Ocena brak

Splatanie się dwóch kontekstów życia: czas i przestrzeń społeczna

Autor /Pietrek555 Dodano /03.07.2011

Życie człowieka w każdym okresie jego życia zanurzone jest jednocześnie w dwóch kontekstach: przestrzeni społecznej i czasu. Można te dwa konteksty opisać nieco metaforycznie w dwóch wymiarach. Po pierwsze, w wymiarze wertykalnym i wtedy będziemy mówić o zanurzeniu jednocześnie w kilku kontekstach społecznych o różnym stopniu złożoności, a po drugie, w wymiarze horyzontalnym, czyli na osi czasu: (1) przeszłości – teraźniejszości – przyszłości jednostki i (2) przeszłości – teraźniejszości – przyszłości otoczenia (kontekstu społecznego), w którym żyła, żyje i będzie żyła. Rezultatem jednoczesnego uwzględnienia obu wymiarów w analizie funkcjonowania człowieka jest pytanie o psychologiczne skutki dla kształtowania się tożsamości doświadczania (w okresie dzieciństwa i dorastania) życia i działania w kontekście stagnacji, stabilizacji bądź transformacji. H. Bee (1998) zwraca uwagę na to, iż różne wydarzenia życiowe pozostawiają w nas inne ślady w zależności od tego, w jakim momencie naszego życia się pojawiły. Ich wpływ jest znacznie większy i bardziej długotrwały, jeżeli pojawiły się w okresach sensytywnych, tj. w okresach kryzysów rozwojowych (por. Brzezińska, 2000a) niż wtedy, gdy pojawiły się w innych fazach cyklu rozwoju. To, co znaczące dla małego dziecka, nie musi być znaczące w ogóle albo znaczące tak samo dla dorastającego czy dorosłego w okresie np. środkowej fazy dorosłości.

Analiza funkcjonowania człowieka w wymiarze wertykalnym czyli w kontekście społeczno-kulturowym, a więc w całej jego społecznej złożoności (social complexity – por. Hinde, Stevenson-Hinde, 1994, s. 45; por. rys. 1 na s. 48) oznacza, iż interesuje nas jego społeczne tu i teraz, bowiem zależnie od wieku, płci, pozycji zajmowanej w rodzinie i innych grupach / strukturach formalnych i nieformalnych podlega on oddziaływaniu różnych nacisków społecznych artykułowanych w postaci oczekiwań, wymagań i żądań określających sposób jego zachowania się w różnych sytuacjach. Zajmując różne pozycje w różnych strukturach społecznych podlega w tym samym czasie różnym naciskom, czasami sprzecznym, czasami zgodnym ze sobą i to wyznacza kierunek jego działań oraz określa środki służące realizacji ważnych dla niego w danym momencie życia celów, tak osobistych, jak i społecznych.

Z kolei analiza funkcjonowania człowieka w wymiarze horyzontalnym oznacza rozpatrywanie jego zachowania w kontekście czasu, tj. splatania się doświadczeń z przeszłości, aktualnie spostrzeganej i przeżywanej teraźniejszości (Erikson mówi tu o aktualności (actuality), 1995, s. 232, por. przypis 1) oraz wyobrażenia przyszłości bardziej (w postaci programu czy projektu życia), czy mniej (w postaci marzenia czy doraźnej prognozy) wyrazistego i uświadamianego.

Podobne prace

Do góry