W 1962r. Odnotowane zalecenie Nr 116 o wprowadzeniu 40h czasu pracy tygodniowo.Płaszczyzna czasu pracy w skali roku

Rok 1936 konwencja Nr 52 wprowadzono pracownicze urlopy wypoczynkowe, zawarte było:

- urlop wypoczynkowy jest obligatoryjny w wymiarze min. 6 dni rocznie. Urlop odlicza się zawsze w dniach roboczych

- urlop to nie tylko prawo ale obowiązek wykorzystania urlopu

- zakaz podejmowania innej pracy

- zakaz rezygnowania z urlopu na rzecz ekwiwalentu finansowego

- jeżeli dojdzie do choroby w czasie urlopu odlicza się te dni i przedłuża o nie urlop

Konwencja Nr 132 rok 1970 przyjęto wymiar urlopu na 21 dni roboczych po 10 latach pracy. Czas pracy w skali życia człowieka

1. Związane z ustaleniem ile lat trzeba pracę wykonywać.

2. Ustalenie ile lat trzeba mieć aby można podjąć pracę.

W konwencji z 1919r. Przyjęto odpowiedz na 1 pytanie: trzeba pracować od 15 roku życia do 65 roku życia. Człowiek musi przepracować 40 lat aby odejść na emeryturę.Budżet czasu Jest to zestawienie czasu zużywanego przez daną osobę lub grupę osób w danym czasie

Jak gospodarować czasem? (podstawową jednostką czasu pracy jest rok) wyróżniamy dwie kategorie:

1. Czas związany z pracą.

2. Czas poza pracą.Czas związany z pracą

a) czas pracy - jest to 8h dziennie, wyróżniamy godziny nadliczbowe, praca w dodatkowym miejscu pracy;

b) czas dotyczący pracy – czas potrzeb fizjologicznych (sen, czas który poświęcamy na higienę posiłek);

c) czas obowiązku – wszelkie konieczności życiowe, obowiązki rodzinne obywatelskie np. związane z członkostwem w organizacjach, uczestnictwo w obrzędach religijnych);

d) czas wolny – wyróżniamy trzy sposoby spędzania:

1. Instytucjonalny sposób spędzania czasu wolnego – wymaga istnienia infrastruktury-kino, teatr, obiekty sportowe.

2. Pozainstytucjonalny sposób spędzenia czasu wolnego – spacer, odwiedziny u znajomych

3. medialny – odbiór treści emitowanych przez mediaCzas pracy w Polsce 1918r. Wprowadziliśmy 8h czas pracy. 1933r. Przyjęliśmy tygodniowy wymiar czasu pracy 48h.W 1945r. Skrócono czas pracy do 46h tygodniowo od 1974r. Rozpoczął się proces przechodzenia na 5 dniowy proces pracy. 1981r. Wprowadzono 40h tydzień pracy ale jeszcze występowała 1 sobota pracująca w miesiącu.Kategorie czasu pracy w PolsceCzas pracy powszechnie obowiązujący – to 8h dziennie i 40 tygodniowo. Kodeks pracy wprowadza różne kategorie czasu pracy które na przestrzeni lat ulegają zmianom i modyfikacji.Kategorie:

1. skrócony czas pracy – dot. Różnych grup zawodowych, np. górnictwo węgla 6h dziennie 30-36h tygodniowo, dot. Hutników, różnych działów przemysłu chemicznego.

2. nienormowany czas pracy – występują uzależnione długości wymiaru czasu pracy wykonywanego zadania

3. dyspozycyjny czas pracy - dot. Osób które zajmują kierownicze stanowiska w przedsiębiorstwach państwowych

4. równoważny czas pracy – dzienna norma może przekroczyć 8h czasu pracy równoważny czas pracy – dzienna norma może przekroczyć 8h czasu pracy, ale w miesięcznym rozrachunku czas pracy musi być równy czasowi pracy powszechnie obowiązującemu.

5. elastyczny czas pracy – występują zmienne godziny rozpoczynania pracy, elastyczność dotyczy momentu rozpoczęcia, pracownik rozlicza się z czasu pracy w skali miesiąca czyli pracownik sam decyduje o ile godzin dziennie i tygodniowo pracujeKategorie czasu pracy ulegają nieustannym modyfikacją. Zlikwidowano kategorię w 1998 wydłużonego czasu pracy, wprowadzono nowe kategorie:

- praca na wezwanie – sytuacja kiedy pracodawca ma pracę np. zakłady Opla;

- przerywany czas pracy;

- zadaniowy czas pracy – pracownik otrzymuje zadanie do wykonania i tylko w tym czasie pracuje;

Urlopy wypoczynkowe

Jest to coroczne płatne zwolnienie pracownika od pracy udzielone w celu wypoczynku.

Dostrzegamy dwie grupy funkcji:

- ochrona pracownika przed negatywnym wpływem środowiska pracy

- społeczna – związana z wymiarem czasu wolnego dla rodziny i własnych zainteresowań.W Polsce urlopy wypoczynkowe wprowadzono w 1922r. W 1969r. Zrównano uprawnienia urlopowe pracowników fizycznych i umysłowych. Zniesiono też podział na 2 grupy pracownicze fizycznych i umysłowych. Urlop wypoczynkowy uzależniony jest od stażu pracy. Urlop wymierzany jest w dniach roboczych, występuje zakaz rezygnacji z urlopu..

Do 1997r. Można było zrezygnować z urlopu w zamian za ekwiwalent pieniężny. Do stażu pracy wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia. Do stażu pracy zalicza się ZSZ, szkoły średnie, szkoły wyższe, okres służby wojskowej.

Podobne prace

Do góry